(1) 原文
42. Simile est cum amore et sapientia, cum sola differentia, quod substantiae et formae, quae sunt amor et sapientia, non exstent coram oculis, sicut organa sensuum externorum: sed usque nemo negare potest, quin substantiae et formae sint illa sapientiae et amoris, quae vocantur cogitationes, perceptiones et affectiones, et quod non sint entia volatilia et fluentia ex nihilo, aut abstracta a reali et actuali substantia et forma, quae subjecta. Sunt enim in cerebro innumerabiles substantiae et formae, in quibus omnis interior sensus, qui se refert ad intellectum et voluntatem, residet. Quod omnes affectiones, perceptiones et cogitationes ibi non sint halitus ex illis, sed quod sint actualiter et realiter subjecta, quae nihil a se emittunt, sed modo mutationes subeunt secundum alluentia quae afficiunt, ex supradictis de sensibus externis constare potest. De alluentibus quae afficiunt, dicentur plura infra.
(2) 直訳
Simile est cum amore et sapientia, cum sola differentia, quod substantiae et formae, quae sunt amor et sapientia, non exstent coram oculis, sicut organa sensuum externorum: 愛と知恵も同様である、単なる相違とともに、実体と形は、それらは愛と知恵である、目の前に現われない、外なる感覚器官のように。
sed usque nemo negare potest, quin substantiae et formae sint illa sapientiae et amoris, quae vocantur cogitationes, perceptiones et affectiones, et quod non sint entia volatilia et fluentia ex nihilo, aut abstracta a reali et actuali substantia et forma, quae subjecta. しかし、それでも、だれも否定することができない、実体と形が存在するのではないこと☆、その知恵のものと愛のものの、それらは思考、知覚と情愛と呼ばれる、そして無から飛んで流れる存在(物)ではないこと、または現実で実際の実体と形から抽象した〔存在(物)ではないこと〕、それらは主体。
☆ quin「~ではないこと」の直訳ですが、ここままだと文意がおかしくなります。
Sunt enim in cerebro innumerabiles substantiae et formae, in quibus omnis interior sensus, qui se refert ad intellectum et voluntatem, residet. なぜなら、脳の中に無数の実体と形が存在するから、それらの中に内的な感覚☆が、それらは理解力と意志に関係する、住む。
☆ このsensusを長島訳は「意味」としています。その結果、se refert ad「~に関係する」を「対応した意味をもっています」と曲解しています。ここまで勝手に訳されたら、スヴェーデンボリは嘆くのではないでしょうか。
Quod omnes affectiones, perceptiones et cogitationes ibi non sint halitus ex illis, sed quod sint actualiter et realiter subjecta, quae nihil a se emittunt, sed modo mutationes subeunt secundum alluentia quae afficiunt, ex supradictis de sensibus externis constare potest. そこにすべての情愛、知覚、思考はそれら〔実体と形〕からの息(発散物)ではない、しかし、事実上、また実際に主体であること、それはそれ自体から何も発しない(送り出さない)、しかし、単なる変化を受ける、到着するもの☆にしたがって、それは働きかける、〔このことは〕上述のことから、外なる感覚について、明らかにすることができる。
☆ alluentiaの言葉はチャドウィックのレキシコンにありません。alluo「到着する(他の書物ではこの語を「流れる」としています)」から類推してこのような意味でしょう。
De alluentibus quae afficiunt, dicentur plura infra. 到着するものについて、それは働きかける、下に多くのことが言われる。
(3) 訳文
42. 愛と知恵も同様であり、愛と知恵である実体と形であり、相違は外なる感覚器官のように目の前に現われないだけである。しかし、それでも、思考、知覚、情愛と呼ばれ、無から飛んで流れる存在でも、現実で実際の実体と形から抽象したものでもなく、主体であって、知恵と愛の実体と形が存在することを、だれも否定することはできない。そこのすべての情愛、知覚、思考はその実体と形からの発散物ではなく、事実上、また実際に主体であって、それ自体から何も発しないが、しかし、働きかけてやって来るものにしたがって、単に変化を受けるだけのことであり、このことは外なる感覚について前述したことから明らかにすることができる。働きかけてやって来るものについては、多くのことを後で述べよう。
(1) 原文
43. Ex his primum potest videri, quod Divinus Amor et Divina Sapientia in se sint substantia et forma, sunt enim ipsum Esse et Existere, et nisi forent tale Esse et Existere sicut sunt substantia et forma, forent modo ens rationis, quod in se non est aliquid.
(2) 直訳
Ex his primum potest videri, quod Divinus Amor et Divina Sapientia in se sint substantia et forma, sunt enim ipsum Esse et Existere, et nisi forent tale Esse et Existere sicut sunt substantia et forma, forent modo ens rationis, quod in se non est aliquid. これらから初めて見られることができる、神的な愛と神的な知恵は本質的に実体と形であること、なぜなら、エッセとエキステレそのものであるから、そして実体と形であるような、このようなエッセとエキステレでなかった☆1なら、単なる想像の所産☆2であった☆1、それは本質的に何ものでもない。
☆1 forent(未完了)を直訳していますが事実と反する条件文なので「現在」で訳さないとおかしくなります。
☆2 ens rationisは直訳すれば「理性(から)の存在(物)」ですが、意味は「心の中だけに存在するもの」すなわち「想像の所産」です。
(3) 訳文
43. これらのことから、神的な愛と神的な知恵は本質的に実体と形であることを初めて知ることができる。なぜなら、エッセとエキステレそのものであり、実体と形であるようなエッセとエキステレでないなら、単なる想像の所産であり、それは本質的に何ものでもないからである。