(XII.)
QUOD NON ALIQUIS POSSIT FUGERE MALA UT PECCATA,
USQUE UT INTERIUS AVERSETUR ILLA,
NISI PER PUGNAS CONTRA ILLA.
ある者は悪を罪として避けることができないこと、
内的にそれを退けるようにまでも、
もしそれに対する闘争によってでないなら
(1) 原文
92. Quisque ex Verbo et ex doctrina e Verbo novit, quod proprium hominis a nativitate sit malum; et quod inde sit, quod ex innata concupiscentia amet mala et feratur in illa, ut quod velit vindicare, velit defraudare, velit diffamare, et velit adulterari; et si non cogitat quod peccata sint, et propterea resistit illis, ea faciat quoties occasio se praebet, et non fama propter honorem aut lucrum patitur. Accedit, quod homo faciat illa ex jucundo, si non religio ei sit.
(2) 直訳
Quisque ex Verbo et ex doctrina e Verbo novit, quod proprium hominis a nativitate sit malum; だれでもみことばから、またみことばからの教えから知っている、人間のプロプリウム(固有のもの)☆は出生から悪であること。
☆ この語を長島訳は「エゴ」としていますが、エゴは「自我」の同義語で、その意味は確固として定まっていて、それとは別概念であるpropuriumの訳語としてはまったく不適当と思います。「エゴと訳すことは長島さんのエゴでしかありません」(エゴの言葉はこのように使います)。
et quod inde sit, quod ex innata concupiscentia amet mala et feratur in illa, ut quod velit vindicare, velit defraudare, velit diffamare, et velit adulterari; そしてここからであること、生来の強い欲望から悪を愛し、その中に運ばれること、復讐することを欲すること、だますことを欲すること、中傷することを欲すること、そして姦淫することを欲することのように。
et si non cogitat quod peccata sint, et propterea resistit illis, ea faciat quoties occasio se praebet, et non fama propter honorem aut lucrum patitur. そしてもし罪であり、そしてさらにそれに抵抗することを考えないなら、それを機会が提供されるたびごとに行なう、そして名誉または利益のための評判(うわさ)が傷つかない。
Accedit, quod homo faciat illa ex jucundo, si non religio ei sit. 追加の事実は(追加しておく)、人間はそれを楽しみから行なうこと、もし宗教が彼にないなら。
(3) 訳文
みことばから、またみことばからの教えから、だれでも、人間のプロプリウム(固有のもの)は出生から悪であること、そしてここから、生来の欲望から、復讐することを欲し、だますことを欲し、中傷することを欲し、姦淫することを欲するといった悪を愛し、その中に運ばれること、そして、罪であり、さらにまたそれに抵抗しようと考えず、名誉または利益のための評判が傷つかないなら、それを機会が与えられるたびごとに行なうことを知っている。人間は宗教をもたないなら、それを楽しみから行なうこと追加しておく。
(1) 原文
93. Quoniam hoc proprium hominis primam radicem vitae ejus facit, patet qualis homo arbor foret, si non illa radix exstirparetur, et nova radix implantaretur: foret arbor putris, de qua dicitur, quod exscindenda et in ignem conjicienda sit (Matth. iii. 10; cap. vii. 19). Haec radix non removetur, et nova loco ejus inditur, nisi homo spectat mala, quae faciunt radicem, ut damna animae suae, et propterea vult abalienare illa; sed quia sunt proprii ejus, et inde jucunda, non potest id nisi invito, et cum lucta, ita cum pugna.
(2) 直訳
Quoniam hoc proprium hominis primam radicem vitae ejus facit, patet qualis homo arbor foret, si non illa radix exstirparetur, et nova radix implantaretur: この人間のプロプリウムは彼のいのち(生活)の最初の根であるので、人間がどのような木になるか明らかである、もしその根が根こそぎにされ、そして新しい根が植え付けられないなら。
foret arbor putris, de qua dicitur, quod exscindenda et in ignem conjicienda sit (Matth. iii. 10; cap. vii. 19). 腐った木となる、それについて言われている、切り倒されて、火の中に投げ込まれなくてはならないこと(マタイ3:10、第7章19)。
Haec radix non removetur, et nova loco ejus inditur, nisi homo spectat mala, quae faciunt radicem, ut damna animae suae, et propterea vult abalienare illa; この根は遠ざけられない(取り除かれない)こと、そしてそれに代わって新しいものが植え付けられる(与えられる)、もし人間が悪を見ないなら、それは根となっている、自分の霊魂に害として、またさらにそれを取り去ることを欲する。
sed quia sunt proprii ejus, et inde jucunda, non potest id nisi invito, et cum lucta, ita cum pugna. しかし、彼のプロプリウムのものであるので、そしてここから楽しみ〔なので〕、そのことはできない、もし不本意に(いやいやながら)、そしてもがいて、このように(したがって)闘争をもってでないなら。
(3) 訳文
人間のこのプロプリウムは、彼の生活の最初の根であるので、その根が根こそぎにされ、新しい根が植え付けられないなら、人間がどのような木になるか明らかである。腐った木となり、それについては、切り倒されて、火の中に投げ込まれなくてはならと言われている(マタイ3:10、7:19)。もし人間が、その根となっている悪を自分の霊魂に害として見て、さらにまたそれを取り去ることを欲しないなら、この根は取り除かれ、それに代わって新しい根が植え付けられない。しかし、彼のプロプリウムであり、ここから楽しみを得ているので、いやいやながらも、もがいて、したがって闘争ともにでないなら、そのことはできない。
(1) 原文
94. Omnis qui credit quod infernum et caelum sint, et quod caelum sit felicitas aeterna, ac quod infernum sit infelicitas aeterna, et qui credit quod in infernum veniant qui mala faciunt, et in caelum qui bona faciunt, is pugnat; et qui pugnat, ille ex interiori agit, et contra ipsam concupiscentiam, quae facit radicem mali; nam qui pugnat contra aliquid, is non vult illud, et concupiscere est velle. Inde patet, quod radix mali non amoveatur quam per pugnam.
(2) 直訳
Omnis qui credit quod infernum et caelum sint, et quod caelum sit felicitas aeterna, ac quod infernum sit infelicitas aeterna, et qui credit quod in infernum veniant qui mala faciunt, et in caelum qui bona faciunt, is pugnat; 信じる者、すべての者は、天界と地獄が存在すること、また天界は永遠の幸福であること、そして地獄は永遠の不幸であること、そして悪を行なう者は地獄の中にやって来ることを信じる者は、また善を行なう者は天界の中へ、彼は闘う。
et qui pugnat, ille ex interiori agit, et contra ipsam concupiscentiam, quae facit radicem mali; そして闘う者は、彼は内的なものから行動する、そして強い欲望そのものに対して、それは悪の根となっている。
nam qui pugnat contra aliquid, is non vult illud, et concupiscere est velle. なぜなら、何かに対して闘う者は、彼はそれを欲しないから、そして強く欲することは欲すること。
Inde patet, quod radix mali non amoveatur quam per pugnam. ここから明らかである、悪の根は除かれないこと、闘争によって以外に。
(3) 訳文
天界と地獄が存在し、天界は永遠の幸福であり、地獄は永遠の不幸であることを信じ、また悪を行なう者は地獄へ、善を行なう者は天界の中へやって来ることを信じるすべての者は、闘う。そして闘う者は、内的なものから、悪の根となっている欲望そのものに対して、行動する。なぜなら、欲望することは欲することであって、何かに対して闘う者はそれを欲しないから。ここから、闘争による以外に、悪の根は除かれないことが明らかである。
日: 2009年8月2日
原典講読『生活』 95, 96, 97
(1) 原文
95. Quantum itaque quis pugnat, et sic amovet malum, tantum loco ejus succedit bonum, et ex bono tantum videt malum in facie, et tunc quod infernale sit et horrendum; et quia tale, non modo fugit illud, sed etiam aversatur illud, et tandem abominatur illud.
(2) 直訳
Quantum itaque quis pugnat, et sic amovet malum, tantum loco ejus succedit bonum, et ex bono tantum videt malum in facie, et tunc quod infernale sit et horrendum; そこで、どれだけだれかが闘争するか、またこうして悪を除くか〔によって〕、それだけそのところに(それに代わって)善が続く、そして善からそれだけ悪を顔の中で☆見る、そしてその時、地獄のものであること、恐るべきもの〔であることを見る〕。
☆ もちろん直訳ですfacies「顔、外観」の中で見る、とはどういう意味でしょうか? 英語にlook ~ in the faceで「~をまともに見る」という表現があります。これはラテン語からきたものでしょうか。
et quia tale, non modo fugit illud, sed etiam aversatur illud, et tandem abominatur illud. そしてこのようなものなので、それを避けるだけでなく、しかしまたそれを退ける、そしてついにそれを忌み嫌う。
(3) 訳文
そこで、だれかが闘争し、こうして悪を除くほど、それだけそれに代わって善が続き、そして善から、それだけ悪をまともに、その時、地獄のもの、恐るべきものであることを見る。このようなものなので、それを避けるだけでなく、退け、そしてついにはそれを忌み嫌う。
(1) 原文
96. Homo qui contra mala pugnat, non potest non pugnare sicut a se; nam qui non sicut a se, ille non pugnat, stat sicut automaton nihil videns et nihil agens, et continue cogitat ex malo pro illo, et non contra illud. Sed usque probe sciendum est, quod solus Dominus pugnet in homine contra mala, et quod modo appareat homini sicut ille pugnet ex se, et quod Dominus velit ut ita homini appareat, quoniam absque illa apparentia non existit pugna, ita nec reformatio.
(2) 直訳
Homo qui contra mala pugnat, non potest non pugnare sicut a se; 人間は、悪に対して闘う者は、自分自身からのように闘わないことはできない。
nam qui non sicut a se, ille non pugnat, stat sicut automaton nihil videns et nihil agens, et continue cogitat ex malo pro illo, et non contra illud. なぜなら、自分自身からのようでない者は、彼は闘わないから、何も見ないで、何も行なわないで自動人形のように立って、そして絶えず悪から考える、そのために、そしてそれに反してでなく。
Sed usque probe sciendum est, quod solus Dominus pugnet in homine contra mala, et quod modo appareat homini sicut ille pugnet ex se, et quod Dominus velit ut ita homini appareat, quoniam absque illa apparentia non existit pugna, ita nec reformatio. しかし、それでも、よく知っておくべきである、主おひとりが人間の中で悪に対して闘うこと、そして単に人間に見えること、彼が自分自身から闘うように、そしてこのように人間に見えるように望むこと、その外観なしに闘争は存在しないので、こうして改心もない。
(3) 訳文
悪に対して闘う人間は、自分自身からかのように闘わざるをえない。なぜなら、自分自身からかのようでないなら、その者は闘わず、自動人形のように何も見ず、何もせず立ち、絶えず悪から、悪のために、悪に反することなく考えるから。しかし、それでも、主おひとりが人間の中で悪に対して闘かわれ、人間にはただ自分自身から闘うようにしか見えず、その外観なしに闘争は存在せず、こうして改心もないので、主は人間にこのように見えるようにと望まれていることは、よく知っておくべきである。
(1) 原文
97. Pugna illa non gravis est nisi illis, qui omnia frena concupiscentiis laxaverunt, et ex proposito illis indulserunt; et quoque illis, qui sancta Verbi et ecclesiae in obfirmatione repudiaverunt. At reliquis non gravis est; resistant malis in intentione modo semel in septimana, aut bis in mense, et percipient mutationem.
(2) 直訳
Pugna illa non gravis est nisi illis, qui omnia frena concupiscentiis laxaverunt, et ex proposito illis indulserunt; この闘争は彼ら以外にきびしくない、強い欲望のすべてのくつわ(抑制)をゆるめた者、そしてはっきりとした目的で(故意に)それらにふけった者。
et quoque illis, qui sancta Verbi et ecclesiae in obfirmatione repudiaverunt. そしてまた彼ら〔以外に〕、みことばと教会の聖なるものを頑固さの中で拒んだ者。
At reliquis non gravis est; しかし、残りの者はきびしくない。
resistant malis in intentione modo semel in septimana, aut bis in mense, et percipient mutationem. 意図の中で悪に抵抗する、一週間にただ一度、またはつきに二度、そして変化を知覚する。
(3) 訳文
欲望のすべての抑制をゆるめた者、そして故意にそれらにふけった者以外に、また、みことばと教会の聖なるものを頑固に拒んだ者以外に、この闘争はきびしいものではない。他の者にはきびしくなく、彼らは、一週間にただ一度、または月に二度、意図的に悪に抵抗すれば、変化を知覚する。