原典講読『神の愛と知恵』 96, 97, 98

(1) 原文
96. Quod Lux spiritualis sit prorsus distincta a luce naturali, potest quisque scire, si ad mentis suae cogitationes attendit. Mens enim cum cogitat, videt objecta sua in luce, et illi qui spiritualiter cogitant, vident vera, et hoc in media nocte aeque bene ut in die. Quare etiam de intellectu praedicatur lux, et dicitur videre; nam de illis quae alius loquitur, dicit alter quandoque, quod videat quod ita sit, hoc est, intelligat. Intellectus quia est spiritualis, non potest ita videre ex luce naturali; lux enim naturalis non inhaeret, sed abit cum sole. Unde patet, quod intellectus gaudeat alia luce, quam oculus; et quod illa lux ex alia origine sit.
(2) 直訳
Quod Lux spiritualis sit prorsus distincta a luce naturali, potest quisque scire, si ad mentis suae cogitationes attendit. 霊的な光が自然的な光から完全に分離していることは、だれも知ることができる、もし、自分の心の思考に注意するなら。
Mens enim cum cogitat, videt objecta sua in luce, et illi qui spiritualiter cogitant, vident vera, et hoc in media nocte aeque bene ut in die. なぜなら、心は考えるとき、その対象を光の中で見るから、また彼ら霊的に考える者たちは、真理を見る、また夜の真ん中のこれを日の中のように等しくよく〔見る〕。
Quare etiam de intellectu praedicatur lux, et dicitur videre; それゆえ、また光は理解力に属性づけられる☆、また見ることが言われる。
☆ praedicoは「de+用語」を伴って「属性とする、属性づける」という意味です。
nam de illis quae alius loquitur, dicit alter quandoque, quod videat quod ita sit, hoc est, intelligat. なぜなら、他の者が話すことそれらについて、時々、他の者に言うから、そのようであることを見ること、すなわち、理解する。
Intellectus quia est spiritualis, non potest ita videre ex luce naturali; 理解力は霊的なものなので、自然的な光からこのように見ることはできない。
lux enim naturalis non inhaeret, sed abit cum sole. なぜなら、自然的な光は定着しない☆、しかし、太陽とともに去るから。
☆ inhaereoは「固定して残る、定着する、こびりつく」などの意味です。どこに定着するのか、となれば「心の中」なので、柳瀬訳は「人間の中に存在しない」、長島訳は「人に備わったものではありません」となりますが、どちらも意訳し過ぎと思います。
Unde patet, quod intellectus gaudeat alia luce, quam oculus; それゆえ(そこから)明らかである、理解力は他の光を享受すること、目以外の〔光を〕。
et quod illa lux ex alia origine sit. またその光は他の起源からであること。
(3) 訳文
96. 霊的な光が自然的な光から完全に分離していることは、自分の心の思考に注意するなら、だれも知ることができる。なぜなら、心は考えるとき、その対象を光の中で見、また霊的に考える者たちは、真理を見、これを夜中であっても日中と同じようによく見るから。それゆえ、また光は理解力に属性づけられ、また「見る」と言われる。なぜなら、他の者が話すことについて、時々、他の者に、そのようであることを「見る」と言うから、すなわち、理解するのである。理解力は霊的なものなので、このように見ることは自然的な光からではできない。なぜなら、自然的な光は定着しないで、太陽とともに去るから。ここから、理解力は目以外の他の光を享受していること、またその光は他の起源からであることが明らかである。
(1) 原文
97. Caveat sibi quisque, ne cogitet, quod Sol mundi spiritualis sit ipse Deus; Ipse Deus est Homo; primum procedens ex Ipsius Amore et Sapientia est igneum spirituale, quod apparet coram angelis ut Sol: quare cum Dominus Se manifestat angelis in Persona, manifestat Se ut Homo, et hoc quandoque in Sole, quandoque extra Solem.
(2) 直訳
Caveat sibi quisque, ne cogitet, quod Sol mundi spiritualis sit ipse Deus; だれも自分自身を用心(警戒)するべきである☆、霊界の太陽は神自体(そのもの)ではないこと。
☆ caveatが未来形なので、こう訳すことになります、英語の「意志未来」です。
Ipse Deus est Homo; 神自体(そのもの)は人間である。
primum procedens ex Ipsius Amore et Sapientia est igneum spirituale, quod apparet coram angelis ut Sol: その方の愛と知恵から最初に発出するものは霊的な火(のようなもの)☆である、それは天使たちの前に太陽のように見える。
☆ 名詞ignusは「火」、形容詞igneusは「火の(ような)」です。しかし、実詞とみれば「火」と変わりません。柳瀬訳は「火のような霊的な・・・」と形容詞を忠実に守って訳しています。
quare cum Dominus Se manifestat angelis in Persona, manifestat Se ut Homo, et hoc quandoque in Sole, quandoque extra Solem. それゆえ、主ご自身が天使たちに「人物」☆で現われるとき、ご自分を人間として現わす、またこれはある時は太陽の中に、またある時は太陽の外に。
☆ personaの意味はまず第一に「人物」です、続いて「人間の形、人物像」そして「人物の個性、性格」などとなります。in personaには「自分で、本人が」の意味もあります。神の場合「人格」でなく「位格、ペルソナ」ともします。ここは「人間の形」がぴったりとは思いますが、直後に「人間として現わす」があるので、どうしても同語反復の感じがしてしまいます。
(3) 訳文
97. だれも、霊界の太陽は神そのものではないことを用心すべきである。神そのものは人間である。その方の愛と知恵から最初に発出するものは霊的な火であり、それは天使たちの前に太陽のように見える。それゆえ、主ご自身が天使たちに「人物」で現われるとき、ご自分を人間として現わし、時には太陽の中に、また時には太陽の外に現われる。
(1) 原文
98. Ex illa correspondentia est, quod Dominus in Verbo non modo dicatur “Sol,” sed etiam “Ignis” et “Lux;” et per “Solem” intelligitur Ipse quoad Divinum Amorem et Divinam Sapientiam simul; per “Ignem” Ipse quoad Divinum Amorem, et per “Lucem” Ipse quoad Divinam Sapientiam.
(2) 直訳
Ex illa correspondentia est, quod Dominus in Verbo non modo dicatur “Sol,” sed etiam “Ignis” et “Lux;” その対応からである、みことばの中で主が「太陽」と言われるだけでなく、しかしまた「火」と「光」。
et per “Solem” intelligitur Ipse quoad Divinum Amorem et Divinam Sapientiam simul; また「太陽」によってその方が意味される、神的な愛と神的な知恵に関して一緒に。
per “Ignem” Ipse quoad Divinum Amorem, et per “Lucem” Ipse quoad Divinam Sapientiam. 「火」によって神的な愛に関するその方が、また「光」によって神的な知恵に関するその方が〔意味される〕。
(3) 訳文
98. その対応から、みことばの中で主が「太陽」とだけでなく、また「火」と「光」とも言われる。そして「太陽」によって神的な愛と神的な知恵を一緒にしたその方が、「火」によって神的な愛に関するその方が、また「光」によって神的な知恵に関するその方が意味される。