(1) 原文
42. Simile est cum amore et sapientia, cum sola differentia, quod substantiae et formae, quae sunt amor et sapientia, non exstent coram oculis, sicut organa sensuum externorum: sed usque nemo negare potest, quin substantiae et formae sint illa sapientiae et amoris, quae vocantur cogitationes, perceptiones et affectiones, et quod non sint entia volatilia et fluentia ex nihilo, aut abstracta a reali et actuali substantia et forma, quae subjecta. Sunt enim in cerebro innumerabiles substantiae et formae, in quibus omnis interior sensus, qui se refert ad intellectum et voluntatem, residet. Quod omnes affectiones, perceptiones et cogitationes ibi non sint halitus ex illis, sed quod sint actualiter et realiter subjecta, quae nihil a se emittunt, sed modo mutationes subeunt secundum alluentia quae afficiunt, ex supradictis de sensibus externis constare potest. De alluentibus quae afficiunt, dicentur plura infra.
(2) 直訳
Simile est cum amore et sapientia, cum sola differentia, quod substantiae et formae, quae sunt amor et sapientia, non exstent coram oculis, sicut organa sensuum externorum: 愛と知恵も同様である、単なる相違とともに、実体と形は、それらは愛と知恵である、目の前に現われない、外なる感覚器官のように。
sed usque nemo negare potest, quin substantiae et formae sint illa sapientiae et amoris, quae vocantur cogitationes, perceptiones et affectiones, et quod non sint entia volatilia et fluentia ex nihilo, aut abstracta a reali et actuali substantia et forma, quae subjecta. しかし、それでも、だれも否定することができない、実体と形が存在するのではないこと☆、その知恵のものと愛のものの、それらは思考、知覚と情愛と呼ばれる、そして無から飛んで流れる存在(物)ではないこと、または現実で実際の実体と形から抽象した〔存在(物)ではないこと〕、それらは主体。
☆ quin「~ではないこと」の直訳ですが、ここままだと文意がおかしくなります。
Sunt enim in cerebro innumerabiles substantiae et formae, in quibus omnis interior sensus, qui se refert ad intellectum et voluntatem, residet. なぜなら、脳の中に無数の実体と形が存在するから、それらの中に内的な感覚☆が、それらは理解力と意志に関係する、住む。
☆ このsensusを長島訳は「意味」としています。その結果、se refert ad「~に関係する」を「対応した意味をもっています」と曲解しています。ここまで勝手に訳されたら、スヴェーデンボリは嘆くのではないでしょうか。
Quod omnes affectiones, perceptiones et cogitationes ibi non sint halitus ex illis, sed quod sint actualiter et realiter subjecta, quae nihil a se emittunt, sed modo mutationes subeunt secundum alluentia quae afficiunt, ex supradictis de sensibus externis constare potest. そこにすべての情愛、知覚、思考はそれら〔実体と形〕からの息(発散物)ではない、しかし、事実上、また実際に主体であること、それはそれ自体から何も発しない(送り出さない)、しかし、単なる変化を受ける、到着するもの☆にしたがって、それは働きかける、〔このことは〕上述のことから、外なる感覚について、明らかにすることができる。
☆ alluentiaの言葉はチャドウィックのレキシコンにありません。alluo「到着する(他の書物ではこの語を「流れる」としています)」から類推してこのような意味でしょう。
De alluentibus quae afficiunt, dicentur plura infra. 到着するものについて、それは働きかける、下に多くのことが言われる。
(3) 訳文
42. 愛と知恵も同様であり、愛と知恵である実体と形であり、相違は外なる感覚器官のように目の前に現われないだけである。しかし、それでも、思考、知覚、情愛と呼ばれ、無から飛んで流れる存在でも、現実で実際の実体と形から抽象したものでもなく、主体であって、知恵と愛の実体と形が存在することを、だれも否定することはできない。そこのすべての情愛、知覚、思考はその実体と形からの発散物ではなく、事実上、また実際に主体であって、それ自体から何も発しないが、しかし、働きかけてやって来るものにしたがって、単に変化を受けるだけのことであり、このことは外なる感覚について前述したことから明らかにすることができる。働きかけてやって来るものについては、多くのことを後で述べよう。
(1) 原文
43. Ex his primum potest videri, quod Divinus Amor et Divina Sapientia in se sint substantia et forma, sunt enim ipsum Esse et Existere, et nisi forent tale Esse et Existere sicut sunt substantia et forma, forent modo ens rationis, quod in se non est aliquid.
(2) 直訳
Ex his primum potest videri, quod Divinus Amor et Divina Sapientia in se sint substantia et forma, sunt enim ipsum Esse et Existere, et nisi forent tale Esse et Existere sicut sunt substantia et forma, forent modo ens rationis, quod in se non est aliquid. これらから初めて見られることができる、神的な愛と神的な知恵は本質的に実体と形であること、なぜなら、エッセとエキステレそのものであるから、そして実体と形であるような、このようなエッセとエキステレでなかった☆1なら、単なる想像の所産☆2であった☆1、それは本質的に何ものでもない。
☆1 forent(未完了)を直訳していますが事実と反する条件文なので「現在」で訳さないとおかしくなります。
☆2 ens rationisは直訳すれば「理性(から)の存在(物)」ですが、意味は「心の中だけに存在するもの」すなわち「想像の所産」です。
(3) 訳文
43. これらのことから、神的な愛と神的な知恵は本質的に実体と形であることを初めて知ることができる。なぜなら、エッセとエキステレそのものであり、実体と形であるようなエッセとエキステレでないなら、単なる想像の所産であり、それは本質的に何ものでもないからである。
日: 2009年8月31日
スヴェーデンボリ遺稿『天使たちとの会話』
OPUSCULUM POSTHUMUM EMANUELIS SWEDENBORGII
COLLOQUIA CUM ANGELIS
スヴェーデンボリ遺稿『天使たちとの会話』
はじめに
「天使たちとの会話」と題されたこの自筆原稿は『啓示された黙示録』の「索引」の原稿と一緒に綴じられているので、おそらく1766年頃に書かれたと思われます。原文はストックホルムの王立科学アカデミーにあります。
〔研究誌『荒野』第6号(1997年4月)に掲載〕
(1) 本文
1. Quod unum malum in se infinitas concupiscentias, interiores et exteriores, contineat, de quibus homo nihil scit.
- Quod omnes illae removeantur a Domino, dum homo spectatad Dominum, et malum fugit sicut a se.
- Illustratio per exempla apud hominem varia, ut de ventriculo, renibus, membris generationi dicatis.
- Quod non opus sit ut homo de illis sciat.
- Quod malum appareat homini sicut unum, et quod tamen illi insint omnes concupiscentiae, interiores et exteriores, ita successive, sed quod in malo illo insint in ordine simultaneo. Hoc etiam illustretur.
- Quod homo non purificetur per fugere malum solum propter civiles et morales causas; quia purificatur solum quoad externa, non quoad interna.
- Quod sic nemo purificetur per hodiernam fidem, quae ponit opera solum civilia, moralia, et politica.
2. Quod qui ex confirmatione apud se faciunt Humanum Domini simile humano alterius hominis, dividant Dominum in duos.
- Quod sint corde Sociniani aut Ariani: apud quos non est Ecclesia.
- Quod sola fides hoc faciat.
3. Quod qui in sola fide est, non possit aliter quam Deum facere tres.
- Quod vicissim, qui Deum faciunt tres, solam fidem ament.
4. Quod Dominus et homo sint simul in amore erga proximum.
- Quod per illum amorem fiat conjunctio.
- Quod qui in illo amore sunt ament Dominum.
5. Quod qui facit aliquod malum licitum in mente sua, continue faciat illud.
- Quod tunc conatus faciendi illud, dum possibile est, insideat, non modo in mente, sed etiam in corpore.
- Quod conatus ille sit voluntas, quae solum refraenatur a causis externis.
6. Quod internus homo non sit intelligere, cogitare, et scire solum;
- sed quod sit velle quod intelligit, cogitat, et scit;
- inde videri potest, quid est internus homo separatus ab externo, et quid non separatus.
- Quod omne spirituale insit cogitationi ex velle, et quod cogitatio absque velle sit externum sicut atrium.
7. Quod sint tria quae in ordine sequuntur et faciunt unum:
- charitas, fides, et opera - sicut voluntas, intellectus, et facta.
- Quod, si unum deest, reliqua duo cadant seu evanescant.
8. Quod homo facturus sit et cogitaturus in rebus spiritualibus sicut a se.
- Quod homo alioquin non foret homo.
- Quod hoc sit imago Dei in homine.
- Quod hoc detur perpetuo a Domino.
- Quod detur ut sit reciprocum amoris, et inde conjunctio.
- Quod alioquin Verbum ad nihil conduceret.
- Quod alioquin non foret religio.
9. Quod omina influant apud hominem, sic ut homo sit modo organum recipiens.
- Quod sit organum recipiens omnia coeli quoad mentem suam,et recipiens mundi quoad corpus suum.
Sicut oculus est recipiens lucis, aures recipientes soni, et reliqua corporis, ita intellectus recipiens lucis coeli seu sapientiae, et voluntas recipiens caloris coeli, ita amoris.
- Quod nihil in homine sit quam facultas recipiendi, illustretur ab organis qualis facultas est.
- Quod objecta naturalia sentiantur in organis corporis sicut in illis, similiter objecta spiritualia sicut in mente, tamesti ibi non sunt.
- Quod fallaciae sint ex illa sensatione.
10. Fallaciae oriundae ex ideis inversis,
- ut de Deo ex personis et non ex essentia,
- de proximo ex persona seu a forma humana, et non ex ejus qualitate.
- de coelo ex loco et non ex amore et sapientia,
- de Ecclesia ex cultu externo, et non ex charitate et inde fide,
- imo de variis ex gaudiis et jucundis, et non ex amoribus ex quibus.
11. Quod status hominis quoad voluntatem seu amorem non mutetur post mortem, causa quia est vita ejus,
- ita quoad charitatem.
- Quod sataus hominis quoad intellectum mutetur,
- et quod mutetur quoad amorem voluntatis.
- Quod homo in mundo arbitrari possit quod sit in coelo propter intellectum, cum tamen non est.
- Quod ideo auferantur vera et bona in intellectu, quia non cum voluntatis amore concordant.
12. Absurditates circa fidem momentaneam, et sic salvationem momentaneam.
- Similiter circa misericordiam immediatam, quia haec unum facit cum fide momentanea.
- Siquidem homo reformatur et regeneratur successive usque ad finem vitae et deinde in aeternum.
- Et quod nusquam possit perfecte regenerari, solum quoad communissima, et aliquot communium sub illis.
13. Quod intellectus in spiritualibus deperditus sit apud illos e clero, qui confirmaverunt apud se falsa fidei hodiernae.
- Quod non sit deperditus apud laicos, quia non confirmaverunt illa.
- Quomodo clerus claudit intellectum suum in spiritualibus apud se, et quoque apud laicos.
- Quod confirmatio claudat, cur?
- Genara confirmationum plura.
- Quod confirmatio per vitam sit pessima.
14. Quomodo sensus literae Verbi aboletur, dum transit in coelum, et fit spiritualis.
- Quod sit exuitio, et revelatio interiorum veri.
- Experimenta, quod dum verum intus latet apud hominem, aperiatur sensus literae in coelo, et vicissim quod dissipetur, et quandoque cum strepitu:
- et si amoris mali confirmatio intus latet, quod appareant sicut scintillae ignis, et explosio.
- Quod omina sensus literae Verbi communicent cum omnibus coelis.
Quod sic Verbum sit conjunctio coeli et Ecclesiae.
- Quod haec non capi possint absque scientia correspondentiarum.
15. Quod falsum principium in spiritualibus falsificet omnia.
- Quod sic falsificet omnia Verbi.
- Quod falsificet tametsi homo id nescit, dum legit Verbum.
- Quod falsa usque se insinuent singulis Verbi, a latere vel in medio.
- Quod falsum hoc non manifestetur, nisi dum in medio intuitu cogitationis ponitur.
16. Quod vera non falsificent Verbum, ubicunque legitur, quia usque in nexu adsunt.
- Quod bonum vitae non falsificet Verbum, quia hoc in omnibus et singulis Verbi intus est.
- Quod sic possit sensus literae verti huc et illuc ab homine qui in veris doctrinae et in bono vitae est.
17. Quod apud illos qui in sola fide sunt, omnia bona opera fiant meritoria, etiam poenitentia.
- Quod falsificent totum Verbum qui intus apud se confirmaverunt falsa, et quod hoc nesciant. Lutherus.
- Quod Deus sit ex quo omnia, illustratur per omnia correspondentia cum homine, ex sphaeris circum angelos.
- Qoud charitas et fides unum faciant sicut affectio et cogitatio, ut non dentur unius plus quam alteruis, quod sola affectio sit absque sensu et contra, item sola charitas.
- Describitur fides qualis est antequam vivificatur a charitate, quae histoica….
(2) 直訳
1. Quod unum malum in se infinitas concupiscentias, interiores et exteriores, contineat, de quibus homo nihil scit. 1. 一つの悪はそれ自体の中に無限の欲望を、内的にと外的に、含くんでいること、このことについて人間は何も知らない。
Quod omnes illae removeantur a Domino, dum homo spectatad Dominum, et malum fugit sicut a se. これらすべて〔の欲望〕は主により取り除かれること、人間が主を見上げ、自分自身からかのように悪を避けるときにかぎり。
Illustratio per exempla apud hominem varia, ut de ventriculo, renibus, membris generationi dicatis. 人間のもとのさまざまな例による説明、例えば、胃・腎臓・生殖に割り当てられた器官について。
Quod non opus sit ut homo de illis sciat. 人間がそれらについて知る必要はないこと。
Quod malum appareat homini sicut unum, et quod tamen illi insint omnes concupiscentiae, interiores et exteriores, ita successive, sed quod in malo illo insint in ordine simultaneo. 悪は人間には一つのように見えること、そしてそれでも、そこにすべての欲望が内在する、内的にと外的に、このように連続的に、しかし、その悪の中に内在する、同時の順序で
Hoc etiam illustretur. このこともまた説明される〔未来形〕。
Quod homo non purificetur per fugere malum solum propter civiles et morales causas; 人間は悪を避けることによって清められないこと、単に市民的で道徳的な理由のためにだけで。
quia purificatur solum quoad externa, non quoad interna. (なぜなら)単に外部に関してだけ清められるので、内部に関してでなく。
Quod sic nemo purificetur per hodiernam fidem, quae ponit opera solum civilia, moralia, et politica. こうして、だれも今日の信仰によって清められないこと、それは単に市民的・道徳的・社会的な働きだけに置く(主張する・前提とする)。
2. Quod qui ex confirmatione apud se faciunt Humanum Domini simile humano alterius hominis, dividant Dominum in duos. 2. 自分自身のもとで確信から主の人間性を他の人間の人間性と同様のものとする者らは、主を二つに分けること。
Quod sint corde Sociniani aut Ariani: 〔彼らは〕心ではソッツィーニ教徒☆またはアウリス主義の信奉者☆である。
☆ どちらも三位一体とキリストの神性を否定する者たちです。
apud quos non est Ecclesia. その者らのもとに教会はない。
Quod sola fides hoc faciat. 信仰のみがこのことを行なうこと。
3. Quod qui in sola fide est, non possit aliter quam Deum facere tres. 3. 信仰のみにいる者は、神を三つとすること以外に異なってできないこと。
Quod vicissim, qui Deum faciunt tres, solam fidem ament. 逆に、神を三つとする者は、信仰のみを愛すること。
4. Quod Dominus et homo sint simul in amore erga proximum. 4. 主と人間は隣人への愛の中で一緒にいること。
Quod per illum amorem fiat conjunctio. この愛によって結合が行なわれること。
Quod qui in illo amore sunt ament Dominum. この愛の中にいる者は主を愛すること。
5. Quod qui facit aliquod malum licitum in mente sua, continue faciat illud. 5. 自分の心の中で何らかの悪を許されるとする者は、そのことを絶えず行なうこと。
Quod tunc conatus faciendi illud, dum possibile est, insideat, non modo in mente, sed etiam in corpore. その時、その悪を行なおうとするコナトゥス☆は、可能性があるかぎり、〔その者に〕固く宿る、心の中だけでなく、身体の中にもまた。
☆ conatus(発音:コーナートゥス)は「努力・意図・試み」の意味です。あえて訳出しないほうがよい言葉かもしれません。
Quod conatus ille sit voluntas, quae solum refraenatur a causis externis. そのコナトゥスとは意志であり、それはただ外なる理由だけから抑制されること。
6. Quod internus homo non sit intelligere, cogitare, et scire solum; 6. 内なる人間は、単に理解し、考え、知ることだけの存在ではないこと。
sed quod sit velle quod intelligit, cogitat, et scit; しかし、理解し、考え、知ったことを意志する(ことの)存在であること。
inde videri potest, quid est internus homo separatus ab externo, et quid non separatus. ここから見られることができる、外なるものら分離した内なる人間とは何か、また分離しない〔人間〕とは何か。
Quod omne spirituale insit cogitationi ex velle, et quod cogitatio absque velle sit externum sicut atrium. すべての霊的なものは意志することからの思考に内在し、意志することなしの思考は、張り出し玄関のように外なるものであること。
7. Quod sint tria quae in ordine sequuntur et faciunt unum: 7. 順に続き、一つとなっている三つのものがあること―
charitas, fides, et opera - sicut voluntas, intellectus, et facta. 仁愛・信仰・業――意志・理解力・行為のように。
Quod, si unum deest, reliqua duo cadant seu evanescant. もし一つが欠けるなら、残りの二つは倒れるかまたは(すなわち)消えること。
8. Quod homo facturus sit et cogitaturus in rebus spiritualibus sicut a se. 8. 人間は行動し,考えようとすること、霊的なものごとにおいて、自分自身からのように。
Quod homo alioquin non foret homo. そうでなければ、人間は人間でないであろうこと。
Quod hoc sit imago Dei in homine. これが人間の中の「神の映像」であること。
Quod hoc detur perpetuo a Domino. これは主により永続的に与えられること。
Quod detur ut sit reciprocum amoris, et inde conjunctio. 愛の相互のものがあるようにと与えられること、またそこから結合〔があるようにと〕。
Quod alioquin Verbum ad nihil conduceret. そうでなければ、みことばは何ものに向けても役に立たなかったであろうこと。
Quod alioquin non foret religio. そうでなければ、宗教は存在しなかったであろうこと。
9. Quod omina influant apud hominem, sic ut homo sit modo organum recipiens. 9. すべてのものが人間のもとに流入すること、このように人間が単なる受け入れる器官であるように。
Quod sit organum recipiens omnia coeli quoad mentem suam,et recipiens mundi quoad corpus suum. 〔彼は〕天界のすべてのものを受け入れる器官であること、その心に関して、また世のものを受け入れる〔器官である〕その身体に関して。
Sicut oculus est recipiens lucis, aures recipientes soni, et reliqua corporis, ita intellectus recipiens lucis coeli seu sapientiae, et voluntas recipiens caloris coeli, ita amoris. 目が光の受け入れるものであるように、耳が音の受け入れるもの、また身体の残りのものも〔そうであるように〕、このように理解力は天界の光の、すなわち知恵の受け入れるもの、また意志は天界の熱の、このように愛の〔受け入れるものである〕。
Quod nihil in homine sit quam facultas recipiendi, illustretur ab organis qualis facultas est. 人間の中には受容する能力しかないこと。どのような能力かは〔身体の〕器官から説明される。
Quod objecta naturalia sentiantur in organis corporis sicut in illis, similiter objecta spiritualia sicut in mente, tamesti ibi non sunt. 自然的な対象は身体の器官の中に、その中に〔存在する〕かのように感じられること、同様に霊的な対象は心の中に〔存在する〕かのように〔感じられる〕、それでもそこには存在しない。
Quod fallaciae sint ex illa sensatione. 欺きはこの感覚から存在すること。
10. Fallaciae oriundae ex ideis inversis, 10. 逆転した観念から起こる欺き、
ut de Deo ex personis et non ex essentia, 例えば、神について、人物から、本質からでなく、
de proximo ex persona seu a forma humana, et non ex ejus qualitate. 隣人について、人物からあるいは人間の外観(形)から、彼の性質からでなく、
de coelo ex loco et non ex amore et sapientia, 天界について、場所から、愛と知恵からでなく、
de Ecclesia ex cultu externo, et non ex charitate et inde fide, 教会について、外なる礼拝から、仁愛とそこからの信仰からでなく、
imo de variis ex gaudiis et jucundis, et non ex amoribus ex quibus. 実に、楽しさと快さからのいろいろなものについて、愛からでなく、それら〔愛〕から〔生じるものなのに〕。
11. Quod status hominis quoad voluntatem seu amorem non mutetur post mortem, causa quia est vita ejus, 意志あるいは愛に関して人間の状態は、死後に変わらないこと、理由は彼のいのちであるから、
ita quoad charitatem. したがって仁愛に関して〔も変わらない〕。
Quod sataus hominis quoad intellectum mutetur, 理解力に関して人間の状態は変化すること、
et quod mutetur quoad amorem voluntatis. そして、意志の愛に関して変化すること。
Quod homo in mundo arbitrari possit quod sit in coelo propter intellectum, cum tamen non est. 世の中で人間は理解力によって天界にいることを思うことができること、そのときそれでも〔実際には〕いない。
Quod ideo auferantur vera et bona in intellectu, quia non cum voluntatis amore concordant. それゆえ、理解力の中の真理と善は取り除かれること、意志の愛と一致しないので。
12. Absurditates circa fidem momentaneam, et sic salvationem momentaneam. 瞬間的な信仰に関する不合理さ、またこうして瞬間的な救い〔の不合理さ〕。
Similiter circa misericordiam immediatam, quia haec unum facit cum fide momentanea. 同様に直接の慈悲に関して、これは瞬間的な信仰と一つになっているので。
Siquidem homo reformatur et regeneratur successive usque ad finem vitae et deinde in aeternum. もし実際に人間が改心され、再生させられるにしても、連続的に〔この世の〕生活(いのち)の終わりまでも、その後、永遠に〔このことは続く〕。
Et quod nusquam possit perfecte regenerari, solum quoad communissima, et aliquot communium sub illis. そして決して完全に再生されることはできないこと、ただ最も一般的なものに関してだけ、またそれらの下のいくつかの一般的なもの〔に関してだけ再生する〕。
13. Quod intellectus in spiritualibus deperditus sit apud illos e clero, qui confirmaverunt apud se falsa fidei hodiernae. 聖職者からの彼らのもとに霊的なものにおける理解力は失われていること、彼らは今日の信仰の虚偽をを自分自身に確信した。
Quod non sit deperditus apud laicos, quia non confirmaverunt illa. 平信徒のもとに失われていないこと、なぜなら、それらを確信しないから。
Quomodo clerus claudit intellectum suum in spiritualibus apud se, et quoque apud laicos. どのように聖職者は自分自身のもとの霊的なものにおけるその理解力を閉ざしているか、そして平信徒のもとの〔理解力〕もまた。
Quod confirmatio claudat, cur? 確信が〔これを〕閉ざすこと、なぜか?
Genara confirmationum plura. 多くの種類の確信。
Quod confirmatio per vitam sit pessima. 生活を通しての(いのちによる)確信が最悪であること。
14. Quomodo sensus literae Verbi aboletur, dum transit in coelum, et fit spiritualis. どのようにみことばの文字上の意味は破棄されるか、天界の中へ移って行く時、そして霊的なものになる〔時〕。
Quod sit exuitio, et revelatio interiorum veri. 〔これは〕取り去る(脱ぐ)ことであり、内的な真理の啓示〔である〕こと。
Experimenta, quod dum verum intus latet apud hominem, aperiatur sensus literae in coelo, et vicissim quod dissipetur, et quandoque cum strepitu: 実験、真理が人間のもとに内部で隠れている時、天界の中で文字どおりの意味が開かれる、また逆にそれは消散させられる、また時々、騒音とともに―
et si amoris mali confirmatio intus latet, quod appareant sicut scintillae ignis, et explosio. またもし悪の愛の確信が内部で隠れているなら、火の火花のようなものが見られる、また爆発☆。
☆ 『啓示された黙示録』566番7のMemorabiliaを参照。
Quod omina sensus literae Verbi communicent cum omnibus coelis. みことばの文字どおりの意味のすべては、天界のすべてのものと連絡している(伝達手段として役立つ)。
Quod sic Verbum sit conjunctio coeli et Ecclesiae. したがって、みことばは天界と教会の結合〔するもの〕であること。
Quod haec non capi possint absque scientia correspondentiarum. これらのことは対応の知識なしに把握することはできないこと。
15. Quod falsum principium in spiritualibus falsificet omnia. 霊的なものの中の虚偽の原理は、すべてのものを虚偽化すること。
Quod sic falsificet omnia Verbi. したがって、みことばのすべてのものを虚偽化すること。
Quod falsificet tametsi homo id nescit, dum legit Verbum. 虚偽化すること、それでも人間はそのことを知らない、みことばを読んでいる時。
Quod falsa usque se insinuent singulis Verbi, a latere vel in medio. それでも、虚偽はみことばの個々のものに徐々にしみ込むこと、側面からあるいは中央から。
Quod falsum hoc non manifestetur, nisi dum in medio intuitu cogitationis ponitur. この虚偽は明らかにされないこと、思考力の熟慮の真ん中に置かれる時でないなら。
16. Quod vera non falsificent Verbum, ubicunque legitur, quia usque in nexu adsunt. 真理はみことばを虚偽化しないこと、〔みことばの〕どこが読まれようとも、それでも結びつきの中に現存するから。
Quod bonum vitae non falsificet Verbum, quia hoc in omnibus et singulis Verbi intus est. 生活(いのち)の善は、みことばを虚偽化しない、これはみことばのすべてのものと個々のものに内部に存在するから。
Quod sic possit sensus literae verti huc et illuc ab homine qui in veris doctrinae et in bono vitae est. こうして、文字どおりの意味は人間によってあちらこちらへ向けられることができること、教えの真理と生活の善にいる者〔によって〕。
17. Quod apud illos qui in sola fide sunt, omnia bona opera fiant meritoria, etiam poenitentia. 信仰のみにいる者、彼らのもとで、すべての善の働きは功績になること、悔い改めもまた。
Quod falsificent totum Verbum qui intus apud se confirmaverunt falsa, et quod hoc nesciant. Lutherus. 内部で自分自身のもとで虚偽を確信した者は、みことばの全部を虚偽化する、そしてこのことを知らないこと。ルター。
Quod Deus sit ex quo omnia, illustratur per omnia correspondentia cum homine, ex sphaeris circum angelos. 神はそこからすべてのものが存在すること、〔このことは〕人間に対応するすべてのものによって明らかにされること、天使の周囲のスフェアから。
Qoud charitas et fides unum faciant sicut affectio et cogitatio, ut non dentur unius plus quam alteruis, quod sola affectio sit absque sensu et contra, item sola charitas. 仁愛と信仰は情愛と思考のように一つとなっていること、一方は他方よりも多く存在しないように、情愛のみは感覚と〔それに〕対立するもののないものである、同じく仁愛のみ。
Describitur fides qualis est antequam vivificatur a charitate, quae histoica…. 信仰がどのようなものか説明される、仁愛によって活気づけられる前の、これは歴史の…〔ここで終わっている〕
* * * * *
(3) 翻訳:スヴェーデンボリ遺稿「天使たちとの会話」
1. 一つの悪はその中に無限の欲望を内的にも外的にも含くんでおり、このことについて人間は何も知らない。
これらすべての欲望は、人間が主を見上げ、自分自身からかのように悪を避ける時、主により取り除かれる。
人間のもとのさまざまな例による説明、例えば、胃・腎臓・生殖に割り当てられた器官について。
人間がそれらについて知る必要はない。
人間に悪は一つのように見えるが、それでも、そこにすべての欲望が、内的にも外的にも、このように連続的に内在するが、それでも、その悪の中に同時の順序で内在する。このこともまた説明しよう。
人間は単に市民的で道徳的な理由のためだけから、悪を避けることによって清められるのではない。内部に関してでなく、単に外側に関してだけ清められるからである。
こうして、だれも今日の信仰によっては清められず、それは単に市民的・道徳的・社会的な働きだけを主張する。
2. 確信から自分自身に、主の人間性を他の人間の人間性と同様のものとする者らは、主を二つに分ける。
彼らは心ではソッツィーニ教徒かあるいはアウリス主義の信奉者であり、その者らのもとに教会はない。
信仰のみがこのことを行なう。
3. 信仰のみにいる者は、神を三つとする以外のことはできない。
逆に、神を三つとする者は、信仰のみを愛する。
4. 主と人間は隣人への愛の中で一緒にいる。
この愛によって結合が行なわれる。
この愛の中にいる者は主を愛する。
5. 自分の心の中で何らかの悪を許されるとする者は、そのことを絶えず行なう。
そのとき、その悪を行なおうとするコナトゥスは、可能性があるかぎり、心の中だけでなく、身体の中にもまたその者に固く居座る。
そのコナトゥスとは意志〔の働き〕であり、ただ外側の理由だけから抑制される。
6. 内なる人間人は、単に理解し、考え、知ることだけの存在ではない。
そうではなく、理解し、考え、知ったことを意志する存在である。
ここから、外なるもの分離した内なる人間とは何か、また分離しない人間とは何か、見ることができる。
霊的なものはすべて意志することからの思考に内在し、意志することのない思考は、張り出し玄関のように外なるのものである。
7. 順に続き、一つとなっている三つのものがある―
仁愛・信仰・業―意志・理解力・行為のように。
もし一つが欠けるなら、残りの二つは倒れる、すなわち消える。
8. 人間は霊的なものごとにおいて自分自身からかのように、行動し、考えようとする。
そうでなければ、人間は人間でないであろう。
これが人間の中の「神の映像」である。
これは主により永続的に与えられる。
愛の相互のものが、そこから結合があるようにと与えられる。
そうでなければ、みことばは何にも役に立たなかったであろう。
そうでなければ、宗教は存在しなかったであろう。
9. すべてのものが、人間が単なる受け入れる器官であるかのように、人間に流入する。
その心に関して天界のすべてのものを受容し、その身体に関して世のものを受容する器官である。
目が光を受容し、耳が音を受容するものであり、身体の残りのものもそうしたものであるように、理解力は天界の光を、すなわち知恵を受容するものであり、意志は天界の熱を、したがって愛を受容するものである。
人間の中には受容する能力しかなく、どのような能力であるかは〔身体の〕器官から説明される。
自然的な対象は身体の器官の中に存在するかのように感じられ、同様に霊的な対象は心の中に存在するかのように感じられるが、それでもそこには存在しない。
欺きはこの感覚から存在する。
10. 逆転した観念から起こる欺き。
例えば、神について、本質からでなく人物から〔考えるように〕、
隣人について、彼の性質からでなく人物からあるいは人間の外観(形)から、,
天界について、愛と知恵からでなく場所から、
教会について、仁愛とそこからの信仰からでなく外なる拝から〔考えるように〕、
実に、楽しさと快さからのいろいろなものについて、それらを生じる愛からでなく〔考えるている〕。
11. 意志あるいは愛に関して、人間の状態は死後に変わらない、その理由は、それが彼のいのちであるから、
したがって仁愛に関して〔も変わらない〕。
理解力に関して人間の状態は変化する、
そして、意志の愛に関して変化する。
世で人間は理解力によって天界にいると思うことができる、そのときそれでも〔実際には〕いない。
それゆえ、理解力の中の真理と善は取り除かれる、意志の愛と一致しないからである。
12. 瞬間的な信仰、またこうして瞬間的な救いに関する不合理さ。
直接の慈悲に関しても同様である、これは瞬間的な信仰と一つになっているからである。
実際に人間が改心し、再生するにしても、〔このことは〕連続的に生活(いのち)の終わりまで、そしてその後は永遠に〔続く〕。
そして決して完全に再生できず、ただ最も一般的なもの、またそれらの下のいくつかのの一般的なものに関してだけ〔再生する〕。
13. 聖職者たちに霊的なものの理解力は失われている、彼らは今日の信仰の虚偽を自らに確信した。
平信徒に失われていない、なぜなら、それらを確信しないから。
聖職者はどのようにして自分自身のもとの霊的なものにおける自分の理解力を、平信徒の理解力もまた閉ざしているか。
確信が〔これを〕閉ざす、なぜか?
多くの種類の確認。
生活を通しての確認が最悪である。
14. みことばの文字どおりの意味は、天界の中へ移って行き、霊的なものになる時、どのように破棄されるか。
〔これは〕取り去ること、内的な真理の啓示である。
実験、真理が人間のもとで内部に隠れている時、天界では文字どおりの意味が開かれ、逆に消散させられる、時々は騒音とともに―
またもし悪の愛の確信が内部に隠れているなら、火花のようなものが、また爆発☆が見られる。
みことばの文字どおりの意味のすべては、天界のすべてのものと連絡している。
したがって、みことばは天界と教会の結合〔するもの〕である。
これらのことは対応の知識なしに把握することはできない。
注☆ 『啓示された黙示録』566番7のMemorabiliaを参照。
15. 霊的なものの中の虚偽の原理は、すべてのものを虚偽化する。
したがって、みことばのすべてのものを虚偽化する。
みことばを読んでいる時、それでも人間は虚偽化することを知らない。
それでも虚偽はみことばの個々のものに、側面からあるいは中央から入り込む。
この虚偽は、思考力からの熟慮の真ん中に置かれる時でないなら、明らかにされない。
16. みことばのどこが読まれても、それでも真理は結びつきの中に現存するので、みことばを虚偽化しない。
生活(いのち)の善は、みことばのすべてのものと個々のものの内部に存在するので、みことばを虚偽化しない。
こうして、文字どおりの意味は教えの真理と生活の善にいる人間によってあちらこちらへ向けられることができる。
17. 信仰のみにいる者らのもとで、すべての善の働きは、悔い改めもまた、功績となる。。
自分自身のもとの内部で虚偽を確信した者は、みことばの全部を虚偽化し、そしてこのことを知らない。ルター。
神からすべてのものが存在すし、〔このことは〕人間に対応するすべてのものによって、〔それと〕天使の周囲のスフェアから明らかにされる。
仁愛と信仰は情愛と思考のように、一方は他方よりも多く存在しないように一つとなっている。情愛のみでは感覚のないもの、対立するもののないものであり、仁愛のみでも同様である。
仁愛によって活気づけられる前の信仰がどのようなものか説明しよう、これは歴史の…
原典講読『神の愛と知恵』 44, 45, 46
QUOD DIVINUS AMOR ET DIVINA SAPIENTIA SINT
SUBSTANTIA ET FORMA IN SE, ITA IPSUM ET UNICUM.
神的な愛と神的な知恵は本質的に実体と形であること
こうして本質☆と唯一のものであること
☆ ipsumには中性実詞として「本質、実体」の意味があります。しかし後から出てきますが、文脈によっては「そのもの」と訳すほうがよいかもしれません。すなわち「唯一のものそのもの」と意訳することです。
(1) 原文
44. Quod Divinus Amor et Divina Sapientia sit substantia et forma, mox supra confirmatum est; et quod Divinum Esse et Existere sit Esse et Existere in se, etiam supra dictum est. Non dici potest quod sit Esse et Existere a se, quia hoc involvit initium, et quoque a quodam in illo quod sit Esse et Existere in se; at ipsum Esse et Existere in se est ab aeterno. Ipsum Esse et Existere in se est etiam increatum, et omne creatum non potest esse nisi ab Increato; et quod creatum est, etiam est finitum, et finitum nec existere potest nisi ex Infinito.
(2) 直訳
Quod Divinus Amor et Divina Sapientia sit substantia et forma, mox supra confirmatum est; 神的な愛と神的な知恵は実体と形であることは、すぐ上に説明された。
et quod Divinum Esse et Existere sit Esse et Existere in se, etiam supra dictum est. また神的なエッセとエキステレは本質的にエッセとエキステレであること、もまた上に言われた。
Non dici potest quod sit Esse et Existere a se, quia hoc involvit initium, et quoque a quodam in illo quod sit Esse et Existere in se; 言われることはできない、エッセとエキステレはそれ自体からであること、これは始まりを含むので、そしてまたあるものから、その中の、本質的にエッセとエキステレであるもの。
at ipsum Esse et Existere in se est ab aeterno. しかし、エッセとエキステレそのものは本質的に永遠から(のもの)である。
Ipsum Esse et Existere in se est etiam increatum, et omne creatum non potest esse nisi ab Increato: エッセとエキステレそのものは本質的にもまた創造されたのではないものである、またすべての創造されたものは創造されたのではないものがらでないなら存在することはできない。
et quod creatum est, etiam est finitum, et finitum nec existere potest nisi ex Infinito. また、創造されたものは、有限でもまたある、また有限なものは「無限なる者」からでないなら存在するようになることはできないこと。
(3) 訳文
44. 神的な愛と神的な知恵は実体と形であることは、すぐ前に説明された。また神的なエッセとエキステレは本質的にエッセとエキステレであることも、前に言われた。エッセとエキステレはそれ自体からである、と言うことはできない、これは始まりを、そしてまた本質的にエッセとエキステレであるものからのものを含むからである。しかし、エッセとエキステレそのものは本質的に永遠からのものである。エッセとエキステレそのものは本質的にもまた創造されたものではなく、またすべての創造されたものは「創造されたのではないもの」からでないなら存在することはできない。また、創造されたものは、有限でもあり、有限なものは「無限なるもの」からでないなら、存在するようになることはできない。
(1) 原文
45. Qui aliqua cogitatione potest assequi et comprehendere Esse et Existere in se, ille omnino assequetur et comprehendet, quod illud sit Ipsum et Unicum; Ipsum dicitur quod solum est; et Unicum a quo omne aliud. Nunc quia Ipsum et Unicum est substantia et forma, sequitur quod illud sit ipsa et unica substantia et forma; et quia ipsa illa substantia et forma est Divinus Amor et Divina Sapientia, sequitur quod sit ipse et unicus Amor, ac ipsa et unica Sapientia; consequenter quod sit ipsa et unica Essentia, tum ipsa et unica Vita, nam Amor et Sapientia est Vita.
(2) 直訳
Qui aliqua cogitatione potest assequi et comprehendere Esse et Existere in se, ille omnino assequetur et comprehendet, quod illud sit Ipsum et Unicum; 何らかの思考で本質的なエッセとエキステレを把握し、理解することのできる者は、彼はすべてのものを把握し、理解する、それは本質と唯一のものであること。
Ipsum dicitur quod solum est; 本質(そのもの)と言われる、ひとり存在するもの。
et Unicum a quo omne aliud. また唯一のもの〔と言われる〕、それからすべての何らかのもの。
Nunc quia Ipsum et Unicum est substantia et forma, sequitur quod illud sit ipsa et unica substantia et forma; それで、本質(そのもの)と唯一のものは実体と形であるので、それは本質(そのもの)と唯一の実体と形であることが帰結される。
et quia ipsa illa substantia et forma est Divinus Amor et Divina Sapientia, sequitur quod sit ipse et unicus Amor, ac ipsa et unica Sapientia; そしてその実体と形の本質(そのもの)は、神的な愛と神的な知恵であるので、帰結される、本質(そのもの)と唯一の愛であること、そして本質(そのもの)と唯一の知恵。
consequenter quod sit ipsa et unica Essentia, tum ipsa et unica Vita, nam Amor et Sapientia est Vita. 本質(そのもの)と唯一の「本質」であることになる、さらに本質本質(そのもの)と唯一のと唯一の「いのち」、なぜなら愛と知恵は「いのち」であるから。
(3) 訳文
45. 本質的なエッセとエキステレを何らかの思考により把握し、理解することのできる者は、唯一そのものであるすべてのものを把握し、理解する。ひとり存在するものは、そのものと言われ、また、それからすべて何らかののが存在するとき唯一のものと言われる。それで、唯一のものそのものは実体と形であるので、それは唯一そのものの実体と形であることが帰結される。そしてその実体と形そのものは、神的な愛と神的な知恵であるので、唯一そのものの愛であり、唯一そのもの知恵であることが帰結される。したがって唯一そのものの「本質」、さらに唯一のそのものの「いのち」であることになる、なぜなら愛と知恵は「いのち」であるから。
(1) 原文
46. Ex his constare potest, quam sensualiter, hoc est, ex corporis sensibus, et ex eorum tenebris in spiritualibus, cogitant illi, qui dicunt naturam a se esse. Cogitant ex oculo, et non possunt ex intellectu. Cogitatio ex oculo occludit intellectum, at cogitatio ex intellectu aperit oculum. Illi non aliquid cogitare possunt de Esse et Existere in se, quodque hoc sit Aeternum, Increatum et Infinitum; nec possunt aliquid cogitare de Vita nisi sicut de volatili abeunte in nihilum; nec aliter de Amore et Sapientia, et prorsus non quod ab illis sint omnia naturae. Quod ab illis sint omnia naturae, nec videri potest, nisi natura spectetur ex usibus in sua serie et in suo ordine, et non si ex aliquibus ejus formis, quae sunt solius oculi objecta. Usus enim non sunt nisi quam ex vita, ac eorum series et ordo ex sapientia et amore; at formae sunt usuum continentia; quare si spectantur solum formae, non potest in natura videri aliquid vitae, minus aliquid amoris et sapientiae, ita non aliquid Dei.
(2) 直訳
Ex his constare potest, quam sensualiter, hoc est, ex corporis sensibus, et ex eorum tenebris in spiritualibus, cogitant illi, qui dicunt naturam a se esse. これらから明らかにすることができる、どれほど感覚的に、すなわち、身体の感覚から、また霊的なものにおける彼らの暗やみから、彼らは考える、自然はそれ自体から存在すると言う者ら。
Cogitant ex oculo, et non possunt ex intellectu. 〔彼らは〕目から考える、そして理解力から〔考えることが〕できない。
Cogitatio ex oculo occludit intellectum, at cogitatio ex intellectu aperit oculum. 目からの思考は理解力を閉ざす、しかし、理解力からの思考は目を開く☆。
☆ この一文は有名でいろいろなところで引かれています。
Illi non aliquid cogitare possunt de Esse et Existere in se, quodque hoc sit Aeternum, Increatum et Infinitum; 彼らは何らかのものを考えることができない、本質的にエッセとエキステレについて、このことはまた、これは永遠、創造されたものではないものと無限である。
nec possunt aliquid cogitare de Vita nisi sicut de volatili abeunte in nihilum; また何らかのものを考えることができない、いのちについて、飛び去りやすいものについてのようにでないなら、無へ分解して。
nec aliter de Amore et Sapientia, et prorsus non quod ab illis sint omnia naturae. また愛と知恵についても異なってない、そして完全に、自然のすべてのものはそれらからであること。
Quod ab illis sint omnia naturae, nec videri potest, nisi natura spectetur ex usibus in sua serie et in suo ordine, et non si ex aliquibus ejus formis, quae sunt solius oculi objecta. それらから自然のすべてのものが存在することも、見られることができないこと、自然が役立ちから眺められないなら、その系列の中とその順序の中で、そしてもしその形の何らかのものからなら〔見られることはでき〕ない、それらは単なる目の対象である。
Usus enim non sunt nisi quam ex vita, ac eorum series et ordo ex sapientia et amore; なぜなら、役立ちは生活からでないなら存在しないから、そしてそれらの系列と順序は知恵と愛からの〔ものである〕。
at formae sunt usuum continentia; しかし、形は役立ちの容器である。
quare si spectantur solum formae, non potest in natura videri aliquid vitae, minus aliquid amoris et sapientiae, ita non aliquid Dei. それゆえ、もし形だけが眺められるなら、自然の中にいのちの何らかのものは見られることができない、まして(なおさら)愛と知恵の何らかのもの、したがって神の何らかのもの。
(3) 訳文
46. これらから、自然はそれ自体から存在すると言う者らは、どれほど感覚的に、すなわち、身体の感覚から、また彼らの霊的なものにおける暗やみから考えていることを明らかにすることができる。彼らは目〔に見えるもの〕から考え、理解力から考えることができない。目からの思考は理解力を閉ざすが、しかし、理解力からの思考は目を開く。彼らは本質的にエッセとエキステレについて、このことはまた、永遠、創造されたのではないもの、無限である何らかのものを考えることができない。また、いのちについては、無へと分解する飛び去りやすいものとしてでないなら、何らかのものを考えることができない。また愛と知恵についてもこれと異ならず、自然のすべてのものは愛と知恵からのものであることをまったく考えることができない。自然のすべてのものは愛と知恵からが存在することも、自然が役立ちから、その系列の中とその順序の中で眺められないなら、見られることができない、またもし単なる目の対象であるその役立ちの形の何らかのものから眺めるなら、やはり見られることはできない。
なぜなら、役立ちは生活からでないなら存在せず、それらの系列と順序は知恵と愛からのものであるから。しかし、形は役立ちの容器である。それゆえ、もし形だけが眺められるなら、自然の中に、いのちの何らかのものは、まして愛と知恵の何らかのもの、したがって神の何らかのものは見られることができない。