(1) 原文
110. Concupiscentiae mali, quae faciunt interiora hominis a nativitate, non removentur nisi a solo Domino; nam Dominus influit a spirituali in naturale, homo autem ex se a naturali in spirituale; et hic influxus est contra ordinem, et non operatur in concupiscentias et removet illas, sed includit illas, arctius et arctius sicut se confirmat: et quia hereditarium malum sic latet inclusum, illud post mortem, dum homo fit spiritus, rumpit tegmen quo in mundo obvelatum fuit, ac erumpit sicut sanies per ulcus modo exterius sanatum.
(2) 直訳
Concupiscentiae mali, quae faciunt interiora hominis a nativitate, non removentur nisi a solo Domino; 悪の強い欲望は、それは出生から人間の内的なものをつくる、主だけによるでないなら取り除かれない。
nam Dominus influit a spirituali in naturale, homo autem ex se a naturali in spirituale; なぜなら、霊的なものから自然的なものの中に流入するから、しかしながら、人間は自分自身から自然的なものから霊的なものに〔流入する☆〕。
☆ ここに省略れている動詞は前後関係から「流入する」です。しかし、自然的なものから霊的なものへの流入は水が上流へ逆流する以上に不可能です。それで「流入しようとする」と意訳すべきでしょう。
et hic influxus est contra ordinem, et non operatur in concupiscentias et removet illas, sed includit illas, arctius et arctius sicut se confirmat: そしてこの流入は秩序に反する、そして強い欲望に働きかけ、それを遠ざけない、しかし、それを閉じ込める、さらに固くまたさらに固く、あたかも自分自身に確信するかのように。
et quia hereditarium malum sic latet inclusum, illud post mortem, dum homo fit spiritus, rumpit tegmen quo in mundo obvelatum fuit, ac erumpit sicut sanies per ulcus modo exterius sanatum. そして、遺伝悪はこのように閉じ込められて隠れている、それは死後、人間が霊となる時、覆いを破る、世の中で隠していたそれを、そして外側だけが癒されている潰瘍を通して膿(うみ)〔がでくる〕ように激しく出てくる。
(3) 訳文
出生のときから人間の内的なものをつくっている悪の欲望は、主おひとりによらなければ取り除かれない。なぜなら、霊的なものから自然的なものの中に流入するのであって、しかし人間は、自分自身から自然的なものから霊的なものに流入しようとするからである。この流入は秩序に反していて、欲望に働きかけ、それを遠ざけることはなく、かえって、あたかも自分自身に確信するかのように、それをさらに固くまたさらに固く閉じ込める。この遺伝悪はこのように閉じ込められて隠れていて、それは死後、人間が霊となる時、世の中でそれを隠していた覆いを破り、外側だけが癒されていた潰瘍から膿(うみ)がでくるように突発する。
(1) 原文
111. Sunt variae et multiplices causae, quae faciunt, ut homo sit moralis in externa forma; sed si non moralis sit etiam in interna, usque tamen moralis non est. Ut pro exemplo; si quis abstinet ab adulteriis et scortationibus, ex timore legis civilis e ejus poenarum: ex timore jacturae famae et inde honoris; ex timore morborum ex illis; ex timore jurgiorum domi ab uxore, et inde intranquillitatis vitae; ex timore vindictae a marito, aut ab affini; ex egestate, aut ex avaritia; ex imbecillitate oriunda vel ex morbo, vel ex abusu, vel ex aetate, vel ex impotentia: immo si abstineat ab illis ex lege aliqua naturali aut morali, et non simul ex lege spirituali, is usque tamen interius adulter et scortator est; nihilominus enim credit quod non peccata sint, et inde illa coram Deo non illicita facit in suo spiritu, et sic in spiritu committit illa, tametsi non coram mundo in corpore: quare post mortem, cum fit spiritus, aperte loquitur pro illis. Ex his patet quod fugere mala ut damna possit impius; at quod fugere mala ut peccata non possit nisi Christianus.
(2) 直訳
Sunt variae et multiplices causae, quae faciunt, ut homo sit moralis in externa forma; いろいろなまた種々の理由がある、それらはする、人間が外なる(外部の)形で道徳的であるように。
sed si non moralis sit etiam in interna, usque tamen moralis non est. しかし、内なる(内部の)中でもまた道徳的でないなら、やはりそれでも道徳的ではない。
Ut pro exemplo; 例えば、例として。
si quis abstinet ab adulteriis et scortationibus, ex timore legis civilis e ejus poenarum: もし、だれかが姦淫や淫行☆を慎むなら、市民の法とその罰への恐れから。
☆ 長島さんはこのscortatioを「不倫」と訳しています。「長島さんの日本語は腐っている」と前日に述べました。これもその一例でしょう。
大辞林によれば「不倫:道徳に反すること。特に、男女の関係が人の道にはずれること。また、そのさま」、「姦淫:男女が不倫な肉体関係を結ぶこと」とあります。
ここからは不倫と姦淫は(ほぼ)同義語です。著作『結婚愛』では、姦淫と淫行は歴然と区別されています。「姦淫」は結婚した男女について用いられます。淫行」は文字通り「みだらな行ない」であり、例えば(男が)結婚前の女性を性的に誘惑したり、売春婦を買ったりする場合など考えられます。
すなわち「姦淫や姦淫(不倫)」を慎む、のではなく「姦淫や淫行」を慎む、とすべきです。
ex timore jacturae famae et inde honoris; 名声とそこから名誉(敬意)の失うことの恐れから。
ex timore morborum ex illis; それらからの病気の恐れから。
ex timore jurgiorum domi ab uxore, et inde intranquillitatis vitae; 妻による家での口論(ガミガミ言うこと)、またそこから生活の不和(安らぎの欠如)の恐れから。
ex timore vindictae a marito, aut ab affini; 夫から、または親族からの復讐の恐れから。
ex egestate, aut ex avaritia; 貧困から、または貪欲(けち)から。
ex imbecillitate oriunda vel ex morbo, vel ex abusu, vel ex aetate, vel ex impotentia: 起こった虚弱から、あるいは病気から、あるいは濫用から、あるいは年齢から、あるいは(性的)不能から。
immo si abstineat ab illis ex lege aliqua naturali aut morali, et non simul ex lege spirituali, is usque tamen interius adulter et scortator est; 実に、もしそれらを慎むなら、何らかの自然的なまたは道徳的な法から、そして同時に霊的な法から〔慎ま〕ない、彼はやはりそれでも内的に姦淫者や淫行者である。
nihilominus enim credit quod non peccata sint, et inde illa coram Deo non illicita facit in suo spiritu, et sic in spiritu committit illa, tametsi non coram mundo in corpore: なぜなら、それでもなお〔彼は〕罪でないこと信じるから、そしてここからそれらは神の前に許されないではないとする、自分の霊の中で、そしてこうして霊の中でそれらを犯す、それでも世の前で、身体の中で〔犯さ〕ない。
quare post mortem, cum fit spiritus, aperte loquitur pro illis. それゆえ、死後、霊となるとき、公然とそれらのために語る☆。
☆ 「それらのために語る」は「弁護する」と意訳すべきでしょうね。
Ex his patet quod fugere mala ut damna possit impius; これらから明らかである、不信心な(神を敬わない)者は悪を害として避けることができること。
at quod fugere mala ut peccata non possit nisi Christianus. しかし、キリスト教徒でないなら悪を罪として避けることはできないこと。
(3) 訳文
人間を外なる形で道徳的であるようにするさまざまな理由がある。しかし、内部でもまた道徳的でないなら、やはり道徳的ではない。その例として、だれかが姦淫や淫行を、民法とその罰への恐れから、名声とそこから名誉を失うことの恐れから、それらからの病気の恐れから。妻から家でガミガミ言われ、またそこから生活の安らぎをなくすなう恐れから、夫または親族から復讐される恐れから、貧困または貪欲(けち)から、病気あるいは濫用あるいは年齢あるいは(性的)不能から起こる虚弱から慎み、実に、何らかの自然的または道徳的な法からそれらを慎むにしても、同時に霊的な法から慎まないなら、その者はやはり内的に姦淫者であり、淫行者である。なぜなら、それにもかかわらず、彼は罪でないこと信じ、ここから自分の霊の中でそれらは神の前に許されるとして、こうして霊の中でそれらを犯すからである。それでも世の前で、身体の中では犯さない。それゆえ、死後、霊となるとき、公然とそれらを弁護する。これらから、不信心な者が悪を害として避けることができること、しかし、キリスト教徒でないなら悪を罪として避けることはできないことが明らかである。