原典講読『神の愛と知恵』 81, 82

(1) 原文
81. Abstrahe spatium, et prorsus nega vacuum, et cogita tunc de Divino Amore et de Divina sapientia, quod sint ipsa Essentia abstracto spatio et negato vacuo; cogita dein ex spatio, et percipies, quod Divinum sit in maximis et minimis spatii, idem; non datur enim in Essentia abstracta a spatio magnum et parvum, sed idem.
(2) 直訳
Abstrahe spatium, et prorsus nega vacuum, et cogita tunc de Divino Amore et de Divina sapientia, quod sint ipsa Essentia abstracto spatio et negato vacuo; 空間を引き離せ、また完全に(真)空☆を否定せよ、またその時、神的な愛についてと神的な知恵について考えよ、本質そのものであることを、空間が引き離され、(真)空が否定されて。
☆ 「ほんとうに何もなくからっぽ」の意味で「真空」の訳語を使いたいのですが、「真空」に定まった意味があるので、避けるべきでしょうか?
cogita dein ex spatio, et percipies, quod Divinum sit in maximis et minimis spatii, idem; その後、空間から考えよ、するとあなたは知覚する(認める)〔未来形〕、神性は空間の最大のものと最小のものの中に、同じであること。
non datur enim in Essentia abstracta a spatio magnum et parvum, sed idem. なぜなら、空間から切り離された(抽象された)本質の中に大きいと小さいは存在しないから、しかし、同じ。
(3) 訳文
81. 空間を引き離し、また空(くう)を完全に否定せよ、またその時、神的な愛と神的な知恵について、空間を引き離し、空を否定して、本質そのものであることを考えよ。その後、空間から考えよ、あなたは、神性が空間の最大のものと最小のものの中で同じであることを認めるはずである。なぜなら、空間から切り離された本質の中で大きいと小さいは存在せず、同じであるから。
(1) 原文
82. Hic de vacuo aliquid dicetur. Audivi quondam angelos loquentes cum Newtono de vacuo, dicentes quod ideam vacui ut nihili non sustineant; quia in mundo suo qui est spiritualis, ac intra seu supra spatia et tempora mundi naturalis, aeque sentiunt, cogitant, afficiuntur, amant, volunt, respirant, immo loquuntur et agunt; quae nusquam possunt dari in vacuo ut nihilo, quia nihil est nihil, et de nihilo non aliquid praedicabile est. Dixit Newtonus, quod sciat quod Divinum quod Est impleat omnia, et quod ipse horreat ad ideam nihili de vacuo, quia illa est destructiva omnium: hortans illos, qui de vacuo loquuntur cum illo, ut sibi caveant ab idea nihili, vocans illam deliquium, quia in nihilo non datur ulla mentis actualitas.
(2) 直訳
Hic de vacuo aliquid dicetur. ここに(真)空について何らかのものが言われる。
Audivi quondam angelos loquentes cum Newtono de vacuo, dicentes quod ideam vacui ut nihili non sustineant; 私はかつて天使たちがニュートンと(真)空について話しているのを聞いた、無としての(真)空の観念は支持しないことを言って。
quia in mundo suo qui est spiritualis, ac intra seu supra spatia et tempora mundi naturalis, aeque sentiunt, cogitant, afficiuntur, amant, volunt, respirant, immo loquuntur et agunt; 自分たちの世界の中で、それは霊的である、そして自然的な世界の空間と空間の内部にあるいは上方に、等しく感じ、考え、働きかけられ、愛し、意志し、呼吸する、実に(それどころか)話し、行動する。
quae nusquam possunt dari in vacuo ut nihilo, quia nihil est nihil, et de nihilo non aliquid praedicabile est. それらは決して無としての(真)空の中に存在することができない、無は無であるので、また(真)空について何か叙述される☆ことができない。
☆ praedicableの訳語はこれでもよいのですが「属性とされることができる」がもっとよいでしょう。
Dixit Newtonus, quod sciat quod Divinum quod Est impleat omnia, et quod ipse horreat ad ideam nihili de vacuo, quia illa est destructiva omnium: ニュートンは言った、神性は、それは「存在する」☆1、すべてのものを満たすことを〔私は〕知っていること、また自分自身(が)恐怖を感じる、(真)空について無の観念に、それはすべてのものを☆2破壊するので。
☆1 quod Estとestが強調されてEstとなっています。「神性は「存在し」、すべてのものを満たす」ということですが、どう表現すればよいのでしょうか。
☆2 destructivusは属格をとります。
hortans illos, qui de vacuo loquuntur cum illo, ut sibi caveant ab idea nihili, vocans illam deliquium, quia in nihilo non datur ulla mentis actualitas. 彼☆1をうながして(説得して)、(真)空について彼☆2と話す者は、自分自身に無の観念から用心すること、それを気絶(失神状態)と呼んで、無の中に何も心の現実化(行動での実現)は存在しないので。
☆1 この「彼」はもちろんqui以下です。
☆2 この「彼」がちょっとわかりずらいですが、間接話法なのでニュートンですね。
(3) 訳文
82. ここで、空(くう)について言っておこう。
 私はかつて天使たちが、無としての空の観念は支持しない、と言いながら、ニュートンと空について話しているのを聞いた。霊的であり、そして自然的な世界の空間と空間の内部あるいは上方にある自分たちの世界で、〔私たちは〕等しく感じ、考え、働きかけられ、愛し、意志し、呼吸し、実に、話し、行動している。無は無であり、空について何かを属性とすることはできないので、それらは決して無としての空の中に存在することができない。ニュートンは「私は、神性が存在し、すべてのものを満たすことを知っている。また自分自身も、空について無の観念に恐怖を感じる、これはすべてのものを破壊するからである」と言い、「空について私と話す者は、心にあるものは無の中に何も現実化して存在することはないので、このことを気絶と呼んで、自分自身で無の観念を用心するように」とうながした。

原典講読『神の愛と知恵』 83, 84

       PARS SECUNDA
         第二部
     QUOD DIVINUS AMOR ET DIVINA SAPIENTIA
     APPAREANT IN MUNDO SPIRITUALI UT SOL.
       神的な愛と神的な知恵は
     太陽として霊界の中に見られること
(1) 原文
83. Sunt duo mundi, spiritualis et naturalis; et mundus spiritualis non trahit quicquam ex mundo naturali, nec mundus naturalis ex mundo spirituali; sunt prorsus distincti; communicant solum per correspondentias, quae quales sunt, alibi multis ostensum est. Ad hoc illustrandum, sit hoc exemplum. Calor in mundo naturali correspondet bono charitatis in mundo spirituali, ac lux in mundo naturali correspondet vero fidei in mundo spirituali. Quod calor et bonum charitatis, ac lux et verum fidei prorsus distincta sint, quis non videt? Ex prima intuitione apparent illa ita distincta, sicut duo prorsus diversa; ita apparent si cogitatur, quid commune habet bonum charitatis cum calore, et quid verum fidei cum luce; cum tamen calor spiritualis est illud bonum, et lux spiritualis est illud verum. Haec tametsi ita distincta in se sunt, usque unum faciunt per correspondentiam; unum faciunt ita, ut dum homo in Verbo legit “calorem” et “lucem,” tunc spiritus et angeli, qui apud hominem sunt, pro “calore” [1]percipiant charitatem, et pro “luce” fidem. Hoc exemplum adductum est, ut sciatur, quod duo mundi, spiritualis et naturalis, ita distincti sint, ut inter se nihil commune habeant; sed usque ita creati ut communicent, immo conjungantur, per correspondentias.
[1] percipiant pro “percipiunt”
(2) 直訳
Sunt duo mundi, spiritualis et naturalis; 二つの世界がある、霊的なと自然的な。
et mundus spiritualis non trahit quicquam ex mundo naturali, nec mundus naturalis ex mundo spirituali; また霊界は自然界から何も得ない、自然界も霊界から〔得〕ない。
sunt prorsus distincti; 完全に分離している。
communicant solum per correspondentias, quae quales sunt, alibi multis ostensum est. 単に対応によって連絡(連結)☆している。
☆ communicoの訳語は「連絡する」のほうが正しく、そうしたいのですが、なじみがなので連結でしょうね、「結」の感じはよくないので「連なる」もありますが、これだとまた違う意味が生じてしまいます。
Ad hoc illustrandum, sit hoc exemplum. このことを説明するために、この例がある〔接続法〕。
Calor in mundo naturali correspondet bono charitatis in mundo spirituali, ac lux in mundo naturali correspondet vero fidei in mundo spirituali. 自然界の中の熱は霊界の中の仁愛の善に対応する、そして自然界の中の光は霊界の中の信仰の真理に対応する。
Quod calor et bonum charitatis, ac lux et verum fidei prorsus distincta sint, quis non videt? 熱と仁愛の善は、そして光と信仰の真理は、完全に別ものであること、だれが見ないか?
Ex prima intuitione apparent illa ita distincta, sicut duo prorsus diversa; 最初の考慮からそれらがこのように別ものに見える、二つの完全に異なったもののように。
ita apparent si cogitatur, quid commune habet bonum charitatis cum calore, et quid verum fidei cum luce; このように見える、もし考えられるなら、何を共通に持つか、仁愛の善は熱と、また何を、信仰の真理は光と。
cum tamen calor spiritualis est illud bonum, et lux spiritualis est illud verum. そのときそれでも、霊的な熱はその善である、また霊的な光はその真理である。
Haec tametsi ita distincta in se sunt, usque unum faciunt per correspondentiam; これらはたとえこのように本質的に(それ自体で)別ものであっても、それでも対応によって一つとなっている。
unum faciunt ita, ut dum homo in Verbo legit “calorem” et “lucem,” tunc spiritus et angeli, qui apud hominem sunt, pro “calore” [1]percipiant charitatem, et pro “luce” fidem. このように一つとなっている、人間がみことばの中で「熱」と「光」を読む時、その時、霊と天使たちは、彼らは人間のもとにいる、「熱」の代わりに仁愛を知覚するように、また「光」の代わりに信仰を。
Hoc exemplum adductum est, ut sciatur, quod duo mundi, spiritualis et naturalis, ita distincti sint, ut inter se nihil commune habeant; この例は提示された、知られるために、二つの世界、霊的なと自然的な、このように別ものである、それ自体の間に(互いに)何も共通なものを持たないように。
sed usque ita creati ut communicent, immo conjungantur, per correspondentias. しかし、それでも、このように創造されている、連絡するように、実に、結合される、対応によって。
[1] percipiant pro “percipiunt” 注[1] 「percipiunt」の代わりにpercipiant〔すなわち、文法的にみて、直説法でなく、接続法が要求されます。直説法legitをtunc受けて「時間+期待」の意味で接続法を用います。ただ、私は「事実」を述べている、という意味で直説法のままもありうると思います〕
(3) 訳文
83. 霊界と自然界の二つの世界があり、霊界は自然界から、自然界もまた霊界から何も得ず、完全に分離しており、ただ対応によって連結している。このことを次の例で説明しよう。
 自然界の熱は霊界の仁愛の善に対応し、そして自然界の光は霊界の信仰の真理に対応する。熱と仁愛の善は、そして光と信仰の真理は完全に別ものであることを、だれが知らないか? 最初の考えでは、それらは二つの完全に異なったが別もののように見える。仁愛の善は熱と、また信仰の真理は光と、何を共有するのか、と考えるとき、このように見える。そのときそれでも、霊的な熱はその善であり、また霊的な光はその真理である。これらはこのように本質的に別ものであっても、それでも対応によって一つとなっている。みことばの中に、人間が「熱」と「光」を読む時、人間のもとにいる霊と天使たちは、「熱」の代わりに仁愛を、また「光」の代わりに信仰を知覚するように、そのように一つとなっている。
 この例は霊界と自然界の、二つの世界が、互いに何も共有しないようにほどに共通なものを持たないように、このように別ものであるが、それでも、対応によって連結し、実に、結合するように創造されていることを知るために、示したのである。
(1) 原文
84. Quoniam duo illi mundi ita distincti sunt, perspicue videri potest, quod mundus spiritualis sub alio Sole sit quam mundus naturalis: in mundo enim spirituali aeque est calor et lux, ut in mundo naturali; sed calor ibi est spiritualis, et lux similiter, et calor spiritualis est bonum charitatis, et lux spiritualis est verum fidei. Nunc quia calor et lux non possunt aliunde originem ducere quam ex sole, constare potest, quod in mundo spirituali sit alius Sol quam in mundo naturali, tum etiam quod Sol mundi spiritualis sit in sua essentia talis, ut ex illo calor et lux spiritualis possit existere, et quod sol mundi naturalis sit in sua essentia talis, ut ex illo calor [et lux] naturalis possit existere. Omne spirituale, quod se refert ad bonum et verum, non aliunde potest exoriri, quam ex Divino Amore et Divina Sapientia; omne bonum enim est amoris, et omne verum est sapientiae: quod non aliunde, omnis sapiens potest videre.
(2) 直訳
Quoniam duo illi mundi ita distincti sunt, perspicue videri potest, quod mundus spiritualis sub alio Sole sit quam mundus naturalis: 二つのこれらの世界はこのように別ものであるので、はっきりと見られることができる、霊界は他の太陽の下にある、自然界よりも(と比べて)。
in mundo enim spirituali aeque est calor et lux, ut in mundo naturali; なぜなら、霊界の中に等しく熱と光があるから、自然界の中のように。
sed calor ibi est spiritualis, et lux similiter, et calor spiritualis est bonum charitatis, et lux spiritualis est verum fidei. しかし、熱はそこに霊的である、また光も同様に、また霊的な熱は仁愛の善である、また霊的な光は信仰の真理である。
Nunc quia calor et lux non possunt aliunde originem ducere quam ex sole, constare potest, quod in mundo spirituali sit alius Sol quam in mundo naturali, tum etiam quod Sol mundi spiritualis sit in sua essentia talis, ut ex illo calor et lux spiritualis possit existere, et quod sol mundi naturalis sit in sua essentia talis, ut ex illo calor naturalis possit existere. そこで、熱と光は太陽から以外の別の出所から導く(得る)ことはできないので、明らかにすることができる、霊界の中に他の太陽があること、自然界の中以外の、さらにまた霊界の太陽はその本質の中でこのようなものであること、それから霊的な熱と光が存在するようになる★ことができるような、また自然界の太陽はその本質の中でこのようなものであること、それから熱☆1が存在するようになることができるような☆2。
☆1 「熱」とありますが、ここは「熱と光」でしょう。しかし、その前の★calor et lux…possitの個所から文が乱れているように思えます。すなわち、ここは文法的には(複数なので)possuntでなくてはなりません、すなわち、et luxの意識がここでなくなっていたようです。霊界と自然界のどちらの太陽も、calor et lux…possuntとするかcalor…possitと統一すれば「乱れ」はなくなります。
☆2 「また自然界の太陽・・・」の個所は柳瀬訳から抜け落ちています。
Omne spirituale, quod se refert ad bonum et verum, non aliunde potest exoriri, quam ex Divino Amore et Divina Sapientia; すべての霊的なものは、それは善と真理に関係する、別の出所から発生する(存在するようになる)ことができない、神的な愛と神的な知恵から以外の。
omne bonum enim est amoris, et omne verum est sapientiae: なぜなら、すべての善は愛のものであるから、またすべての真理は知恵のものである。
quod non aliunde, omnis sapiens potest videre. 別の出所からでないこと、すべての賢明な者は見ることができる。
(3) 訳文
84. これら二つの世界は、このように別ものであるので、自然界と比べて霊界は他の太陽の下にあることを、はっきりと知ることができる。なぜなら、自然界のように、霊にも等しく熱と光があるから。しかし、そこの熱は、また光も同様に霊的であり、霊的な熱は仁愛の善、霊的な光は信仰の真理である。さて、熱と光は太陽から以外の別のところから導得ることはできないので、霊界の中には自然界の太陽以外の他の太陽があり、さらにまたその霊界の太陽はその本質では、それから霊的な熱と光が存在するようになるようなもの、また自然界の太陽はその本質では、それから熱が存在するようになることができるようなものであることを明らかにすることができる。善と真理に関係するすべての霊的なものは、神的な愛と神的な知恵以外の別のところから発生することができない。なぜなら、すべての善は愛のものであり、すべての真理は知恵のものであるから。すべて賢明な者は、別のところからでないことを知ることができる。

原典講読『神の愛と知恵』 85, 86

(1) 原文
85. Quod Sol alius quam sol mundi naturalis sit, hactenus ignotum fuit. Causa est, quia spirituale hominis transiit tantum in naturale ejus, ut non sciret quid spirituale, ita nec quod spiritualis mundus, in quo sunt spiritus et angeli, alius ac diversus a mundo naturali, detur. Quoniam mundus spiritualis apud illos qui in mundo naturali sunt, in tantum latuit absconditus, ideo placuit Domino aperire visum spiritus mei, ut viderem illa quae in illo mundo sunt, sicut video illa quae in mundo naturali, et dein illum mundum [1]describerem, quod factum est in opere De Caelo et Inferno, in quo in uno articulo etiam actum est de Sole illius mundi: visus enim mihi est, et apparuit simili magnitudine, qua sol mundi naturalis, et quoque similiter sicut igneus, sed rutilans magis: et notum mihi factum est, quod universum caelum angelicum sub illo Sole sit; quodque angeli tertii caeli videant illum jugiter, angeli secundi caeli saepius, et angeli primi seu ultimi caeli aliquoties. Quod omnis calor et omnis lux apud illos, tum omnia quae in illo mundo apparent, sint ex illo Sole, videbitur in sequentibus.
[1] describerem pro “describere;” nisi praetuleris datum est describere.
(2) 直訳
Quod Sol alius quam sol mundi naturalis sit, hactenus ignotum fuit. 自然界の太陽以外に他の太陽があること、これまで知られていなかった。
Causa est, quia spirituale hominis transiit tantum in naturale ejus, ut non sciret quid spirituale, ita nec quod spiritualis mundus, in quo sunt spiritus et angeli, alius ac diversus a mundo naturali, detur. 理由である、人間の霊的なものは彼の自然的なものにそれほどに変わったので、何が霊的なものか知らないように、このように(したがって)霊界〔が存在する〕こと、その中に霊と天使たちがいる、自然界から別のそして異なった、存在する。
Quoniam mundus spiritualis apud illos qui in mundo naturali sunt, in tantum latuit absconditus, ideo placuit Domino aperire visum spiritus mei, ut viderem illa quae in illo mundo sunt, sicut video illa quae in mundo naturali, et dein illum mundum [1]describerem, quod factum est in opere De Caelo et Inferno, in quo in uno articulo etiam actum est de Sole illius mundi: 自然界の中にいる者たちのもとの霊界は、それほどに隠されて隠れているので、それゆえ、主は私の霊の視覚を開くことを喜ばれた、その世界の中のそれらを私が見るようにと、自然界の中のものそれらを私が見るように、またその後、その世界を私が記述する、それは著作『天界と地獄』の中でなされた、その中の一つの章の中でもまたその世界の太陽について扱われている。
isus enim mihi est, et apparuit simili magnitudine, qua sol mundi naturalis, et quoque similiter sicut igneus, sed rutilans magis: なぜなら、私に見られた、また同じ大きさに見えた、自然界の太陽それと、そしてまた同様に火のよう〔であった〕(のように)、しかし、さらに赤く輝く。
et notum mihi factum est, quod universum caelum angelicum sub illo Sole sit; また、私によく知られたことがなされた、天使の全天界はその太陽の下にあること。
quodque angeli tertii caeli videant illum jugiter, angeli secundi caeli saepius, et angeli primi seu ultimi caeli aliquoties. そして第三の天界の天使たちは常に、第二の天界の天使たちはしばしば、また第一または最も低い(最も外の)天界の天使たちは時々。
Quod omnis calor et omnis lux apud illos, tum omnia quae in illo mundo apparent, sint ex illo Sole, videbitur in sequentibus. 彼らのもとのすべての熱とすべての光は、さらにその世界の中に見られるすべてのものは、その太陽から存在すること、続くものの中で見られる。
[1] describerem pro “describere;” nisi praetuleris datum est describere. 注[1] 「describere」の代わりにdescriberem。もしあなたがdatum est describereを優先させないなら。
(3) 訳文
85. 自然界の太陽以外に他の太陽があることは、これまで知られていなかった。その理由は、人間の霊的なものが、何が霊的なものか、また自然界とは別に、異なった霊界が存在し、こうしてそこに霊と天使たちがいることを知らないほどにまで、自然的なものに変わったからである。自然界の中にいる者たちのもとにある霊界は、それほどに隠されているので、それゆえ、主は、自然界の中のものを見るように、その世界の中のものを私が見、またその後、その世界を私が記述するようにと、私の霊の視覚を開くことを喜ばれた。それは著作『天界と地獄』の中でなされ、その中の一章では、その世界の太陽について扱われている。なぜなら、自然界の太陽と同じ大きさに現われ、そしてまた同じく火のようであり、しかし、さらに赤く輝いて、私に見られたから。また、天使の全天界が、第三の天界の天使たちは常に、第二の天界の天使たちはしばしば、また第一または最も低い天界の天使たちは時々、その太陽の下にあることも、私によく知るようにされた。彼らのもとのすべての熱とすべての光は、さらにその世界の中に見られるすべてのものは、その太陽から存在するが、このことは続くものの中で見られる。
(1) 原文
86. Sol ille non est Ipse Dominus, sed ex Domino; est Divinus Amor et Divina Sapientia procedens, quae ut Sol in illo mundo apparent: et quia Amor et Sapientia in Domino unum sunt (ut in Prima parte ostensum est), dicitur quod Sol ille sit Divinus Amor; Divina enim Sapientia est Divini Amoris, ita quoque illa est Amor.
(2) 直訳
Sol ille non est Ipse Dominus, sed ex Domino; その太陽は主ご自身ではない、しかし、主から。
est Divinus Amor et Divina Sapientia procedens, quae ut Sol in illo mundo apparent: 神的な愛と神的な知恵から発出するものである、それは、その世界の中の太陽として見える。
et quia Amor et Sapientia in Domino unum sunt (ut in Prima parte ostensum est), dicitur quod Sol ille sit Divinus Amor; また、愛と知恵は主の中で一つであるので(第一部で示されたように)、その太陽は神的な愛であることが言われる。
Divina enim Sapientia est Divini Amoris, ita quoque illa est Amor. なぜなら、神的な知恵は神的な愛のものであるから、このようにまたそれは愛である。
(3) 訳文
86. その太陽は主ご自身ではなく、主からのものである。その世界で太陽として見えるものは神的な愛と神的な知恵から発出するものである。また、(第一部で示されたように)愛と知恵は主の中で一つであるので、その太陽は神的な愛である、と言われる。なぜなら、神的な知恵は神的な愛のものであり、このようにそれはまた愛であるから。

原典講読『神の愛と知恵』 87, 88

(1) 原文
87. Quod Sol ille appareat coram oculis angelorum sicut igneus, est quia amor et ignis sibi correspondent; oculis enim suis non possunt videre amorem, sed pro amore id quod ei correspondet. Est enim angelis aeque ac hominibus internum et externum; internum eorum [est] quod cogitat et sapit, ac quod vult et amat, et externum eorum est quod sentit, videt, loquitur et agit; et omnia externa eorum sunt correspondentiae internorum, sed correspondentiae spirituales, non autem naturales. Divinus amor etiam sentitur ut ignis a spiritualibus. Inde est quod “ignis,” ubi dicitur in Verbo, significet amorem; ignis sacer in Ecclesia Israelitica illum significabat; ex quo est, quod in precibus ad Deum etiam solenne sit dicere, ut ignis caelestis accendat cor, hoc est, ut Divinus Amor.
(2) 直訳
Quod Sol ille appareat coram oculis angelorum sicut igneus, est quia amor et ignis sibi correspondent; その太陽は天使たちの目の前に火のように見えること、愛と火は互いに☆対応するからである。
☆ 再帰代名詞seの与格sibiは動詞の複数形をともなって「互いに」の意味があります。
oculis enim suis non possunt videre amorem, sed pro amore id quod ei correspondet. なぜなら、自分たちの目で愛を見ることはできないから、しかし、愛の代わりにそれを〔見る〕それに対応するもの。
Est enim angelis aeque ac hominibus internum et externum; なぜなら、天使たちに人間と等しく内なるものと外なるものがあるから。
internum eorum quod cogitat et sapit, ac quod vult et amat, et externum eorum est quod sentit, videt, loquitur et agit; 彼らの内なるものは、考える、賢明になる☆こと、そして意志する、愛すること〔である〕、また彼らの外なるものは、感じる、見る、話す、行動することである。
☆ sapioは自動詞で「賢明になる、知恵をもつ」という意味、他動詞で「~を味わう」の意味があります。さて、長島訳はここを「味わう」としています。これは二重の間違いです。一つは、ここは明らかに自動詞です。もう一つは、文脈からみて、内なるものと外なるものを対照させています。「味わう」は明らかに外なる行動です。文意を汲んで訳すことを重んじている、とする長島さんですが、すこしも文意を反映させていない直訳を自分自身でしています。なお、すぐわかりますが「~主体です」という原文にない勝手な付加をしています。
et omnia externa eorum sunt correspondentiae internorum, sed correspondentiae spirituales, non autem naturales. また、彼らのすべての外なるものは、内なるものの対応(物)である、しかし、対応(物)は霊的〔である〕、しかしながら自然的ではない。
Divinus amor etiam sentitur ut ignis a spiritualibus. 神的なものもまた、霊的なものにより火のように感じられる。
Inde est quod “ignis,” ubi dicitur in Verbo, significet amorem; ここからである、「火」は、そこにみことばの中に言われる、愛を意味すること。
ignis sacer in Ecclesia Israelitica illum significabat; イスラエル教会の中の聖なる火は、それを意味した。
ex quo est, quod in precibus ad Deum etiam solenne sit dicere, ut ignis caelestis accendat cor, hoc est, ut Divinus Amor. そのことからである、神への祈りの中で言うことが習慣(よくやること)であった、天(界)の火が心に火をつけるように、すなわち、神的な愛〔が心を点します〕ように。
(3) 訳文
87. その太陽が天使たちの目の前に火のように見えるのは、愛と火は互いに対応するからである。というのは、目で愛を見ることはできなので、愛の代わりにそれに対応する火を見るのである。なぜなら、天使たちには人間と等しく内なるものと外なるものがあるから。彼らの内なるものは、考え、賢明になり、そして意志し、愛することであり、また彼らの外なるものは、感じ、見、話し、行動することである。また、彼らの外なるものはすべて、内なるものの対応物であるが、しかし、対応物は自然的ではなく、霊的である。神的なものもまた、霊的なものにより、火のように感じられる。ここから、みことばの中で言われる「火」は、愛を意味する。イスラエル教会の聖なる火は、愛を意味した。そのことから、神への祈りの中で、天の火が、すなわち、神的な愛が心に火を点しますように、と言うことが習慣であった。
(1) 原文
88. Quoniam tale discrimen est inter spirituale et naturale, (ut supra n. 83 ostensum est,) ideo ne hilum ex sole mundi naturalis transire potest in mundum spiritualem, hoc est, ne hilum lucis et caloris ejus, aut objecti alicujus in tellure. Lux mundi naturalis est caligo ibi, et calor ejus est mors ibi. Sed usque calor mundi potest vivificari per influxum caloris coeli, et lux mundi illustrari potest per influxum lucis caeli. Influxus fit per correspondentias, et non potest fieri per continuum.
(2) 直訳
Quoniam tale discrimen est inter spirituale et naturale, (ut supra n. 83 ostensum est,) ideo ne hilum ex sole mundi naturalis transire potest in mundum spiritualem, hoc est, ne hilum lucis et caloris ejus, aut objecti alicujus in tellure. このような相違が霊的なものと自然的なものの間にあるので(上の83番に示されたように)、それゆえ、自然界の太陽から霊界の中に移ることのできる〔ものは〕少しもない、すなわち、その光と熱の少しもない、または地球の中の何らかの対象物の〔少しもない〕。
Lux mundi naturalis est caligo ibi, et calor ejus est mors ibi. 自然界の光は、そこに暗黒である、またその熱はそこに死☆である。
☆ 霊界なのでもちろん「霊的な死」です。「霊的な生活に対立する生活、それはみことばの中で「死」と呼ばれるvitam contrariam vitae spirituali, quae in Verbo appellatur ‘mors’」(天界の秘義6685)。
Sed usque calor mundi potest vivificari per influxum caloris coeli, et lux mundi illustrari potest per influxum lucis caeli. しかし、それでも、世の熱は天界の熱の流入によって生かされることができる、また世の光は天界の光の流入によって照らされることができる。
Influxus fit per correspondentias, et non potest fieri per continuum. 流入は対応によって行なわれる、また連続(延長)☆によって行なわれることはできない。
☆ この「連続」の意味がわかりません。継続や延長の意味もあります。「直接に連結して」といった意味なのでしょうか? その前の文を見れば「世の熱」とありますが、この熱は物質的な熱のはずがありません。「熱意、熱くなる」といった精神的な熱です。「心」が天界の熱の流入によって燃え、熱くなります、その熱くなること(照らされることも同様)が「連続」によって行なわれるのではない、といったことなのでしょうが、その連続とはどういう意味でしょうか?
(3) 訳文
88. (前の83番に示されたように)このような相違が霊的なものと自然的なものの間にあるので、それゆえ、自然界の太陽からのもの、すなわち、その光と熱は、または地球の何らかの対象物で、霊界に移ることのできるものは少しもない。自然界の光は、霊界では暗黒であり、また熱は死である。しかし、それでも、世の熱は天界の熱の流入によって生かされることができ、また世の光は天界の光の流入によって照らされることができる。その流入は対応によって行なわれ、連続によって行なわれることはできない。

私の疑問に対する答え・弘法にも筆の誤り

 昨晩(9月26日)『神の愛と知恵』86番の最後の部分「流入は対応によって行なわれる、連続によって行なわれることはない」で、「連続」とは何かわからないと疑問を述べた。
 本日の聖日礼拝(ジェネラルチャーチ東京グループ)の後の、午後の勉強会で、その指導者松本士郎さんから回答を得た(このように指摘してもらえるのはありがたいことである)。
 スヴェーデンボリ神学に独特なものの一つに「段階gradusの教義」がある。そして二つの段階がある。すなわちgradus continui「連続の段階」とgradus discreti「分離の段階」である(天界と地獄38:2)。
松本さんは、この「連続」のことである、と教えてくれた。
 さて、このことは『本書』184番以降に詳しく述べられている。186番にはgradus discretiは高さの段階(gradus altitudinis)とも呼ばれ、これは流入(influx)によって行なわれる。そしてこれは連続によって(per continuum)行なわれるものとはまったく異なっている・・・とある。松本さんの言うとおりである。
 それでも、私が「わからない」と述べたことは、ある意味「正しい」のである。すなわち、突然、ここに「連続」が出てきても、わからないが当然。スヴェーデンボリは本書の前に『天界と地獄』を出版し、そこで上述のように「連続の段階」について触れている。しかし、すべての読者がそのことを周知しているわけではないし、本の書き方として、他の本に出てくることを前提としてはならず、「参照事項」にとどめるべきである。そしてこの連続については「後述の内容」なので、この86番では「このことについては後述しよう(184番以降)」との一言があればよかった。そうでないと不親切であり、読者はまごつく。
 スヴェーデンボリとしては説明済みのことと思い込み、つい筆がすべったのであろう。ここからわかることは、スヴェーデンボリでも完全無欠な著述をしていないことである。念のため申し添えるが、内容ではなく、その著述の仕方にやや足りないところがあった、ということ。「弘法にも筆の誤り」とはこのことだろうか。