原典講読『神の愛と知恵』 87, 88

(1) 原文
87. Quod Sol ille appareat coram oculis angelorum sicut igneus, est quia amor et ignis sibi correspondent; oculis enim suis non possunt videre amorem, sed pro amore id quod ei correspondet. Est enim angelis aeque ac hominibus internum et externum; internum eorum [est] quod cogitat et sapit, ac quod vult et amat, et externum eorum est quod sentit, videt, loquitur et agit; et omnia externa eorum sunt correspondentiae internorum, sed correspondentiae spirituales, non autem naturales. Divinus amor etiam sentitur ut ignis a spiritualibus. Inde est quod “ignis,” ubi dicitur in Verbo, significet amorem; ignis sacer in Ecclesia Israelitica illum significabat; ex quo est, quod in precibus ad Deum etiam solenne sit dicere, ut ignis caelestis accendat cor, hoc est, ut Divinus Amor.
(2) 直訳
Quod Sol ille appareat coram oculis angelorum sicut igneus, est quia amor et ignis sibi correspondent; その太陽は天使たちの目の前に火のように見えること、愛と火は互いに☆対応するからである。
☆ 再帰代名詞seの与格sibiは動詞の複数形をともなって「互いに」の意味があります。
oculis enim suis non possunt videre amorem, sed pro amore id quod ei correspondet. なぜなら、自分たちの目で愛を見ることはできないから、しかし、愛の代わりにそれを〔見る〕それに対応するもの。
Est enim angelis aeque ac hominibus internum et externum; なぜなら、天使たちに人間と等しく内なるものと外なるものがあるから。
internum eorum quod cogitat et sapit, ac quod vult et amat, et externum eorum est quod sentit, videt, loquitur et agit; 彼らの内なるものは、考える、賢明になる☆こと、そして意志する、愛すること〔である〕、また彼らの外なるものは、感じる、見る、話す、行動することである。
☆ sapioは自動詞で「賢明になる、知恵をもつ」という意味、他動詞で「~を味わう」の意味があります。さて、長島訳はここを「味わう」としています。これは二重の間違いです。一つは、ここは明らかに自動詞です。もう一つは、文脈からみて、内なるものと外なるものを対照させています。「味わう」は明らかに外なる行動です。文意を汲んで訳すことを重んじている、とする長島さんですが、すこしも文意を反映させていない直訳を自分自身でしています。なお、すぐわかりますが「~主体です」という原文にない勝手な付加をしています。
et omnia externa eorum sunt correspondentiae internorum, sed correspondentiae spirituales, non autem naturales. また、彼らのすべての外なるものは、内なるものの対応(物)である、しかし、対応(物)は霊的〔である〕、しかしながら自然的ではない。
Divinus amor etiam sentitur ut ignis a spiritualibus. 神的なものもまた、霊的なものにより火のように感じられる。
Inde est quod “ignis,” ubi dicitur in Verbo, significet amorem; ここからである、「火」は、そこにみことばの中に言われる、愛を意味すること。
ignis sacer in Ecclesia Israelitica illum significabat; イスラエル教会の中の聖なる火は、それを意味した。
ex quo est, quod in precibus ad Deum etiam solenne sit dicere, ut ignis caelestis accendat cor, hoc est, ut Divinus Amor. そのことからである、神への祈りの中で言うことが習慣(よくやること)であった、天(界)の火が心に火をつけるように、すなわち、神的な愛〔が心を点します〕ように。
(3) 訳文
87. その太陽が天使たちの目の前に火のように見えるのは、愛と火は互いに対応するからである。というのは、目で愛を見ることはできなので、愛の代わりにそれに対応する火を見るのである。なぜなら、天使たちには人間と等しく内なるものと外なるものがあるから。彼らの内なるものは、考え、賢明になり、そして意志し、愛することであり、また彼らの外なるものは、感じ、見、話し、行動することである。また、彼らの外なるものはすべて、内なるものの対応物であるが、しかし、対応物は自然的ではなく、霊的である。神的なものもまた、霊的なものにより、火のように感じられる。ここから、みことばの中で言われる「火」は、愛を意味する。イスラエル教会の聖なる火は、愛を意味した。そのことから、神への祈りの中で、天の火が、すなわち、神的な愛が心に火を点しますように、と言うことが習慣であった。
(1) 原文
88. Quoniam tale discrimen est inter spirituale et naturale, (ut supra n. 83 ostensum est,) ideo ne hilum ex sole mundi naturalis transire potest in mundum spiritualem, hoc est, ne hilum lucis et caloris ejus, aut objecti alicujus in tellure. Lux mundi naturalis est caligo ibi, et calor ejus est mors ibi. Sed usque calor mundi potest vivificari per influxum caloris coeli, et lux mundi illustrari potest per influxum lucis caeli. Influxus fit per correspondentias, et non potest fieri per continuum.
(2) 直訳
Quoniam tale discrimen est inter spirituale et naturale, (ut supra n. 83 ostensum est,) ideo ne hilum ex sole mundi naturalis transire potest in mundum spiritualem, hoc est, ne hilum lucis et caloris ejus, aut objecti alicujus in tellure. このような相違が霊的なものと自然的なものの間にあるので(上の83番に示されたように)、それゆえ、自然界の太陽から霊界の中に移ることのできる〔ものは〕少しもない、すなわち、その光と熱の少しもない、または地球の中の何らかの対象物の〔少しもない〕。
Lux mundi naturalis est caligo ibi, et calor ejus est mors ibi. 自然界の光は、そこに暗黒である、またその熱はそこに死☆である。
☆ 霊界なのでもちろん「霊的な死」です。「霊的な生活に対立する生活、それはみことばの中で「死」と呼ばれるvitam contrariam vitae spirituali, quae in Verbo appellatur ‘mors’」(天界の秘義6685)。
Sed usque calor mundi potest vivificari per influxum caloris coeli, et lux mundi illustrari potest per influxum lucis caeli. しかし、それでも、世の熱は天界の熱の流入によって生かされることができる、また世の光は天界の光の流入によって照らされることができる。
Influxus fit per correspondentias, et non potest fieri per continuum. 流入は対応によって行なわれる、また連続(延長)☆によって行なわれることはできない。
☆ この「連続」の意味がわかりません。継続や延長の意味もあります。「直接に連結して」といった意味なのでしょうか? その前の文を見れば「世の熱」とありますが、この熱は物質的な熱のはずがありません。「熱意、熱くなる」といった精神的な熱です。「心」が天界の熱の流入によって燃え、熱くなります、その熱くなること(照らされることも同様)が「連続」によって行なわれるのではない、といったことなのでしょうが、その連続とはどういう意味でしょうか?
(3) 訳文
88. (前の83番に示されたように)このような相違が霊的なものと自然的なものの間にあるので、それゆえ、自然界の太陽からのもの、すなわち、その光と熱は、または地球の何らかの対象物で、霊界に移ることのできるものは少しもない。自然界の光は、霊界では暗黒であり、また熱は死である。しかし、それでも、世の熱は天界の熱の流入によって生かされることができ、また世の光は天界の光の流入によって照らされることができる。その流入は対応によって行なわれ、連続によって行なわれることはできない。