原典講読『神の愛と知恵』 119, 120

QUOD IN MUNDO SPIRITUALI ORIENS SIT UBI DOMINUS UT SOL APPARET,


ET QUOD RELIQUAE PLAGAE INDE SINT.


霊界の中の東は、そこに主が太陽として見られること


また、残りの(他の)方位はここからであること


 


(1) 原文


119.  Actum est de Sole mundi spiritualis et ejus essentia, ac de calore et luce ejus, ac de praesentia Domini inde: nunc etiam de plagis illius mundi agetur. Quod de illo Sole et de illo mundo agatur, est causa quia agitur de Deo, et de amore et sapientia; et de illis aliter quam ex ipsa origine agere, foret agere ab effectibus, et non a causis: et tamen effectus nihil docent quam effectus, et illi soli lustrati non propalant aliquam causam; sed causae propalant effectus; et scire effectus ex causis est sapere; at inquirere causas ab effectibus non est sapere, quia tunc se offerunt fallaciae, quas inquisitor vocat causas, et hoc est sapientiam infatuare. Causae enim sunt priora, et effectus posteriora; et ex posterioribus non videri possunt priora, sed posteriora ex prioribus. Hic est ordo. Haec causa est, quod de mundo spirituali hic primum agatur, omnes enim causae ibi sunt; et postea de mundo naturali, ubi omnia quae apparent sunt effectus.


 


(2) 直訳


Actum est de Sole mundi spiritualis et ejus essentia, ac de calore et luce ejus, ac de praesentia Domini inde: 霊界の太陽とその本質について述べた、そしてその熱と光について、そしてここから主の現在について。


nunc etiam de plagis illius mundi agetur. 今や、その世界の方位についてもまた扱われる。


Quod de illo Sole et de illo mundo agatur, est causa quia agitur de Deo, et de amore et sapientia; その太陽についてとその世界についてが扱われることは、理由である、神について扱われるので、また愛と知恵について。


et de illis aliter quam ex ipsa origine agere, foret agere ab effectibus, et non a causis: またそれらについて起源そのものから以外に異なって扱うことは、結果から扱うことになる☆、そして原因からでなく。


foretは接続法未完了です。「そうなってほしくないが、扱うことになってしまう」という(形は未完了で、現在の)話者の願望を表わしていると思います。


et tamen effectus nihil docent quam effectus, et illi soli lustrati non propalant aliquam causam; そしてそれでも、結果は結果以外の何も教えない、またそれ〔結果〕だけが調べられ、何らかの原因を公けにしない。


sed causae propalant effectus; しかし、原因は結果を公けにする。


et scire effectus ex causis est sapere; また原因から結果を知ることは賢明であることである。


at inquirere causas ab effectibus non est sapere, quia tunc se offerunt fallaciae, quas inquisitor vocat causas, et hoc est sapientiam infatuare. しかし、結果から原因を調べる(探求する)ことは賢明であることではない、その時、欺き(誤り)が現われるから、それを調査者は原因と呼ぶ、またこれは知恵を愚鈍にすることである。


Causae enim sunt priora, et effectus posteriora; なぜなら、原因は前のものであるから、また結果は後のもの。


et ex posterioribus non videri possunt priora, sed posteriora ex prioribus. また後のものから前のものは見られることができない、しかし、前のものから後のもの〔なら見ることができる〕。


Hic est ordo. これが秩序(順序)である。


Haec causa est, quod de mundo spirituali hic primum agatur, omnes enim causae ibi sunt; この理由である、霊界についてがここに最初に扱われること、なぜなら、すべての原因はそこにあるから。


et postea de mundo naturali, ubi omnia quae apparent sunt effectus. また、その後、自然界について、そこに見られるすべてのものは結果である。


 


(3) 訳文


119. 霊界の太陽とその本質、その熱と光、そしてここから主の現在について述べた。今や霊界の方位についても述べよう。その太陽と霊界について述べる理由は、神について、また愛と知恵について述べるからである。またそれらについて起源そのものから述べなくては、原因からでなく結果から述べる。しかも、結果は結果以外の何も教えず、また結果だけが調べられ、原因を何もあからさまにしない。しかし、原因は結果をあからさまにする。原因から結果を知ることは賢明なことである。しかし、結果から原因を探求することは、そのとき探求する者が原因と呼ぶ欺きが生じるので、賢明なことではなく、またこれは知恵を愚鈍にすることである。なぜなら、原因は前のもの、結果は後のものであるから。前のものから後のものなら見ることができるが、後のものから前のものを見ることはできない。これが秩序ある。すべての原因は霊界にあるので、この理由からここで最初に霊界を述べ、その後、見られるすべてのものが結果である自然界について述べるのである。


 


(4) この世(自然界)にみ見られるすべてのものは結果である


 ここの最後の部分、「この世は結果の世界」とは、私が常々思っていることである。今、目の前にあるもの、本やパソコン・・・、これらは「結果」である。本はだれかが頭の中で(これは見えない政界)考えたこと、それが紙に文字で印刷された形となっている、パソコンもいろいろな人が「こんな働きをするものをつくろう」と考え、それが製品という結果となっている。人間がつくったものものだから、その原因がはっきりしている(ような気になる)


 目を外に移して、自然界を見る、木々がまだ緑だ、今日は空が青く、明るい・・・。しかし、これはこえで終わらない。「結果の世界」である。原因は? 目に見えるこの世の背後にあるものは? 気が遠くなる、この世は「結果」である、とだけわきまえておけばよい気がする。


 


(1) 原文


120.  Hic nunc dicetur de plagis in mundo spirituali. Sunt ibi similiter plagae sicut in mundo naturali; sed plagae mundi spiritualis, sicut ipse mundus est, sunt spirituales; at plagae mundi naturalis, sicut ipse mundus, sunt naturales; quare tantum differunt ut nihil commune habeant. Sunt quatuor plagae in utroque mundo, quae oriens, occidens, meridies et septentrio vocantur. Illae quatuor plagae in mundo naturali sunt constantes, determinatae a sole in meridie; antrorsum est septentrio, ab uno latere est oriens, ab altero est occidens, quae plagae a meridie cujusvis loci determinantur, solis enim statio in meridie ubivis est semper eadem et sic fixa. Aliter in mundo spirituali: ibi plagae determinantur a Sole ibi, qui constanter apparet in suo loco, et ubi apparet est oriens. Quare determinatio plagarum in illo mundo non est sicut in mundo naturali a meridie, sed est ab oriente; antrorsum est occidens, ab uno latere est meridies, ab altero est septentrio. Sed quod plagae illae non sint a Sole ibi, sed ab incolis illius mundi, qui sunt angeli et spiritus, videbitur in sequentibus.


 


(2) 直訳


Hic nunc dicetur de plagis in mundo spirituali. ここに今や霊界の中の方位について言われる。


Sunt ibi similiter plagae sicut in mundo naturali; そこに同様に方位がある、自然界の中のように。


sed plagae mundi spiritualis, sicut ipse mundus est, sunt spirituales; しかし、霊界の方位は、〔その〕世界そのもののようである、霊的である。


at plagae mundi naturalis, sicut ipse mundus, sunt naturales; しかし、自然界の方位は、〔その〕世界そのもののように、自然的である。


quare tantum differunt ut nihil commune habeant. それゆえ、共通のものが何もないように、こんな程度に(それだけ)相違している。


Sunt quatuor plagae in utroque mundo, quae oriens, occidens, meridies et septentrio vocantur. 両方の世界に四つの方位がある、それらは東、西、南☆、北と呼ばれる。


meridieの第一義は「真昼、正午」であり、第二義が「南」です。正午の太陽の位置が南だからです。


Illae quatuor plagae in mundo naturali sunt constantes, determinatae a sole in meridie; 自然界の中のそれら四つの方位は、真昼(正午)☆の中の太陽から限定されて、一定である。


柳瀬訳は「子午線」としていますが、これは英訳meridianの訳語「子午線」をそのまま訳しています(正午、真昼の意味もあります)。悪い意味での直訳です。「子午線上の太陽により決定される」ではピンと来ない人が多いでしょうし、論理上、間違っています。


子午線とは方位(時刻も)を十二支で表わしたとき、その始まりの「子」は「北」(夜中の0時でもある)、「午」は「南」(昼の12時でもある、ここから午前、午後という)なので、別のことばで表現すれば「北南線」とも言うべきものです。すなわち、方位の南北が決定されてから、子午線が定まります。それで、その子午線から方位を定めるのは「循環論法」です。柳瀬氏はこれに気づいていません。


antrorsum est septentrio, ab uno latere est oriens, ab altero est occidens, quae plagae a meridie cujusvis loci determinantur, solis enim statio in meridie ubivis est semper eadem et sic fixa. 正面の方向に北がある、一つの側に東がある、もう一つ〔の側〕に西がある、それらの方位はそれぞれの場所の真昼(正午)から決定される、なぜなら、真昼の中の太陽の場所はどこでも常に同じであり、こうして固定しているから。


Aliter in mundo spirituali: 霊界の中で異なる。


ibi plagae determinantur a Sole ibi, qui constanter apparet in suo loco, et ubi apparet est oriens. そこに方位はそこに太陽から決定される、それはその場所に変わらずに見える、また見える場所に東がある。


Quare determinatio plagarum in illo mundo non est sicut in mundo naturali a meridie, sed est ab oriente; それゆえ、その世界の方位の決定は自然界のように真昼(南)からではない、しかし、東からである。


antrorsum est occidens, ab uno latere est meridies, ab altero est septentrio. 正面の方向に西がある、一つの側に南がある、もう一つは北である。


Sed quod plagae illae non sint a Sole ibi, sed ab incolis illius mundi, qui sunt angeli et spiritus, videbitur in sequentibus. しかし、それらの方位はそこに太陽からではないこと、しかし、その世界の住民から、その者らは天使と霊たちである、続くものの中で見られる。


 


(3) 訳文


120. さて、ここで霊界の方位について述べよう。そこにも自然界と同様に方位がある。しかし、霊界の方位は、その世界そのもののようであって、霊的であり、自然界の方位は、その世界そのもののように、自然的である。それゆえ、共通のものが何もないほどに相違している。両方の世界に、東、西、南、北と呼ばれる四つの方位がある。自然界の四つの方位は、正午の太陽の位置から定められ、一定である。その真向かいに北があり、一つの側に東、もう一つの側に西があり、それぞれの場所でのそれらの方位はそこの正午から決定される。なぜなら、正午の太陽の位置はどこでも常に同じであり、したがって固定しているから。霊界では異なる。そこの方位はそこの太陽から決定される。その太陽の見える場所は変わらず、見える場所に東がある。それゆえ、その世界の方位は自然界のように南(正午)からではなく、東からであり、その真向かいに西、一つの側に南、もう一つの側に北がある。しかし、そこのそれらの方位は太陽からではなく、その世界の住民である天使と霊たちから決まることは、続くものの中で見られる。 

コメントを残す