原典講読『神の愛と知恵』 65

   QUOD USUS OMNIUM QUAE CREATA SUNT, ASCENDANT PER GRADUS
  AB ULTIMIS AD HOMINEM, ET PER HOMINEM AD DEUM CREATOREM, A QUO.
  創造されたすべてのものの役立ちは、最後のものから人間へ次第に上昇する、
    また人間を通って創造者である神へ、〔それらは〕その方から。
(1) 原文
65. Ultima sunt, ut supra dictum est, omnia et singula regni mineralis, quae sunt materiae varii generis, ex substantia lapidea, salina, oleosa, minerali, metallica, superinducta humo ex vegetabili et animali in minutissimum pollinem fatiscentibus constante; in his latet omnium usuum, qui ex vita sunt, finis et quoque principium; finis omnium usuum est conatus producendi illos, ac principium est vis agens ex illo conatu. Haec sunt regni mineralis. Media sunt omnia et singula regni vegetabilis; quae sunt gramina et herbae omnis generis, plantae et virgulta omnis generis, et arbores omnis generis. Horum usus sunt pro omnibus et singulis regni animalis, tam imperfectis quam perfectis; nutriunt illa, delectant illa, et vivificant illa; nutriunt corpora eorum materiis suis, delectant sensus eorum sapore, odore, pulchritudine, et vivificant affectiones eorum. Conatus ad illa etiam inest illis a vita. Prima sunt omnia et singula regni animalis. Infima ibi vocantur vermes et insecta, media volucres et bestiae, ac suprema homines; nam in omni regno sunt infima, media, et suprema; infima pro usu mediorum, et media pro usu supremorum. Ita ordine ascendunt usus omnium quae creata sunt ab ultimis ad hominem, qui primus in ordine est.
(2) 直訳
Ultima sunt, ut supra dictum est, omnia et singula regni mineralis, quae sunt materiae varii generis, ex substantia lapidea, salina, oleosa, minerali, metallica, superinducta humo ex vegetabili et animali in minutissimum pollinem fatiscentibus constante; 「最後のもの」である、上に言われたように、鉱物界のすべてと個々のものは、それらはいろいろな種類の物質である、石の実体から、塩の、油の、鉱物の、金属の、変わらずに、植物と動物のものから最小の粉末へと分解した土でおおわれて。
in his latet omnium usuum, qui ex vita sunt, finis et quoque principium; これらの中にすべての役立ちが隠れている、それはいのちからのものである、目的と始めのものもまた。
finis omnium usuum est conatus producendi illos, ac principium est vis agens ex illo conatu. すべての役立ちの目的はそれら〔役立ち〕を生み出そうとするコナトュス(努力)である、そして始めのものはそのコナトュスからの活動する力である。
Haec sunt regni mineralis. これらは鉱物界のものである。
Media sunt omnia et singula regni vegetabilis; 「中間のもの」である、植物界のすべてと個々のもの。
quae sunt gramina et herbae omnis generis, plantae et virgulta omnis generis, et arbores omnis generis. それらはすべての種類の草や草木、すべての種類の植えられたもの(作物)や潅木、すべての種類の木である。
Horum usus sunt pro omnibus et singulis regni animalis, tam imperfectis quam perfectis; これらのものの役立ちは動物界のすべてと個々のもののためである、不完全な(もので)と同様に完全(もので)☆。
☆ 動物に役立つ植物の「不完全なもの」と「完全なもの」とは何でしょうか? 食物で考えれば、完全なものは「実りとなったもの(鳥なら花の蜜も考えられます)」、不完全なものとはその実の前段階の「葉」でしょうか。
nutriunt illa, delectant illa, et vivificant illa; それら〔動物〕に食物を与える、それらに楽しみを与える、またそれらを生きいきとさせる。
nutriunt corpora eorum materiis suis, delectant sensus eorum sapore, odore, pulchritudine, et vivificant affectiones eorum. 彼ら(動物)の身体を自分自身(植物)の物質で食物を与える、彼らの感覚を、味、におい、美で楽しみを与える、また彼らの情愛を生きいきとさせる。
Conatus ad illa etiam inest illis a vita. それらへのコナトュスもまたそれら(植物)にいのちから内在する。
Prima sunt omnia et singula regni animalis. 「最初のもの」である、動物界のすべてと個々のもの。
Infima ibi vocantur vermes et insecta, media volucres et bestiae, ac suprema homines; そこに最低(最下等)のものは虫や昆虫と呼ばれる、中間のものは鳥や獣、そして最高のものは人間。
nam in omni regno sunt infima, media, et suprema; なぜなら、すべての界に、最低のもの、中間のもの、最高のものがあるから。
infima pro usu mediorum, et media pro usu supremorum. 最低のものは中間のものの役立ちのために、また中間のものは最高のものの役立ちのために〔ある〕。
Ita ordine ascendunt usus omnium quae creata sunt ab ultimis ad hominem, qui primus in ordine est. このような秩序で、創造されたすべてのものの役立ちは上昇する、最後のものから人間へ、それは秩序で最初のものである。
(3) 訳文
65. 前に言われたように、鉱物界のすべてと個々のものは、「最後のもの」である。それらは、植物と動物のものから最小の粉末へと分解した変わることのない土でおおわれた、石、塩、油、鉱物、金属の実体からのいろいろな種類の物質である。これらの中に、いのちからのもの、目的と始めのものも、すべての役立ちが隠れている。すべての役立ちの目的は、役立ちを生み出そうとするコナトュス(努力)であり、始めのものはそのコナトュスからの活動する力である。これらは鉱物界のものである。
 植物界のすべてと個々のものは「中間のもの」である。それらはすべての種類の草や草木、すべての種類の作物や潅木、すべての種類の木である。これら植物の役立ちは、その不完全なものと同様に完全ものも、動物界のすべてと個々のもののためである。動物に食物を与え、楽しみを与える、またを生きいきとさせる。動物のからだにそれ自体の物質を食物として与え、味、におい、美で、その感覚に楽しみを与え、またその情愛を生きいきとさせる。それらへのコナトュスもまた植物のいのちから内在する。
 動物界のすべてと個々のものは「最初のもの」である。その最も低いのものは虫や昆虫、中間のものは鳥や獣と呼ばれ、そして最高のものは人間である。なぜなら、すべての界に、最も低いもの、中間のもの、最高のものがあるから。最も低いものは中間のものに役立つために、また中間のものは最高のものに役立ちつためにある。このような秩序で、創造されたすべてのものの役立ちは、最後のものから(秩序で)最初のものである人間へと上昇する。

コメントを残す