(1) 原文
101. Quod calor et lux, hoc est, spirituale procedens a Domino ut Sole, unum faciant, illustrari potest per calorem et lucem, quae procedunt a sole mundi naturalis. Illa duo etiam unum faciunt in exeundo a sole illo. Quod non unum faciant in terris, non est ex sole illo, sed ex tellure: haec enim quotidie volvitur circum axem, et quotannis circumfertur secundum ecclipticam; inde apparentia est quod calor et lux non unum faciant; media enim aestate est plus caloris quam lucis, et media hieme est plus lucis quam caloris. Simile est in mundo spirituali; sed tellus ibi non circumvolvitur et circumfertur, verum angeli plus et minus se convertunt ad Dominum; et qui plus se convertunt, plus ex calore et minus ex luce recipiunt; et qui minus se convertunt ad Dominum, plus ex luce et minus ex calore recipiunt. Inde est quod caeli, qui ex angelis sunt, distincti sint in duo regna, quorum unum vocatur caeleste, alterum spirituale: angeli caelestes plus recipiunt ex calore, et angeli spirituales plus ex luce. Secundum receptionem caloris et lucis ab illis apparent quoque terrae, super quibus habitant. Plenaria est correspondentia, modo loco motus telluris sumatur mutatio status angelorum.
(2) 直訳
Quod calor et lux, hoc est, spirituale procedens a Domino ut Sole, unum faciant, illustrari potest per calorem et lucem, quae procedunt a sole mundi naturalis. 熱と光が、すなわち、太陽としての主から発出する霊的なもの☆、一つとなっていることは、熱と光から説明されることができる、それらは自然界の太陽から発出する。
☆ spritualeについて次の102番参照。
Illa duo etiam unum faciunt in exeundo a sole illo. それら二つもまた一つとなっている、その太陽から出てくる中で。
Quod non unum faciant in terris, non est ex sole illo, sed ex tellure: 地球で一つとなっていないこと、その太陽からでない、しかし、地球から。
haec enim quotidie volvitur circum axem, et quotannis circumfertur secundum ecclipticam; なぜなら、これは毎日、軸のまわりを回転する、また毎年、黄道にしたがって公転するから。
inde apparentia est quod calor et lux non unum faciant; ここから外観がある、熱と光は一つとならないこと。
media enim aestate est plus caloris quam lucis, et media hieme est plus lucis quam caloris. なぜなら、夏の真ん中は熱が☆光☆よりも多い、また冬の真ん中は光が☆熱☆よりも多いから。
☆ 初等文法かも知れません、比較の場合、その名詞は奪格です(「比較の奪格」)。
Simile est in mundo spirituali; 同様である、霊界の中で。
sed tellus ibi non circumvolvitur et circumfertur, verum angeli plus et minus se convertunt ad Dominum; しかし、そこ〔霊界〕に地球は回転も公転もしない、しかし、天使たちは多かれ少なかれ自分自身を主へ向けている。
et qui plus se convertunt, plus ex calore et minus ex luce recipiunt; そして、多く自分自身を向ける者は、熱から多く、光から少なく、受け入れる。
et qui minus se convertunt ad Dominum, plus ex luce et minus ex calore recipiunt. また、少なく自分自身を主へ向ける者は、光から多く、熱から少なく、受け入れる。
Inde est quod caeli, qui ex angelis sunt, distincti sint in duo regna, quorum unum vocatur caeleste, alterum spirituale: ここからである、天界は、それは天使たちから存在する、二つの王国に分離されること、それらの一つは天的と呼ばれる、もう一つは霊的。
angeli caelestes plus recipiunt ex calore, et angeli spirituales plus ex luce. 天的な天使たちは熱から多くを受け入れる、また霊的な天使たちは光から多くを。
Secundum receptionem caloris et lucis ab illis apparent quoque terrae, super quibus habitant. 彼らによる熱と光の受け入れにしたがって、地もまた見える、それらの上に〔彼らが〕住む。
Plenaria est correspondentia, modo loco motus telluris sumatur mutatio status angelorum. 対応は完全(全面的)である、単に地球の運動の代わりに天使たちの状態の変化が取られる(考慮される)〔だけで〕。
(3) 訳文
101. 熱と光が、すなわち、太陽としての主から発出する霊的なものが一つとなっていることは、自然界の太陽から発出する熱と光から説明することができる。それら二つもまた、その太陽から出てくる中で一つとなっている。地上で一つとなっていないが、それは、太陽からでなく、地球からである。なぜなら、地球は毎日、軸のまわりを回転し、毎年、黄道にしたがって公転するから。ここから外観では、熱と光が一つとなっていない。なぜなら、夏の最中は熱が光よりも多く、また冬の最中は光が熱よりも多いから。霊界も同様であるが、そこの地球は回転も公転もしない。しかし、天使たちは多かれ少なかれ自分自身を主へ向けている。そして、多く向ける者は、熱を多く、光を少なく、受け入れる。また、主へ向けるこのと少ない者は、光を多く、熱を少なく、受け入れる。ここから、天使たちから存在する天界は、一つは天的と呼ばれ、もう一つは霊的と呼ばれる二つの王国に分離される。天的な天使たちは熱を多く受け入れ、霊的な天使たちは光を多く受け入れる。彼らによる熱と光の受け入れにしたがって、彼らの住む地もまた、それにしたがって見える。この対応は、地球の運動の代わりに天使たちの状態の変化を考慮するだけで、完全なものである。
(1) 原文
102. Quod etiam omnia spiritualia oriunda per calorem et lucem sui Solis, in se spectata similiter unum faciant, at quod illa spectata ut procedentia ex affectionibus angelorum, non faciant unum, videbitur in sequentibus. Quando calor et lux unum faciunt in caelis, est quasi vernum apud angelos: quando autem non unum faciunt, est vel sicut aestivum, vel sicut brumale; non sicut brumale in zonis frigidis, sed sicut brumale in zonis calidis: receptio enim amoris et sapientiae ex aequo, est ipsum angelicum; quare angelus est angelus caeli secundum unionem amoris et sapientiae apud illum. Simile est cum homine ecclesiae, si apud illum amor et sapientia, seu charitas et fides, unum faciunt.
(2) 直訳
Quod etiam omnia spiritualia oriunda per calorem et lucem sui Solis, in se spectata similiter unum faciant, at quod illa spectata ut procedentia ex affectionibus angelorum, non faciant unum, videbitur in sequentibus. さらにまた自分たちの太陽の熱と光を通して生ずるすべての霊的なもの☆は、本質的に見られるとき同様に一つとなっていること、しかし、それらが天使たちの情愛から発出されるものとして見られるとき、一つとならないこと、続くものの中に見られる。
☆ 長島訳はこのspirituale「霊的なもの」をここで「霊性」としていますが、私は二つの理由で大反対です。一つは直前の101番冒頭のspiritualeを自分自身で「霊的なもの」と訳しています。なぜ、ここで訳語を変えるのかその必然性はまったくありません。このような訳語の不統一は読解の妨げとなります。読者は別語と思うし、論理の脈絡がぼやけます。もう一つはspiritualitasという名詞があり-tasの語形から、これには抽象名詞「~性」の訳語がふさわしいからです。すなわち、「霊性」にはspiritualitas「霊的であること、霊性」の言葉があるからです。
Quando calor et lux unum faciunt in caelis, est quasi vernum apud angelos: 天界の中で熱と光が一つとなっている時、あたかも天使たちのもとに春があるかのようである。
quando autem non unum faciunt, est vel sicut aestivum, vel sicut brumale; しかしながら、一つとなっていない時、あるいは夏のようである、あるいは冬のよう〔である〕。
non sicut brumale in zonis frigidis, sed sicut brumale in zonis calidis: 寒帯の中の冬季のようでなく、しかし温帯の中の冬季のよう〔である〕。
receptio enim amoris et sapientiae ex aequo, est ipsum angelicum; なぜなら、等しく(同じ程度に)愛と知恵の受け入れは、天使の〔もの〕☆そのものであるから。
☆ ここは言葉足らずで、やや理解に苦しみます。普通は「同程度に受け入れることが、天使であることそのものである」、「天使とは愛と知恵を同程度に受け入れるものである」という意味でしょう、すると後ろの文に続きます。もう少し踏み込んで「同程度に受け入れたものが、天使に資するものになる(過剰なものは捨てられる)」と理解したほうがわかりやすいと思います。これをもっと突き進めると(やり過ぎと思います)「・・・それが天使にとって最適です」という長島訳になります。
quare angelus est angelus caeli secundum unionem amoris et sapientiae apud illum. それゆえ、天使は、彼のもとの愛と知恵の結合にしたがって、天界の天使である。
Simile est cum homine ecclesiae, si apud illum amor et sapientia, seu charitas et fides, unum faciunt. 教会の人間に同様である、もし、彼のもとに愛と知恵が、すなわち、仁愛と信仰が、一つであるなら。
(3) 訳文
102. さらにまた、その太陽の熱と光を通して生ずるすべての霊的なものは、本質的に見られるとき同様に一つとなっているが、しかし、それらが天使たちの情愛から発出されるものとして見られるとき、一つとならないことは、続くものの中で述べよう。
天界の中で熱と光が一つとなっている時、いわば天使たちのもとに春がある。しかし、一つとなっていない時、夏かあるいは冬のようであるが、寒帯の冬季のようではなく、温帯の冬季のようである。なぜなら、同じ程度に愛と知恵の受け入れていることが、天使であることそのものであるから。それゆえ、天使は、彼のもとの愛と知恵の結合にしたがって、天界の天使である。教会の人間も、彼のもとに愛と知恵が、すなわち、仁愛と信仰が、一つであるなら同様である。