原典講読『神の愛と知恵』 70

(1) 原文
70. Illa duo naturae propria, quae, ut dictum est, sunt spatium et tempus, exuunt omnes qui obeunt et fiunt angeli; intrant enim tunc in lucem spiritualem, in qua objecta cogitationis sunt vera, et objecta visus sunt similia quae in mundo naturali, sed cogitationibus illorum correspondentia. Objecta cogitationis illorum, quae, ut dictum est, sunt vera, prorsus nihil trahunt ex spatio et tempore; objecta autem visus eorum quidem apparent sicut in spatio et in tempore, sed usque non cogitant ex illis. Causa est, quia spatia et tempora ibi non sunt stata sicut in mundo naturali, sed mutabilia secundum status vitae [1]eorum; inde pro illis in ideis cogitationis eorum sunt status vitae, pro spatiis talia quae se referunt ad status amoris, et pro temporibus talia quae se referunt ad status sapientiae. Inde est quod cogitatio spiritualis et inde quoque loquela spiritualis, in tantum a cogitatione et inde loquela naturali differat, ut nihil commune nisi quoad interiora rerum, quae omnia sunt spiritualia, habeant: de qua differentia plura alibi dicentur. Nunc quia angelorum cogitationes nihil trahunt ex spatio et tempore, sed ex statibus vitae, patet, quod illi non comprehendant cum dicitur, quod Divinum impleat spatia, non sciunt enim quid spatia; sed quod clare comprehendant cum, absque idea ullius spatii, dicitur quod Divinum impleat omnia.
[1] eorum pro “norum”
(2) 直訳
Illa duo naturae propria, quae, ut dictum est, sunt spatium et tempus, exuunt omnes qui obeunt et fiunt angeli; これら二つの自然に固有のものは、それらは(を)☆、言われたように、空間と時間である、すべての者たちは脱ぎ捨てる、死ぬ、そして天使たちになる者たち。
☆ このquaeは主格か対格ですが、文脈からどちらともとれます。そしてその両義にとれるままに用いて、ちょうどうまく意味が把握できるようになっていると感じます。わざとこのように用いているような気がします。
intrant enim tunc in lucem spiritualem, in qua objecta cogitationis sunt vera, et objecta visus sunt similia quae in mundo naturali, sed cogitationibus illorum correspondentia. なぜなら、その時、霊的な光の中に入るから、その中で思考の対象は真理である、また視覚の対象は自然界の中のものと似ている、しかし、彼らの思考に対応するもの〔である〕。
Objecta cogitationis illorum, quae, ut dictum est, sunt vera, prorsus nihil trahunt ex spatio et tempore; 彼らの思考の対象は、それらは(を)、言われたように、真理である、完全に何も空間と時間から得ていない。
objecta autem visus eorum quidem apparent sicut in spatio et in tempore, sed usque non cogitant ex illis. しかしながら、彼ら〔天使たち〕の視覚の対象は確かに空間の中と時間の中に〔ある〕ように見える、しかし、それでもそれらから考えない。
Causa est, quia spatia et tempora ibi non sunt stata sicut in mundo naturali, sed mutabilia secundum status vitae [1]eorum; 理由である、時間と空間はそこに自然界の中のように不変(固定)ではないからである☆、しかし、彼らのいのち(生活)の状態にしたがって可変性〔である〕。
☆ このことは、心の中の世界、夢の中の世界を考えるとよくわかります。そこに空間や時間らしきものがあるように感じますが、存在しません。心や夢の中には過去や現在、いろいろな場所が混在します。
inde pro illis in ideis cogitationis eorum sunt status vitae, pro spatiis talia quae se referunt ad status amoris, et pro temporibus talia quae se referunt ad status sapientiae. ここから、それらの代わりに彼らの思考の観念の中にいのち(生活)の状態がある、空間の代わりにこのようなもの、それらは愛の状態に関係する、また時間の代わりにこのようなもの、それらは知恵の状態に関係する〔それらのものがある〕。
Inde est quod cogitatio spiritualis et inde quoque loquela spiritualis, in tantum a cogitatione et inde loquela naturali differat, ut nihil commune nisi quoad interiora rerum, quae omnia sunt spiritualia, habeant: ここからである、霊的な思考とここからの霊的な話し方もまた、こんな程度に自然的な思考とここからの話し方と相違している、内的な事柄に関する以外に共通なものが何も、それらのすべては霊的である、持たないように。
de qua differentia plura alibi dicentur. その相違について、多くのことが他のところで言われる。
Nunc quia angelorum cogitationes nihil trahunt ex spatio et tempore, sed ex statibus vitae, patet, quod illi non comprehendant cum dicitur, quod Divinum impleat spatia, non sciunt enim quid spatia; 今や(それで)、天使たちの思考は何も空間と時間から得ていないので、しかし、いのち(生活)の状態から、明らかである、彼らは言われるとき理解しない、神性は空間を満たすこと、なぜなら、空間とは何か知らないから。
sed quod clare comprehendant cum, absque idea ullius spatii, dicitur quod Divinum impleat omnia. しかし、そのとき明らかに理解すること、空間のどんな観念もなしに、神性はすべてのものを満たすことが言われる。
[1] eorum pro “norum” 注[1]「norum」の代わりにeorum
(3) 訳文
70. これら二つの自然に固有のものは、それらは述べたように、空間と時間であって、それらを、死んで天使になるすべての者は脱ぎ捨てる。なぜなら、その時、霊的な光の中に入るからであり、その光の中で思考の対象は真理であり、視覚の対象は自然界の中のものと似ているが、しかし、その思考に対応するものである。彼らの思考の対象は、それらは述べたように真理であって、空間と時間からはまったく何も得ていない。天使たちの視覚の対象は空間と時間の中にあるように見えるが、それでもそれらから考えない。そこの時間と空間は、自然界の中のように固定したものではなく、彼らのいのちの状態にしたがって変化するものであることがその理由である。ここから、それらに代わって彼らの思考の観念の中には、いのちの状態があり、空間の代わりに愛の状態に関係するようなもの、それらは、また時間の代わりに知恵の状態に関係するようなものがある。ここから、霊的な思考とそこからの霊的な話し方もまた、自然的な思考とそこからの話し方とは、すべては霊的である内的な事柄に関するもの以外に共通なものも何も持たないように、それほどに相違している。その相違については、他のところで多くのことを述べよう。
 それで、天使たちの思考は、いのちの状態からであって、空間と時間からは何も得ていないので、彼らは、神性が空間を満たしている、と言われるとき、このことを理解しないのは明らかである。空間とは何か知らないから。しかし、空間のどんな観念もなしに、神性はすべてのものを満たす、と言われるとき、明らかに理解するのである。