QUOD DIVINUM IN MAXIMIS ET MINIMIS SIT IDEM.
神性は最大のものと最小のものの中で同じであること
(1) 原文
77. Hoc sequitur ex duobus articulis qui praecedunt, quod Divinum sit in omni spatio absque spatio, et in omni tempore absque tempore; ac spatia sunt majora et maxima, et sunt minora et minima; et quia spatia et tempora unum faciunt, ut supra dictum est, simile est cum temporibus. Quod Divinum in illis sit idem, est quia Divinum non est varium et mutabile, sicut est omne quod est spatii et temporis, seu omne quod est naturae, sed est invariabile et immutabile; inde est ubivis et semper idem.
(2) 直訳
Hoc sequitur ex duobus articulis qui praecedunt, quod Divinum sit in omni spatio absque spatio, et in omni tempore absque tempore; このことが先行する二つの章☆から帰結される、神性は空間なしにすべての空間の中に存在する、また時間なしにすべての時間の中に存在すること。
☆ 本書に「章番号」は付いていませんが、「見出し」のついた一連の記事です。
ac spatia sunt majora et maxima, et sunt minora et minima; そして空間がある、大きな、また最大の、またある、小さな、また最小の。
et quia spatia et tempora unum faciunt, ut supra dictum est, simile est cum temporibus. そして空間と時間は一つとなっているので、上に言われたように、時間のものに同様☆である。
☆ 同様とは、もちろん、大小の時間、すなわち長い年月や最小の瞬間などです。
Quod Divinum in illis sit idem, est quia Divinum non est varium et mutabile, sicut est omne quod est spatii et temporis, seu omne quod est naturae, sed est invariabile et immutabile; 神性はそれらの中で同じであること、神性はさまざま(多様)と可変性ではないからである☆2、時間や空間の中にあるすべてのもののように、すなわち自然のものであるすべてのもの、しかし、(一定)不変で、変わらない☆1。
☆1 invariabileもimmutabileも同じような意味なので、どうしても同語反復となります。これは私の印象ですが、invariabileが(もともとある)多様性の中で変化、mutabileが(これまでと)別のものへの変化、これをしないことでしょう。あるものが、いろいろと変化することと、別ものへと変化する違いです。
inde est ubivis et semper idem. ここからである、どこでもまた常に同じ☆2。
☆2 柳瀬訳はこの最後の部分に「・・・からである」がついて、文意が不鮮明となっています。ひとつ前の「可変性ではない」の後ろとすべきです。
(3) 訳文
77. 先行する二つの章から、神性は空間なしにすべての空間の中に存在し、時間なしにすべての時間の中に存在することが帰結される。空間には、大きな、最大のもの、また小さな、最小のものがある。そして前に述べたように、空間と時間は一つとなっているので、時間の長短も同様である。神性がそれらの中で同じであるのは、神性は時間や空間の中にあるすべのもの、すなわち自然のすべてのもののように、多様性と可変性をもたず、不変で、変わらないからである。ここから、〔神性は〕どこでもまた常に同じである。
(1) 原文
78. Apparet sicut Divinum non sit idem in uno homine ut in altero; ut quod sit aliud in sapiente quam in simplici, et aliud in sene quam in infante. Sed hoc ex apparentia est fallacia; est homo alius, sed Divinum non est aliud in illo. Homo est recipiens, ac recipiens seu receptaculum est varium. Sapiens homo est recipiens Divini Amoris et Divinae Sapientiae adaequatius, ita plenius, quam simplex homo; ac senex qui etiam sapiens est, plus quam infans et puer; sed usque Divinum est idem in uno et in altero. Similiter ex apparentia est fallacia, quod Divinum sit varium apud angelos caeli et apud homines telluris, quia angeli caeli in sapientia ineffabili sunt, non ita homines; sed apparens varium est in subjectis secundum quale receptionis Divini, et non in Domino.
(2) 直訳
Apparet sicut Divinum non sit idem in uno homine ut in altero; 神性は一人の(ある)人間の中で他の者の中のように同じでないように見える。
ut quod sit aliud in sapiente quam in simplici, et aliud in sene quam in infante. 例えば、他の(別の)ものがあること、賢明な者の中に単純な者の中よりも、また別のものが老人の中に幼児の中よりも。
Sed hoc ex apparentia est fallacia; しかし、このことは外観からの欺きである。
est homo alius, sed Divinum non est aliud in illo. 別のものは人間である、しかし神性は彼の中で別のものでない。
Homo est recipiens, ac recipiens seu receptaculum est varium. 人間は受け入れるものである、そして受け入れるものまたは容器はさまざま(多様)である。
Sapiens homo est recipiens Divini Amoris et Divinae Sapientiae adaequatius, ita plenius, quam simplex homo; 賢明な人間は神的な愛と神的な知恵の適当な(ふさわしい)受け入れるものである、このように(したがって)、十分に、単純な人間よりも。
ac senex qui etiam sapiens est, plus quam infans et puer; そして、また賢明である者、老人は、幼児や少年よりも多く。
sed usque Divinum est idem in uno et in altero. しかしそれでも、神性はある者の中と他の者の中で同じである。
Similiter ex apparentia est fallacia, quod Divinum sit varium apud angelos caeli et apud homines telluris, quia angeli caeli in sapientia ineffabili sunt, non ita homines; 同様に、外観からの欺きである、神性は天界の天使たちのもとと地上の人間たちのもとでいろいろである(異なっている)こと、天界の天使たちは名状しがたい知恵の中にいるので、このようでない、人間たちは。
sed apparens varium est in subjectis secundum quale receptionis Divini, et non in Domino. しかし、いろいろな(異なった)外観は、神性の受容の性質にしたがった主体の中にある、そして主の中にない。
(3) 訳文
78. 神性は、ある人間と他の人間の中で同じように見えない。例えば、賢明な者と単純な者の中では、また老人と幼児の中では別のものであることである。しかし、このことは外観からの欺きである。別のものは人間であって、その中の神性は別のものではない。人間は受け入れるものであり、受け入れるものまたは容器はさまざまである。賢明な人間は、神的な愛と神的な知恵を受け入れるのに、したがって十分に受け入れるのに、単純な人間よりも、ふさわしい。賢明である老人は、幼児や少年よりも多く受け入れる。それでも、神性は、ある者と他の者の中で同じである。天界の天使たちは名状しがたい知恵の中にいるがので、人間たちはそうでないので、神性は天界の天使たちと地上の人間たちのもとで異なっている〔と思う〕ことは、同様に、外観からの欺きである。異なった外観は、神性を受容する性質にしたがって主体にあり、主にはない。