原典講読『神の愛と知恵』 11

       QUOD DEUS SIT IPSE HOMO.
      神は人間そのものであること。
(1) 原文
11. In omnibus Coelis non alia idea Dei est quam idea Hominis. Causa est, quia caelum in toto et in parte est in forma sicut Homo, ac Divinum, quod est apud angelos, facit caelum; et cogitatio vadit secundum formam caeli; quare aliter cogitare de Deo angelis impossibile est. Inde est, quod omnes illi in mundo, qui conjuncti sunt caelo, similiter de Deo, cum interius in se seu in suo spiritu, cogitent. Ex eo quod Deus sit Homo, omnes angeli et omnes spiritus, in perfecta forma homines sunt; forma caeli hoc facit, quae in maximis et in minimis est sibi similis. (Quod caelum in toto et in parte sit in forma ut Homo videatur in opere De Caelo et Inferno, n. 59 ad 87: et quod cogitationes vadant secundum formam caeli, n. 203, 204.) Quod homines ad imaginem et ad similitudinem Dei creati sint, notum est, ex Genesi(i. 26,27); tum quod Deus visus sit ut Homo Abrahamo, et aliis. Antiqui, a sapientibus usque ad simplices, non aliter de Deo quam ut de Homine, cogitaverunt; et tandem cum plures deos coeperunt colere, ut Athenis et Romae, coluerunt omnes ut homines. Haec illustrari possunt per haec sequentia, de quibus in quodam opusculo prius:
Gentes, imprimis Africani, qui unum Deum Creatorem universi agnoscunt et colunt, ideam Hominis de Deo habent; dicunt quod nemo aliam de Deo possit habere. Cum audiunt quod plures de Deo foveant ideam sicut nubeculae in medio [universi], quaerunt ubinam illi sunt; et cum dicitur quod sint inter Christianos, negant quod dabile sit. Sed respondetur, quod sit illis talis idea ex eo, quod Deus in Verbo dicatur “Spiritus,” et de spiritu non aliter cogitant, quam sicut de particula nubis; non scientes quod omnis spiritus et omnis angelus sit homo. At usque exploratum est, num spiritualis illorum idea sit similis ideae illorum naturali, et compertum est quod non similis sit apud illos, qui Dominum pro Deo caeli et terrae interius agnoscunt. Audivi quendam presbyterum ex Christianis dicentem, quod nemo possit habere ideam Divini Humani; et vidi illum translatum ad varias Gentes, successive ad interiores et interiores, et ab illis ad caelos earum, et tandem ad caelum Christianum; et ubivis data est communicatio perceptionis interioris eorum de Deo, et animadvertit quod non alia illis idea Dei esset quam idea Hominis, quae eadem est cum idea Divini Humani. [(Vid. Continuatio de Ultimo Judicio, et de Mundo Spirituali, n. 74.)]
(2) 直訳
In omnibus Coelis non alia idea Dei est quam idea Hominis. すべての天界の中で神〔について〕の他の観念はない、人間〔について〕の観念以外の。
Causa est, quia caelum in toto et in parte est in forma sicut Homo, ac Divinum, quod est apud angelos, facit caelum; 理由は、天界は全体でも、また部分でも形で人間のようであるから、そして神性は、それは天使のもとにある、天界をつくる。
et cogitatio vadit secundum formam caeli; そして思考は天界の形にしたがって進む。
quare aliter cogitare de Deo angelis impossibile est. それゆえ、神について異なって考えることは天使たちに不可能である。
Inde est, quod omnes illi in mundo, qui conjuncti sunt caelo, similiter de Deo, cum interius in se seu in suo spiritu, cogitent. ここからである、すべての者は、彼らは世の中〔いる〕、その者たちは天界と結合している、神について同様に、自分自身の内部で自分自身の霊の中に〔いる〕とき、考える。
Ex eo quod Deus sit Homo, omnes angeli et omnes spiritus, in perfecta forma homines sunt; 神は人間であることそのことから☆、すべての天使たちとすべての霊たちは、完全な形での人間である。
☆ ex eo quodの直訳です。eoはquod以下を指します。この部分の長島訳は「ということで、神は人間なのです。・・・」となっていますが、「ということで」とはでたらめとしかいいようがありません。日本語で「ということは」といえば、それまでの部分からの結論を述べる言葉ですが、文脈らから決してそうなっていません。
forma caeli hoc facit, quae in maximis et in minimis est sibi similis. 天界の形がこのことをする、それは最大の中で、また最小の中でそれ自体に似ている。
(Quod caelum in toto et in parte sit in forma ut Homo videatur in opere De Caelo et Inferno, n. 59 ad 87: et quod cogitationes vadant secundum formam caeli, n. 203, 204.) (天界は全体でも、また部分でも形の中で人間のようであることは、著作『天界と地獄』59から87番に見られる。また思考は天界の形にしたがって進むことは203, 204番)
Quod homines ad imaginem et ad similitudinem Dei creati sint, notum est, ex Genesi(i. 26,27); 人間は神の映像に、また似姿に創造されていることは、知られる、「創世記」(1:26, 27)から。
tum quod Deus visus sit ut Homo Abrahamo, et aliis. さらに、神は人間としてアブラハム、また他の者に見られたこと。
Antiqui, a sapientibus usque ad simplices, non aliter de Deo quam ut de Homine, cogitaverunt; 古代人は、賢明な者から単純な者にまでも、神について人間についてとして以外に異なって、考えなかった。
et tandem cum plures deos coeperunt colere, ut Athenis et Romae, coluerunt omnes ut homines. そしてついに多くの神々を礼拝し始めたとき、アテネとローマのように、すべてのもの〔神〕を人間として礼拝した。
Haec illustrari possunt per haec sequentia, de quibus in quodam opusculo prius: これらのことはこれらの次のものによって説明されることができる、それらについてある小著☆の中で、前に〔出版された〕―
☆ 『続・最後の審判』も本書と同じく1763年アムステルダムで出版されています。
Gentes, imprimis Africani, qui unum Deum Creatorem universi agnoscunt et colunt, ideam Hominis de Deo habent; 異邦人、特にアフリカ人は、その者は宇宙の創造のひとりの神を認め、礼拝する、神について人間の観念を抱いている。 
dicunt quod nemo aliam de Deo possit habere. 彼らは言う、だれも神について他のもの〔観念〕を抱くことができないこと。
Cum audiunt quod plures de Deo foveant ideam sicut nubeculae in medio [universi], quaerunt ubinam illi sunt; 彼らが聞くとき、多くの者が神について(宇宙の)真ん中の雲のような〔ものである〕という観念を抱いていること、どこに彼らがいるのか、と尋ねる。
et cum dicitur quod sint inter Christianos, negant quod dabile sit. そしてキリスト教徒たちの間にいると言うと、ありうることであることを否定する。
Sed respondetur, quod sit illis talis idea ex eo, quod Deus in Verbo dicatur “Spiritus,” et de spiritu non aliter cogitant, quam sicut de particula nubis; しかし、答えて言われる、彼らにこのような観念はこのことからであること、神はみことばの中で「霊」と言われていること、そして霊について異なって考えない、雲の小部分についてのように以外に。
non scientes quod omnis spiritus et omnis angelus sit homo. すべての霊たちとすべての天使たちは人間であることを知らないで。
At usque exploratum est, num spiritualis illorum idea sit similis ideae illorum naturali, et compertum est quod non similis sit apud illos, qui Dominum pro Deo caeli et terrae interius agnoscunt. しかし、それでも、調べられた、彼らの霊的な観念が彼らの自然的な観念に似ているかどうか、そしてわかった、彼らのもとで似ていないこと、天地の神として主を内的に認める者たち。
Audivi quendam presbyterum ex Christianis dicentem, quod nemo possit habere ideam Divini Humani; 私はキリスト教徒からのある長老が言うのを聞いた、だれも神人間の観念を持つことができないこと。
et vidi illum translatum ad varias Gentes, successive ad interiores et interiores, et ab illis ad caelos earum, et tandem ad caelum Christianum; そして私は彼を見た、いろいろな異邦人へ運ばれる、連続的に内的な者へまた内的な者へ、そして彼らから彼らの天界へ、そしてついにキリスト教徒の天界へ。
et ubivis data est communicatio perceptionis interioris eorum de Deo, et animadvertit quod non alia illis idea Dei esset quam idea Hominis, quae eadem est cum idea Divini Humani. そしてどこでも神について彼らの内的な知覚の伝達が与えられた、そして気づいた、彼らに神〔について〕の他の観念が存在しなかったこと、人間〔について〕の観念以外の、それは神人間の観念と同じである。
[(Vid. Continuatio de Ultimo Judicio, et de Mundo Spirituali, n. 74.)] (『続・最後の審判について(それと霊界について)』74番、参照)
(3) 訳文
11. すべての天界に、神は人間であるという観念以外の他の観念はない。その理由は、天界は全体でもまた部分でも、形では人間のようであり、天使のもとにある神性が天界をつくり、思考は天界の形にしたがって進み、それゆえ、天使たちに神についてこれと異なって考えることは不可能であるからである。ここから、世にいながらも天界と結合しているすべての者は、自分自身の内部で、自分自身の霊の中にいるとき、神について同様に考えている神は人間であることことから、すべての天使と霊たちは完全な形での人間である。このことは天界の形によってなされ、その形は最大のものの中で、また最小のもの中でそれ自体に似ている(天界の形は全体でも、また部分でも人間のようであることは、著作『天界と地獄』59から87番に見られる。また思考は天界の形にしたがって進むことは203, 204番)。人間は神の映像に、また似姿に、創造されていることは、「創世記」(1:26, 27)から知られる。さらに、神は、アブラハムや他の者から人間として見られた。古代人は、賢明な者から単純な者にまでも、神について人間についてとしてしか考えなかった。そしてついに、アテネやローマのように、多くの神々を礼拝し始めたとき、すべての神を人間として礼拝した。これらのことは、前に出版された小著の中の次のものによって説明される―
 異邦人、特にアフリカ人は宇宙創造のひとりの神を認め、礼拝し、神について人間であるという観念を抱いている。彼らは、だれも神について他の観念を抱くことはできない、と言う。多くの者が神について(宇宙の)真ん中の雲のようなものであるという観念を抱いている、と聞くとき、彼らはどこにいるのか、と尋ねる。そしてキリスト教徒たちの間にいると言うと、ありえない、と否定する。しかし、すべての霊と天使たちは人間であることを知らないで、彼らにこのような観念あるのは、神はみことばの中で「霊」と言われており、霊について雲の一部であるようにしか考えないからである、と答えられる。しかし、それでも、彼らの霊的な観念がその自然的な観念と似ているかどうか調べられ、主を天地の神として内的に認める者たちのもとでは似ていないことがわかった。私は、キリスト教徒のある長老が、神人間の観念をだれも持つことができない、と言うのを聞いた。それから私は、彼が、いろいろな異邦人のもとへ、しだいにさらに内的な者のもとへ、そして彼らから彼らの天界へ、そしてついにキリスト教徒の天界へ運ばれるのを見た。そしてどこでも彼に、神についてその者たちの内的な知覚が伝達され、彼らには、神は人間であるという観念しか観念が存在しなかったこと、それは神人間の観念と同じであることに気づかされた(『続・最後の審判』74番、参照)。

原典講読『神の愛と知恵』 12, 13

(1) 原文
12. Plebeja idea in Christianismo de Deo est ut de Homine, quia Deus vocatur Persona in Doctrina Trinitatis Athanasiana: at qui supra plebem sapiunt, illi Deum invisibilem pronuntiant; quod fit quia non comprehendere possunt, quomodo Deus ut Homo creare potuisset caelum et terram, tum implere universum praesentia sua, et plura, quae non cadere possunt in intellectum, quamdiu ignoratur, quod Divinum non sit in spatio. Illi autem qui solum Dominum adeunt, Divinum Humanum cogitant, ita Deum ut Hominem.
(2) 直訳
Plebeja idea in Christianismo de Deo est ut de Homine, quia Deus vocatur Persona in Doctrina Trinitatis Athanasiana: キリスト教(界)の中の平民(大衆)の(もつ)神についての観念は人間についてとしてである、神はアタナシウスの三一性の教え(教義)の中で「位格(ペルソナ)☆」と呼ばれているので。
☆ personaは第一義は「人物」という意味であり、そこから第二義的に人物の個性、すなわち「人格」という意味です。この言葉が神について使われるとき、神性の三つの様相(父・子・聖霊)のそれぞれである「ペルソナ・位格」と訳します。それで三つの位格とは三つの「人格」なのですが、神なので「人格」と言えないので「位格」と言っているだけのことです。神とは「人格(人間としての性格)」をもった神です、すなわち、最も完全な、理想的な人間としての神です。これが神的人間性(Divinus Humanus)です。
at qui supra plebem sapiunt, illi Deum invisibilem pronuntiant; しかし、平民(大衆)にまさって賢明である者らは、彼らは神を目に見えないと表明している。
quod fit quia non comprehendere possunt, quomodo Deus ut Homo creare potuisset caelum et terram, tum implere universum praesentia sua, et plura, quae non cadere possunt in intellectum, quamdiu ignoratur, quod Divinum non sit in spatio. このことは理解することができないので生じる、人間としての神がどのようにして天と地を創造することができたか、さらに宇宙をご自分の現在(臨在)で満たすこと〔ができたか〕、それらは理解力の中に落ち込むことができない、知られないかぎり、神は空間の中に存在しないこと。
Illi autem qui solum Dominum adeunt, Divinum Humanum cogitant, ita Deum ut Hominem. しかしながら、彼らは、その者は主だけに近づく、神性人間性(神的人間性)☆を考える、こうして神を人間として〔考える〕。
☆ Divinus Humanusは通常「神的人間性」と訳します。しかし「人間的神性」もありえます、このほうが味があるかもしれません。また「神人性」で通じるなら、これもよいでしょう。この二つの言葉はもともとが形容詞なので「~性」の言葉はつけるべきです。
(3) 訳文
12. キリスト教界の大衆のもつ神についての観念は、アタナシウスの三一性の教義の中で神が「ペルソナ」(位格、すなわち人格)と呼ばれているので、人間としての神である。しかし、大衆よりも賢明である者らは、神を目に見えないと表明している。このことは、人間としての神がどのようにして天と地を創造し、さらにご自分が臨在して宇宙を満たすことができたか理解することができないので生じる。それらのことは、神が空間の中に存在しないことが知られないかぎり、理解されることができない。しかし、主だけに近づく者は、神性人間性を思い、こうして神を人間として考える。
(1) 原文
13. Quanti interest justam ideam Dei habere, constare potest ex eo, quod idea Dei faciat intimum cogitationis apud omnes quibus est religio, omnia enim religionis et omnia cultus spectant Deum: et quia Deus universaliter et singulariter est in omnibus religionis et cultus, ideo nisi justa idea Dei sit, non potest communicatio dari cum caelis. Inde est, quod unaquaevis gens in mundo spirituali sortiatur locum secundum ideam Dei ut Hominis; in hoc enim est idea Domini, et non in alia. Quod status vitae post mortem sit homini secundum ideam Dei apud se affirmatam, patet manifeste ab ejus opposito, quod negatio Dei faciat infernum, et in Christianismo negatio Divinitatis Domini.
(2) 直訳
Quanti interest justam ideam Dei habere, constare potest ex eo, quod idea Dei faciat intimum cogitationis apud omnes quibus est religio, omnia enim religionis et omnia cultus spectant Deum: 神〔について〕の正しい観念を持つことがどれほど重要であるか、このことから明らかにすることができる、神〔について〕の観念はすべての者のもとの思考の最内部をつくること、その者に宗教がある、なぜなら宗教のすべてのものと礼拝のすべてのものは神に目を向けるから。
et quia Deus universaliter et singulariter est in omnibus religionis et cultus, ideo nisi justa idea Dei sit, non potest communicatio dari cum caelis. そして神は普遍的にまた個別的にすべての宗教のものと礼拝のものに存在するので、それゆえ、神〔について〕の正しい観念がないなら、天界との伝達は存在することが(与えらることが)できない。
Inde est, quod unaquaevis gens in mundo spirituali sortiatur locum secundum ideam Dei ut Hominis; ここからである、霊界の中のそれぞれの国民は人間としての神〔について〕の観念にしたがって場所を割り当てられる。
in hoc enim est idea Domini, et non in alia. なぜなら、このことの中に主〔について〕の観念があるから、そして他にない。
Quod status vitae post mortem sit homini secundum ideam Dei apud se affirmatam, patet manifeste ab ejus opposito, quod negatio Dei faciat infernum, et in Christianismo negatio Divinitatis Domini. 死後のいのち(生活)の状態は神〔について〕の観念にしたがって人間にあることは、自分自身に主張した、その正反対のものから明らかに(はっきりと)明らかである、神の否定が地獄をつくること、そしてキリスト教(界)では主の神性の否定。
(3) 訳文
13. 神についての正しい観念を持つことがどれほど重要であるかは、神についての観念により宗教をもつすべての者のもとの思考の最内部がつくられることから明らかにすることができる。なぜなら、宗教と礼拝のすべてのものは神に目を向けるから。そして神は、すべての宗教と礼拝のものに普遍的にまた個別的に存在するので、神についての正しい観念がないなら、天界との伝達は存在することができない。ここから、霊界の中のそれぞれの国民は人間としての神についての観念にしたがって場所を割り当てられる。なぜなら、この観念の中にだけ、主についての観念があるから。死後の生活の状態は、その人間が主張した神についての観念にしたがっていることは、その正反対のものである神の否定が、キリスト教界では主の神性の否定が、地獄をつくることからはっきりと明らかである。