原典講読『神の愛と知恵』 93, 94, 95

     QUOD SOL ILLE NON SIT DEUS, SED
QUOD SIT PROCEDENS EX DIVINO AMORE ET DIVINA SAPIENTIA DEI HOMINIS:
     SIMILITER CALOR ET LUX EX ILLO SOLE.
     その太陽は神ではない、しかし
  神人間の神的な愛と神的な知恵から発出するものであること
   同様にその太陽から熱と光〔が発出している〕
(1) 原文
93. Per Solem illum conspicuum angelis, ex quo illis est calor et lux, non intelligitur Ipse Dominus, sed intelligitur primum procedens ab Ipso, quod est summum caloris spiritualis. Summum caloris spiritualis est spiritualis ignis, qui est Divinus Amor et Divina Sapientia in sua prima correspondentia. Inde est, quod Sol ille appareat igneus, et quoque quod sit igneus angelis, sed non hominibus. Ignis qui ignis hominibus non est spiritualis sed est naturalis; inter quos discrimen est sicut inter vivum et mortuum. Quare Sol spiritualis per calorem vivificat spirituales, et redintegrat spiritualia: sol autem naturalis quidem similiter naturales et naturalia, sed non ex se, verum per influxum caloris spiritualis, cui succenturiatam opem fert.
(2) 直訳
Per Solem illum conspicuum angelis, ex quo illis est calor et lux, non intelligitur Ipse Dominus, sed intelligitur primum procedens ab Ipso, quod est summum caloris spiritualis. 天使たちに明らかに見られるその太陽によって、それ〔太陽〕から彼らに熱と光がある、主そのものが意味されない、しかし、その方から発出する最初のものが意味される、それは霊的な熱の最高のものである。
Summum caloris spiritualis est spiritualis ignis, qui est Divinus Amor et Divina Sapientia in sua prima correspondentia. 霊的な熱の最高のものは霊的な火である、それは神的な愛と神的な知恵である、その中に最初の対応(物)。
Inde est, quod Sol ille appareat igneus, et quoque quod sit igneus angelis, sed non hominibus. ここからである、その太陽は火に見える、そしてまた、天使たちに(とって)火である、しかし、人間に(とって)〔の火〕ではない。
Ignis qui ignis hominibus non est spiritualis sed est naturalis; 火、それは人間に(とっての)火、霊的なものでなく、しかし自然的なものである。
inter quos discrimen est sicut inter vivum et mortuum. それらの間に相違がある、生きたものと死んだものの間のように。
Quare Sol spiritualis per calorem vivificat spirituales, et redintegrat spiritualia: それゆえ、霊的な太陽は熱によって霊的なものを生かす(活気を与える)、また霊的なものを回復させる。
sol autem naturalis quidem similiter naturales et naturalia, sed non ex se, verum per influxum caloris spiritualis, cui succenturiatam opem fert. しかしながら、自然的な太陽は確かに同様に自然的なもの☆と自然的なもの☆に〔している〕、しかしそれ自体からではない、しかし霊的な熱の流入によって、それに補助の(副次的な)働きをもたらす。
☆ わざと「自然的なもの」としました。違いがおわかりでしょうか? ラテン語には「性・数・格」があり、これが便利な働きをします。もとは形容詞naturalis「自然的な」です。ここはもちろん「実詞」として使われています。naturalesは複数男性(女性も同じ)主格、naturaliaは複数中性主格です。違いは男性(女性)と中性であり、形容詞の男性はほとんどの場合その行動主体となる人物を表わします。中性はそうした「もの」です、抽象名詞の場合もあります。女性の場合はたいてい抽象名詞であり「~性」ととらえればだいたい間に合います。例えば「美しい」という形容詞は、男性なら「(男の)美しい人」、中性なら「美しいもの」(または抽象名詞「美」)、そして女性なら抽象名詞「美」かまたは「美しい女性」です。どちらかは文脈で判断します。
(3) 訳文
93. 天使たちに明らかに見られ、彼らが熱と光を得ているその太陽によって、主ご自身が意味されるのではなく、その方から発出する最初のものである霊的な熱の最高のものが意味される。霊的な熱の最高のものは、霊的な火であって、それは神的な愛と神的な知恵の最初の対応物である。ここからで、その太陽は火に見え、そしてまた天使たちに火であるが、しかし、人間に火ではない。人間に火である火は、霊的なものでなく、自然的なものである。それらの間には、生きたものと死んだものの間のような相違がある。それゆえ、霊的な太陽は熱によって霊的なものを生かし、また霊的なものを回復させる。しかし、自然的な太陽は確かに自然的な人間や自然的なものに対し同様であるが、自体からではなく、霊的な熱の流入によって、副次的に働いている。
(1) 原文
94. Ille ignis spiritualis, in quo etiam lux est in sua origine, fit calor et lux spiritualis, quae decrescunt in procedendo; et decrescentia fit per gradus, de quibus in sequentibus. Hoc ab antiquis repraesentatum est per circulos ex igne rutilos et ex luce splendentes circum caput Dei; quae repraesentatio etiam hodie communis est, cum sistitur Deus ut Homo in picturis.
(2) 直訳
Ille ignis spiritualis, in quo etiam lux est in sua origine, fit calor et lux spiritualis, quae decrescunt in procedendo; この霊的な火は、その中にまた光がある、その中に起源、霊的な熱と光になる、それらは減少する、発出する中で。
et decrescentia fit per gradus, de quibus in sequentibus. また減少は段階によって行なわれる、それらについて続くものの中で。
Hoc ab antiquis repraesentatum est per circulos ex igne rutilos et ex luce splendentes circum caput Dei; これは古代人により赤い火からの、また神の頭のまわりの光り輝く光からの輪によって表象された。
quae repraesentatio etiam hodie communis est, cum sistitur Deus ut Homo in picturis. その表象は今日でもまた普通である、神が人間として絵画の中に示されるとき。
(3) 訳文
94. この霊的な火は、その中にまた光の起源があるが、霊的な熱と光になり、それらは発出するうちに減少する。減少は段階によって行なわれるが、段階については後で述べよう。これは古代人により、赤い火の輪、また神の頭のまわりの輝く光の輪によって表象された。今日でもまた、その表象は神が人間として絵画の中に示されるとき一般的に行われている。
(1) 原文
95. Quod Amor producat calorem, et sapientia lucem, manifestum est ex ipsa experientia: homo dum amat incalescit, et cum ex sapientia cogitat videt res quasi in luce; ex quo patet, quod primum procedens amoris sit calor, et primum procedens sapientiae sit lux. Quod correspondentiae sint etiam, patet; nam calor non existit in ipso amore, sed ex illo in voluntate et inde in corpore; et lux non existit in sapientia, sed in intellectus cogitatione et inde in loquela. Quare amor et sapientia sunt essentia et vita caloris et lucis: calor et lux sunt procedentia; et quia sunt procedentia, sunt etiam correspondentiae.
(2) 直訳
Quod Amor producat calorem, et sapientia lucem, manifestum est ex ipsa experientia: 愛は熱を生み出すことは、また知恵は光を、経験そのものから明らかである。
homo dum amat incalescit, et cum ex sapientia cogitat videt res quasi in luce; 人間は愛するとき熱くなる、また知恵から考えるとき、物事をいわば光の中で見る。
ex quo patet, quod primum procedens amoris sit calor, et primum procedens sapientiae sit lux. このことから明らかである、愛の最初に発出するものは熱である、また知恵の最初に発出するものは光であること。
Quod correspondentiae sint etiam, patet; 〔これらは〕対応でもあることは、明らかである。
nam calor non existit in ipso amore, sed ex illo in voluntate et inde in corpore; なぜなら、熱は愛そのもの中に存在するようにならない(生じない)から、しかし、それ〔愛〕から意志の中に、またここから身体の中に。
et lux non existit in sapientia, sed in intellectus cogitatione et inde in loquela. また光は知恵の中に存在するようにならない(生じない)、しかし、理解力の思考の中に、またここから話しの中に。
Quare amor et sapientia sunt essentia et vita caloris et lucis: それゆえ、愛と知恵は熱と光の本質といのちである。
calor et lux sunt procedentia; 熱と光は発出されるものである。
et quia sunt procedentia, sunt etiam correspondentiae. また発出されるものであるので、対応するものでもある。
(3) 訳文
95. 愛は熱を生み出し、知恵は光を生み出すことは経験そのものから明らかである。人間は愛するとき熱くなり、また知恵から考えるとき物事をいわば光の中で見ている。このことから、愛の最初に発出するものは熱であり、知恵の最初に発出するものは光であることが明らかである。また対応でもあることも明らかである。なぜなら、熱は愛そのもの中ではなく、愛から意志の中に、またここから身体の中に存在するようになり、また光は知恵の中にではなく、理解力の思考の中に、またここから話しの中に存在するようになるから。それゆえ、愛と知恵は熱と光の本質といのちである。熱と光は発出されるものであり、発出されるものであるので、対応するものでもある。