誤訳の訂正(天界と地獄102)

 原典講読『天界と地獄』102番の中に誤訳がありましたので訂正いたします。
その直訳の個所は
et quod natura modo creata sit ut investiat spirituale, et id sistat correspondens in ultimo ordinis: そして、自然は単に、霊的なものを装い、そしてそれは最低の秩序の中に〔霊的なものを〕確立するために創造されていること。
 ちょっとひどい誤訳でした。すぐわかると思いますがcorrespondens「対応するもの」が訳出してありません。ここで『レキシコン』のsistoに取り掛かっていたところ、その訳語に「~にする」の意味があり、この個所がその用例として取り上げられていました。
 それでここは「対応するものにする」となります。
 すなわち、この直訳を「そして、自然は単に、霊的なものを装うように創造されていること、そしてそれ〔霊的なもの〕を秩序の最後のものの中で対応するものにする」と訂正いたします。訳文は省略します。

原典講読『神の愛と知恵』 71

(1) 原文
71. Ut pateat quod mere naturalis homo de spiritualibus et Divinis cogitet ex spatio, et spiritualis homo absque spatio, sit hoc illustrationi. Homo mere naturalis cogitat per ideas quas sibi comparavit ex objectis visus, in quibus omnibus est figura trahens ex longo, lato et alto, et ex forma per illa terminata, quae vel est angularis vel circularis. Haec manifeste insunt ideis cogitationis ejus de visibilibus in tellure, et quoque insunt ideis cogitationis ejus de non visibilibus ut de civilibus et moralibus. Haec quidem non videt, sed usque insunt ut continua. Aliter homo spiritualis, imprimis angelus caeli; ejus cogitatio nihil commune habet cum figura et forma trahente aliquid ex longo, lato et alto spatii, sed ex statu rei ex statu vitae; inde pro longo spatii cogitat bonum rei ex bono vitae, pro lato spatii verum rei ex vero vitae, et pro alto gradus eorum; ita cogitat ex correspondentia, quae est spiritualium et naturalium inter se; ex qua correspondentia est, quod “longitudo” in Verbo significet bonum rei, “latitudo” verum rei, et “altitudo” gradus eorum. Ex his patet, quod angelus caeli nequaquam aliter cogitare possit cum de Omnipraesentia Divina, quam quod Divinum impleat omnia absque spatio. Quod angelus cogitat, id est verum, quia lux, quae illuminat ejus intellectum, est Divina Sapientia.
(2) 直訳
Ut pateat quod mere naturalis homo de spiritualibus et Divinis cogitet ex spatio, et spiritualis homo absque spatio, sit hoc illustrationi. 単に自然的な人間は霊的なものと神性について空間から考えることを明らかにするために、また霊的な人間は空間なしに〔考える〕、説明にこのことがあるようにする☆。
☆ sitは接続法(現在三人称)なので、「~がある」ではなく、話者の意思を反映させたこのような直訳となります。意訳が必要です。「次のことをその説明とする」の訳もありえるかもしれません。それにしてもこのような表現法はラテン語特有の(すなわち接続法を用いた)うまい簡略な表現だと思います。
Homo mere naturalis cogitat per ideas quas sibi comparavit ex objectis visus, in quibus omnibus est figura trahens ex longo, lato et alto, et ex forma per illa terminata, quae vel est angularis vel circularis. 単に自然的な人間は観念によって考える、それを自分自身に視覚の対象から得た、それらすべてのものの中に、長さ、広さ、高さから得ている外見(姿)がある、そしてこれらによって決定された形から〔の外見がある〕、それはあるいはかどのある、あるいは円形である。
Haec manifeste insunt ideis cogitationis ejus de visibilibus in tellure, et quoque insunt ideis cogitationis ejus de non visibilibus ut de civilibus et moralibus. これらのものは彼の思考の観念に明らかに内在する、地球の(中の)目に見えるものについて、また彼の思考の観念にもまた内在する、市民的また道徳的なものについてのような目に見えないものについての。
Haec quidem non videt, sed usque insunt ut continua. これらを確かに〔彼は〕見ない、しかし、それでも連続するものとして内在する。
Aliter homo spiritualis, imprimis angelus caeli; 霊的な人間は異なる、特に天界の天使は。
ejus cogitatio nihil commune habet cum figura et forma trahente aliquid ex longo, lato et alto spatii, sed ex statu rei ex statu vitae; 彼の思考は、空間の長さ、広さ、高さからの何らかのもの〔から〕得ている外見(姿)や形と何も共通なものを持たない、しかし、いのち(生活)の状態からの事柄の状態から。
inde pro longo spatii cogitat bonum rei ex bono vitae, pro lato spatii verum rei ex vero vitae, et pro alto gradus eorum; ここから(それゆえ)、空間の長さの代わりにいのち(生活)の善からの物事の善を考える、空間の広さの代わりにいのち(生活)の真理からの物事の真理を考える、また高さの代わりにそれらの段階を。
ita cogitat ex correspondentia, quae est spiritualium et naturalium inter se; このように(したがって)、対応から考える、それは霊的なものと自然的なものそれら自体の間にある。
ex qua correspondentia est, quod “longitudo” in Verbo significet bonum rei, “latitudo” verum rei, et “altitudo” gradus eorum. その対応からである、みことばの中で「長さ」は物事の善を意味すること、「幅」は物事の真理、また「高さ」はそれらの段階。
Ex his patet, quod angelus caeli nequaquam aliter cogitare possit cum de Omnipraesentia Divina, quam quod Divinum impleat omnia absque spatio. これらから明らかである、天界の天使は、神的な遍在について、そのとき異なって考えることが決してできないこと、神性はすべてを満たすこと以外に、空間なしに。
Quod angelus cogitat, id est verum, quia lux, quae illuminat ejus intellectum, est Divina Sapientia. 天使の考えること、それは真理である、光〔である〕ので、それは彼の理解力を照らす、神的な知恵〔である〕。
(3) 訳文
71. 単に自然的な人間は霊的なものと神性について空間から、また霊的な人間は空間なしに考えることを明らかにするために、次のことで説明しよう。
 単に自然的な人間は自分自身に視覚の対象から得た観念によって考える。それらすべてのものの中に、長さ、広さ、高さから、またこれらによって角形あるいは円形の決定された形から得ている外見がある。地上の目に見えるものについて、それらのものは彼の思考の観念に明らかに内在し、また市民的なものや道徳的なものについてのような、目に見えないものについても彼の思考の観念に内在する。これらを彼は見ないけれども、しかし、それでも連続するものとして内在する。霊的な人間は、特に天界の天使は異なっている。その思考は、空間の長さ、広さ、高さの何らかのものから得ている外見や形と共通なものを何も持たず、いのちの状態からの事柄のその状態から得ている。ここから、空間の長さの代わりに、いのちの善からの物事の善を考え、空間の広さの代わりに、いのちの真理からの物事の真理を、また高さの代わりに、それらの段階を考える。このように、霊的なものと自然的なものの間にある対応から考える。その対応から、みことばの中で、「長さ」は物事の善を、「幅」は物事の真理を、また「高さ」はそれらの段階を意味する。これらから、天界の天使は、神的な遍在について、神性は空間なしにすべてを満たすことと以外には決して考えることができないことが明らかである。天使の考えることは真理である、その理解力を照らす光は神的な知恵であるからである。