原典講読『神の愛と知恵』 129, 130

 

QUOD ANGELI FACIEM SUAM JUGITER VERTANT AD DOMINUM UT SOLEM,


ET SIC HABEANT MERIDIEM AD DEXTRUM,


SEPTENTRIONEM AD SINISTRUM, ET OCCIDENTEM A TERGO.


天使たちは自分の顔を常に太陽としての主に向けていること


またこうして南を右に持っている


北を左に、また西を背後に 


 


(1) 原文


129.  Omnia quae hic de angelis et de conversione illorum ad Dominum ut Solem, dicuntur, etiam de homine quoad ejus spiritum intelligenda sunt; nam homo quoad suam mentem est spiritus, et si in amore et sapientia est, est angelus: quare etiam post mortem, dum externa sua, quae traxerat ex naturali mundo, exuit, fit spiritus aut angelus. Et quia angeli jugiter vertunt faciem ad orientem Solis, ita ad Dominum, dicitur etiam de homine, qui in amore et sapientia a Domino est, quod videat Deum, quod spectet ad Deum, quod habeat Deum ante oculos, per quae intelligitur quod vivat sicut angelus. Talia dicuntur in mundo, tam quia actualiter existunt in caelo, quam quia actualiter existunt in spiritu hominis. Quis non videt ante se ad Deum, ad quamcunque plagam versa est ejus facies, dum orat?


 


(2) 直訳


Omnia quae hic de angelis et de conversione illorum ad Dominum ut Solem, dicuntur, etiam de homine quoad ejus spiritum intelligenda sunt; すべてのこと、それはここに天使たちとまた太陽としての主へ彼らの回転(向けること)について、言われる、人間についてもまた、彼の霊に関して理解されなくてはならない。


nam homo quoad suam mentem est spiritus, et si in amore et sapientia est, est angelus: なぜなら、人間は自分の心に関して霊であるから、またもし愛と知恵の中にいるなら、天使である〔から〕。


quare etiam post mortem, dum externa sua, quae traxerat ex naturali mundo, exuit, fit spiritus aut angelus. それゆえまた、死後、自分の外なるものを、それは自然界から引き寄せた、脱ぐ時、霊または天使となる。


Et quia angeli jugiter vertunt faciem ad orientem Solis, ita ad Dominum, dicitur etiam de homine, qui in amore et sapientia a Domino est, quod videat Deum, quod spectet ad Deum, quod habeat Deum ante oculos, per quae intelligitur quod vivat sicut angelus. また天使たちは常に顔を太陽の東に向けるので、このように主へ、そしてまた人間について言われる、その者は主から愛と知恵の中にいる、神を見ること、神へ目を向けること、目の前に神を持つこと、それらによって天使のように生きることが意味される。


Talia dicuntur in mundo, tam quia actualiter existunt in caelo, quam quia actualiter existunt in spiritu hominis. このようなことが世の中で言われる、実際に天界の中に存在するので、〔それと〕同じく☆実際に人間の霊の中に存在するので。


tam・・・quam~の相関文です。これは比較される二つのものが同等なので「・・・も~も」または「・・・と同じく~」と頭から訳してよいようです。私は、通常tamに続くことばが「主」、quamに続くことばが「従」と理解しています。


Quis non videt ante se ad Deum, ad quamcunque plagam versa est ejus facies, dum orat? だれが自分自身の前に神を見ないか、どんな方向にその顔が向いていても、祈る時?


 


(3) 訳文


129. ここに天使たちとまた太陽としての主へ彼らが向くことについて言われるすべてのことは、人間の霊に関してについてもまた理解されなければならない。なぜなら、人間はその心に関して霊であり、またもし愛と知恵の中にいるなら、天使であるから。それゆえ、死後もまた、自然界から引き寄せた自分の外なるものを脱ぐ時、霊または天使となる。また天使たちは常に顔を太陽のある東へ、このように主へ向けるので、主からの愛と知恵の中にいる人間についてもまた、神を見る、神へ目を向ける、目の前に神を持つ、と言われ、それらのことによって天使のように生きることが意味される。世でそのように言われるのは、実際にそのことが天界にも人間の霊の中にも存在するからである。祈る時、顔がどんな方向を向いていようとも、だれが自分自身の前に神を見ないのか?


 


(1) 原文


130.  Quod angeli facies suas jugiter vertant ad Dominum ut Solem, est quia angeli in Domino sunt et Dominus in illis, et Dominus interius ducit affectiones et cogitationes eorum, et vertit illas jugiter ad Se; inde non possunt aliter quam ad orientem, ubi Dominus ut Sol apparet, spectare. Inde patet, quod angeli non se ad Dominum vertant, sed quod Dominus illos ad Se: cum enim angeli interius cogitant de Domino, tunc non cogitant de Ipso aliter quam in se; ipsa cogitatio interior non facit distantiam, sed cogitatio exterior, quae cum visu oculorum unum agit, facit. Causa est, quia cogitatio exterior est in spatio, non autem interior; et ubi non est in spatio, ut in mundo spirituali, usque est in apparentia spatii. Sed haec parum possunt intelligi ab homine, qui de Deo cogitat ex spatio; Deus enim est ubivis, et non tamen in spatio: ita est tam intra quam extra angelum; et inde potest angelus videre Deum, hoc est, Dominum, et intra se et extra se; intra se dum ex amore et sapientia cogitat, extra se dum de amore et sapientia. Sed de his in specie dicetur in transactionibus de Domini Omnipraesentia, Omniscientia et Omnipotentia. Caveat sibi omnis ne in exsecrabilem illam haeresin labatur, quod Deus se infuderit hominibus, et quod in illis sit, et non in se amplius; cum tamen Deus est ubivis, tam intra hominem quam extra illum; est enim in omni spatio absque spatio (ut supra n. 7-10, 69-72, ostensum est.) Nam si foret in homine, foret non modo dividuus, sed etiam inclusus spatio; immo etiam homo tunc potuisset cogitare se Deum esse. Haec haeresis tam abominabilis est, ut in mundo spirituali puteat sicut cadaver.


 


(2) 直訳


Quod angeli facies suas jugiter vertant ad Dominum ut Solem, est quia angeli in Domino sunt et Dominus in illis, et Dominus interius ducit affectiones et cogitationes eorum, et vertit illas jugiter ad Se; 天使たちは自分の顔を常に太陽としての主に向けていることは、天使たちが主の中にいるからである、また主が彼らの中に、また主は内的に彼らの情愛と思考を導かれる、またこれらを常にご自分に向けられる。


inde non possunt aliter quam ad orientem, ubi Dominus ut Sol apparet, spectare. ここから東へ以外に他にできない、そこに太陽としての主が見える、見る(眺める、目を向ける)ことが。


Inde patet, quod angeli non se ad Dominum vertant, sed quod Dominus illos ad Se: ここから明らかである、天使たちは自分自身を主へ向けないこと、しかし主が彼らをご自分に〔向けられる〕こと。


cum enim angeli interius cogitant de Domino, tunc non cogitant de Ipso aliter quam in se; なぜなら、天使たちが主について内的に考えるとき、その時、その方について自分自身の中にと異なって考えないから。


ipsa cogitatio interior non facit distantiam, sed cogitatio exterior, quae cum visu oculorum unum agit, facit. 内的な思考そのものは距離をつくらない(生じない)、しかし、外的な思考は、それは目の視覚と一つとして働く、つくる(生ずる)


Causa est, quia cogitatio exterior est in spatio, non autem interior; 理由である、外的な思考は空間の中にあるので、しかしながら内的な〔思考は空間の中に〕ない。


et ubi non est in spatio, ut in mundo spirituali, usque est in apparentia spatii. また空間の中にどこにもない☆、霊界の中のように、それでも空間の外観の中にある。


☆ 何が「どこにもない」のでしょうか? すなわち、普通は直前の内的な思考と外的な思考のどちらでしょうか? しかし、どちらも論理が成り立ちません。これはもうひとつ前の「距離」です。このことは「外的な思考」と訳している柳瀬訳も、また全然わけのわからない訳となっている(おそらく読解できていないからでしょう)長島訳も把握するのに失敗しています(手元の英訳はit)


Sed haec parum possunt intelligi ab homine, qui de Deo cogitat ex spatio; しかし、これらは人間によりほとんど理解されない、神について空間から考える者。


Deus enim est ubivis, et non tamen in spatio: なぜなら、神はどこにでも存在される、またそれでも空間の中に〔存在され〕ないから。


ita est tam intra quam extra angelum; このように天使の内と同じく外に存在する。


et inde potest angelus videre Deum, hoc est, Dominum, et intra se et extra se; またここから天使は神を見ることができる、すなわち、主を、自分自身の内と自分自身の外に。


intra se dum ex amore et sapientia cogitat, extra se dum de amore et sapientia. 自分自身の内に〔見る〕愛と知恵から考える時、自分自身の外に〔見る〕愛と知恵について〔考える〕時。


Sed de his in specie dicetur in transactionibus de Domini Omnipraesentia, Omniscientia et Omnipotentia. しかし、これらについて特に『主の遍在、全知、全能について』の論文☆の中で言われる。


出版されることはなく、遺稿もありません。この時点では構想だけだったようです。この題名の内容は後になって『真のキリスト教』第一章で論じられています。


Caveat sibi omnis ne in exsecrabilem illam haeresin labatur, quod Deus se infuderit hominibus, et quod in illis sit, et non in se amplius; すべての者は自分自身を警戒すべきである(接続法)、憎むべきその異端の中に陥らないように、神はご自分を人間に注ぎ込まれたこと、また彼の中におられること、またご自身の中にもはや〔おられ〕ない。


cum tamen Deus est ubivis, tam intra hominem quam extra illum; そのときそれでも神はどこにでも存在される、人間の内と同じく彼の外に。


est enim in omni spatio absque spatio (ut supra n. 7-10, 69-72, ostensum est). なぜなら、空間なしにすべての空間の中に存在されるから(上の7-1069-72番に示されたように)


Nam si foret in homine, foret non modo dividuus, sed etiam inclusus spatio; なぜなら、もし人間の中におられる(おられた)なら、単に分けることができるだけ〔でなく〕しかしまた空間に閉じ込められる。


immo etiam homo tunc potuisset cogitare se Deum esse. 実にまた、人間はその時、自分自身が神であると考えることができる(できた) から。


Haec haeresis tam abominabilis est, ut in mundo spirituali puteat sicut cadaver. この異端はこのように忌まわしい(ものである)、霊界の中で死体のように悪臭を放つ。


 


(3) 訳文


130. 天使たちが自分の顔を常に太陽としての主に向けているのは、天使たちが主の中にいるから、また主が彼らの中におられ、主は内的に彼らの情愛と思考を導かれ、またその情愛と思考を常にご自分に向けられるからである。ここから、太陽としての主が見える東へしか目を向けることができない。ここから、天使たちが自分自身を主へ向けるのではなく、主が彼らをご自分に向けられることが明らかである。なぜなら、天使たちが主について内的に考えるとき、その方について自分自身の中にいるとしか考えないから。内的な思考そのものは距離を生まないが、しかし、目の視覚と一つとして働く外的な思考は距離を生む。その理由は、外的な思考は空間の中にあるが、しかし内的な思考は空間の中にないからである。また距離は、霊界の中のように、空間の中にないが、それでも空間の外観の中にある。しかし、これらは神について空間から考える者にはほとんど理解されない。なぜなら、神はどこにでも存在されるが、それでも空間の中に存在されず、このように天使の内にも外にも存在されるから。またここから、天使は神を、すなわち、主を自分自身の内と外とに見ることができる。愛と知恵から考えるとき自分自身の内に、愛と知恵について考えるとき自分自身の外に見る。しかし、これらについては特に『主の遍在、全知、全能について』の論文の中で述べよう。


 すべての者は、神はご自分を人間に注ぎ込まれ、人間の中におられること、またもはやご自身の中にはおられない、という憎むべきその異端の中に陥らないように自戒すべきである。そのときそれでも、神は人間の内と同じく外のどこにでも存在される。なぜなら、(前の7-1069-72番に示されたように)空間なしにすべての空間の中に存在されるから。というのも、もし人間の中におられるら、神が分けることができるだけでなく、空間に閉じ込められてしまい、しかもまた、人間はそのとき自分自身が神であると考えることができるからである。この異端は、霊界の中では悪臭を放つ死体のように、忌まわしいものである

コメントを残す