原典講読『神の愛と知恵』 116, 117, 118

 

(1) 原文


116.  Sed quomodo hoc fit, quod angelus percipiat et sentiat ut suum, et sic recipiat et retineat, cum tamen non ejus est, (nam supra dictum est, quod angelus non sit angelus a suo, sed ab illis quae apud eum sunt ex Domino,) nunc dicetur. Res in se talis est. Est apud unumquemvis angelum liberum et rationalitas; haec duo sunt apud illum propterea ut receptibilis amoris et sapientiae a Domino sit. Sed utrumque, tam liberum quam rationalitas, non est illius, sed est Domini apud illum. At quia illa duo intime conjuncta sunt vitae ejus, ita intime ut dici queant vitae injuncta, ideo illa apparent sicut propria ejus. Ex illis potest cogitare et velle, ac loqui et agere; et quod ex illis cogitat, vult, loquitur et agit, apparet sicut a se. Hoc facit reciprocum, per quod conjunctio. At usque quantum angelus credit, quod amor et sapientia sint in illo, et sic vindicat illa sibi ut sua, tantum non est angelicum in illo, et inde tantum non est conjunctio ejus cum Domino; non enim est in veritate; et quia veritas cum luce caeli unum facit, tantum non potest esse in caelo; ex eo enim negat, quod vivat ex Domino, et credit quod vivat ex se, consequenter quod Divina essentia illi sit. In illis duobus, libero et rationalitate, consistit vita, quae vocatur angelica et humana. Ex his constare potest, quod angelo sit reciprocum propter conjunctionem cum Domino, sed quod reciprocum in sua facultate spectatum non sit ejus sed Domini. Inde est, si reciproco illo, a quo percipit et sentit sicut suum quod est Domini, abutitur, quod fit appropriando illud sibi, quod decidat ab angelico. Quod conjunctio reciproca sit, docet Ipse Dominus apud Johannem (cap. xiv. 20-24; cap. xv. 4-6); ac quod conjunctio Domini cum homine, et hominis cum Domino, sit in illis quae Domini sunt, quae vocantur verba Ipsius (Joh. xv. 7).


 


(2) 直訳


Sed quomodo hoc fit, quod angelus percipiat et sentiat ut suum, et sic recipiat et retineat, cum tamen non ejus est, (nam supra dictum est, quod angelus non sit angelus a suo, sed ab illis quae apud eum sunt ex Domino,) nunc dicetur. しかし、どのようにこのことが行なわれるか、天使が自分自身のもののように知覚し、感じること、またこうして受け入れ、保持する、そのときそれでも彼のものではない、(なぜなら、上に言われているから、天使は自分自身から天使ではないこと、しかし、それらから、それらは彼のもとに主から存在する)、今や言われる。


Res in se talis est. 事柄は本質的にこのようである。


Est apud unumquemvis angelum liberum et rationalitas; それぞれの天使のもとに自由と推理力☆がある。


チャドウィックのレキシコンにthe power of correct reasoningとあり、それによる訳語です。踏み込んだ訳語とは思いますが、これでよいと思います。「理性」または「合理性」も考えられますが、一般的な言葉である「理性」にはratioがふさわしいと思います。また私は「合理性」には理性とは別のニュアンスを感じるので使いたくありません。


haec duo sunt apud illum propterea ut receptibilis amoris et sapientiae a Domino sit. これらの二つのものは彼のもとにある、主からの愛と知恵を受け入れることのできる☆ものであるようにとのために。


形容詞receptibilisは属格を取ります。


Sed utrumque, tam liberum quam rationalitas, non est illius, sed est Domini apud illum. しかし、二つとも、自由と同様に推理力は、彼の(もの)ではない、しかし、彼のもとの主の(もの)である。


At quia illa duo intime conjuncta sunt vitae ejus, ita intime ut dici queant vitae injuncta, ideo illa apparent sicut propria ejus. しかし、それら二つのものは彼のいのちに内部(深く)結合するので、このように内部で(深く)、いのちの連結したものと言われることができるように、それゆえ、それは彼のプロプリウム(固有のもの)のように見える。


Ex illis potest cogitare et velle, ac loqui et agere; これらから、考えることと意志すること、そして話すことと行動することができる。


et quod ex illis cogitat, vult, loquitur et agit, apparet sicut a se. またそれらから考え、意志し、話し、行動するものは自分自身からのように見える。


Hoc facit reciprocum, per quod conjunctio. このことが相互のもの(相互関係)をつくる、それによって結合。


At usque quantum angelus credit, quod amor et sapientia sint in illo, et sic vindicat illa sibi ut sua, tantum non est angelicum in illo, et inde tantum non est conjunctio ejus cum Domino; しかし、それでもどれだけ天使が信じるか〔によって〕、愛と知恵が彼の中にあること、またこうして自分自身のもののようにそれらを自分自身に要求する、それだけ天使のものはその(彼の)中にない、またここからそれだけ主との彼の結合はない。


non enim est in veritate; なぜなら、真理の中にいないから。


et quia veritas cum luce caeli unum facit, tantum non potest esse in caelo; また真理は天界の光と一つになっているので、それだけ天界の中にいることができない。


ex eo enim negat, quod vivat ex Domino, et credit quod vivat ex se, consequenter quod Divina essentia illi sit. なぜなら、そのことから(彼は)否定するから、主から生きていること、また自分自身から生きていることを信じる、したがって神的な本質が彼にあること。


In illis duobus, libero et rationalitate, consistit vita, quae vocatur angelica et humana. これら二つのもの(の中)で、自由と推理力、いのちが構成される、それらは天使の(もの)や人間の(もの)と呼ばれる。


Ex his constare potest, quod angelo sit reciprocum propter conjunctionem cum Domino, sed quod reciprocum in sua facultate spectatum non sit ejus sed Domini. これらから明らかにすることができる、天使に相互のものがあること、主との結合のために、しかし、相互のものはその性質(能力)の中で見られる(とき)、彼のものでなく、しかし主のものである。


Inde est, si reciproco illo, a quo percipit et sentit sicut suum quod est Domini, abutitur, quod fit appropriando illud sibi, quod decidat ab angelico. ここからである、もしその相互のものを、そのものから主のものを自分自身のもののように知覚し、感じる、誤用するなら、このことはそれを(自分自身に)専有することから生じる、天使のものから落ちること。


Quod conjunctio reciproca sit, docet Ipse Dominus apud Johannem (cap. xiv. 20-24; cap. xv. 4-6); 結合が相互のものであることは、主ご自身が「ヨハネ」で教えられている(1420-24、第154-6)


ac quod conjunctio Domini cum homine, et hominis cum Domino, sit in illis quae Domini sunt, quae vocantur verba Ipsius (Joh. xv. 7). そして、人間との主の結合は、また主との人間の〔結合は〕、主のものであるそれらの中にある、それはその方のことばと呼ばれる(ヨハネ15:7)


 


(3) 訳文


116. しかし、どのように天使が自分自身のもののように知覚し、感じ、またこうして受け入れ、保持し、それでもそのとき彼のものではない(なぜなら、前に述べたように、天使は自分自身から天使ではなく、主から彼のもとに存在するものから天使であるから)ことが行なわれるか、今から述べよう。事柄は本質的に次のようなものである。


 それぞれの天使のもとに自由と推理力がある。これらの二つのものは、主からの愛と知恵を受け入れることができるようにと彼のもとにある。しかし、自由と同じく推理力の二つとも、彼のものではなく、彼のもとにある主のものである。しかし、それら二つのものは彼のいのちに内部いのちと連結したものと言われることができるように内部で合するので、それゆえ、それは彼のプロプリウム(固有のもの)のように見える。これらから、考え、意志し、そして話し、行動することができる。またそれらから考え、意志し、話し、行動するものは自分自身からのように見える。このことが相互のものをつくり、それによって結合がある。しかし、それでも天使が、愛と知恵が彼の中にあることを信じ、またこうしてそれらを自分自身のもののように要求するほど、それだけ天使のものは彼の中になく、またここからそれだけ主との結合はない。なぜなら、真理の中にいないから。また真理は天界の光と一つになっているので、それだけ天界の中にいることもできない。なぜなら、そのことから、主から生きていることを否定し、自分自身から生きていること、したがって神的な本質が彼にあることを信じるから。これら自由と推理力の二つのものから、いのちが構成され、それらは天使のもの、人間のものと呼ばれる。これらから、主との結合のために天使に相互のものがあること、しかし、相互のものはその性質から見られるとき、彼のものでなく、主のものであることを明らかにすることができる。ここから、主のものを自分自身のもののように知覚し、感じるその相互のものを、もし誤用するなら、このことはそれを専有することから生じるが、天使の状態から落ちることになる。


 結合が相互のものであることは、主ご自身が「ヨハネ福音書」で教えられている(1420-24、第154-6)。そして、人間との主の結合、また主との人間の結合は、主のみことばと呼ばれる主のものの中にある(ヨハネ15:7)


 


(1) 原文


117.  Sunt qui opinantur quod Adamus in tali libero seu libero arbitrio fuerit, ut a se potuerit amare Deum et sapere, et quod id liberum arbitrium in posteris ejus deperditum sit; sed hoc est error; homo enim non est Vita, sed recipiens vitae, (videatur supra n. 4-6, 54-60); et qui est recipiens vitae, non potest ex aliquo suo amare et sapere. Quare etiam ille, cum ex suo voluit sapere et amare, delapsus est a sapientia et amore, et ejectus est e Paradiso.


 


(2) 直訳


Sunt qui opinantur quod Adamus in tali libero seu libero arbitrio fuerit, ut a se potuerit amare Deum et sapere, et quod id liberum arbitrium in posteris ejus deperditum sit; 意見を持つ(~とみなす)者がいる、アダムはこのような自由の中に、すなわち選択の自由の中にいたこと、自分自身から神を愛することまた賢明になることができる、またその選択の自由は彼の子孫の中で失われた☆こと。


長島訳は「堕落した」となっていますが、勝手な訳語の変更であるし、自由選択力が堕落する、では日本語になっていません。またその前の「子孫をふくめて」の「ふくめて」も極めて自分勝手です。


sed hoc est error; しかし、これは誤りである。


homo enim non est Vita, sed recipiens vitae, (videatur supra n. 4-6, 54-60); なぜなら、人間はいのちではないから、しかし、いのちの受け入れるもの、(上の4-654-60番に見られる)


et qui est recipiens vitae, non potest ex aliquo suo amare et sapere. また、いのちを受け入れるものは、自分自身の何らかものから愛することと賢明であることはできない。


Quare etiam ille, cum ex suo voluit sapere et amare, delapsus est a sapientia et amore, et ejectus est e Paradiso. それゆえ、彼はまた、自分自身から賢明であることと愛することを欲したとき、知恵と愛☆から落下した、また楽園から追い出された。


長島訳はここを「愛と英知の城から」と「城」を勝手に追加しています。「城」とは何か、読者は混乱するでしょう。


 


(3) 訳文


117. アダムはこのような自由の中に、すなわち、自分自身から神を愛し、また賢明になることができる選択の自由の中にいた、またその選択の自由は彼の子孫の中で失われた、という意見を持つがいる。しかし、これは誤りである。なぜなら、人間はいのちではなく、いのちの受け入れるものであるから(前の4-654-60番に見られる)。また、いのちを受け入れるものは、自分自身の何らかものから愛し、賢明であることはできない。それゆえ、彼はまた、自分自身から賢明であり、愛することを欲したとき、知恵と愛から落下し、楽園から追い出されたのである。


 


(1) 原文


118.  Simile quod nunc dictum est de angelo, dicendum est de caelo quod ex angelis consistit, quoniam Divinum in maximis et minimis est idem (ut supra n. 77-82 demonstratum est). Simile quod dictum est de angelo et caelo, dicendum est de homine et ecclesia: nam angelus caeli et homo ecclesiae unum agunt per conjunctionem; et quoque homo ecclesiae quoad interiora quae mentis ejus sunt, est angelus: sed per hominem ecclesiae intelligitur homo in quo est ecclesia.


 


(2) 直訳


Simile quod nunc dictum est de angelo, dicendum est de caelo quod ex angelis consistit, quoniam Divinum in maximis et minimis est idem (ut supra n. 77-82 demonstratum est). 今や天使について言われたことと同様に、天界について言われるべきである、それは天使たちから構成される、神性は最大のものの中と最小のものの中で同じであるので(上の77-82番に示されたように)


Simile quod dictum est de angelo et caelo, dicendum est de homine et ecclesia: 天使と天界について言われたことと同様に、人間と教会について言われるべきである。


nam angelus caeli et homo ecclesiae unum agunt per conjunctionem; なぜなら、天界の天使と教会の人間は結合を通して一つとして働くから。


et quoque homo ecclesiae quoad interiora quae mentis ejus sunt, est angelus: また教会の人間もまた内的なものに関して、それは彼の心のものである、天使である。


sed per hominem ecclesiae intelligitur homo in quo est ecclesia. しかし、教会の人間によって人間が意味される、その中に教会がある。


 


(3) 訳文


118. 今や天使について言われたことは、天使たちから構成される天界についても同様のことが言われる。(前の77-82番に示されたように)神性は最大のものと最小のものの中で同じであるからである。天使と天界について言われたことは、人間と教会についても同様のことが言われる。なぜなら、天界の天使と教会の人間は結合を通して一つとして働き、教会の人間もまた彼の心のものである内的なものに関して天使であるから。しかし、教会の人間によって、その中に教会がある人間が意味される。

コメントを残す