原典講読『生活』 88, 89

(1) 原文
88. Quoniam mendacium et veritas sunt duo opposita, sequitur, quod quantum quis fugit mendacium ut peccatum, tantum amet veritatem.
(2) 直訳
Quoniam mendacium et veritas sunt duo opposita, sequitur, quod quantum quis fugit mendacium ut peccatum, tantum amet veritatem. うそ(偽り)と真理は二つの正反対のものであるので、帰結される、どれほどだれかがうそを罪として避けるか〔によって〕、それだけ真理を愛すること。
(3) 訳文
 うそと真理は二つの正反対のものであるので、だれかがうそを罪として避けるほど、それだけ真理を愛する、ということになる。
(1) 原文
89. Quantum quis amat veritatem, tantum vult cognoscere illam, et tantum corde afficitur cum invenit illam; nec alius venit in sapientiam: et quantum amat facere illam, tantum sentit amoenitatem lucis in qua est veritas. Simile est cum reliquis hactenus dictis; ut cum sinceritate et justitia apud illum qui fugit omnis generis furta; cum castitate et puritate apud illum qui fugit omnis generis adulteria; et cum amore et charitate apud illum qui fugit omnis generis homicidia; et sic porro. Ille autem qui in oppositis est, non scit aliquid de illis, cum tamen omne aliquid est in illis.
(2) 直訳
Quantum quis amat veritatem, tantum vult cognoscere illam, et tantum corde afficitur cum invenit illam; どれだけだれかが真理を愛するか〔によって〕、それだけそれらを知ることを欲する、そしてそれだけ心で感動する、それらを見いだすとき。
nec alius venit in sapientiam: 〔これ以外の〕他の者は知恵にやって来ない☆。
☆ これで意味が通じるでしょうか? ことばを変えれば、「真理を愛することでしか、知恵に到達しない」という意味です。
et quantum amat facere illam, tantum sentit amoenitatem lucis in qua est veritas. そしてどれだけそれらを行なうことを愛するか〔によって〕、それだけ光の快さを感じる、その中に真理がある。
Simile est cum reliquis hactenus dictis; 同様である、これまで言われたほかのことと。
ut cum sinceritate et justitia apud illum qui fugit omnis generis furta; 例えば、彼らのもとの誠実と公正と、すべての種類の窃盗を避ける者。
cum castitate et puritate apud illum qui fugit omnis generis adulteria; 彼らのもとの貞潔と純潔と、すべての種類の姦淫を避ける者。
et cum amore et charitate apud illum qui fugit omnis generis homicidia; また彼らのもとの愛と仁愛と、すべての種類の殺人を避ける者。
et sic porro. そしてこのようにさらに(~など、その他、等々)。
Ille autem qui in oppositis est, non scit aliquid de illis, cum tamen omne aliquid est in illis. しかしながら、正反対のものの中にいる者は、それらに☆1ついて何(らのこと)も知らない、そのときそれでもすべての何らかのもの☆2はそれらの中にある。
☆1 以上に述べられた誠実・・・などの「徳目」です。補って意訳するべきでしょう。
☆2 何らかの「意義ある」もの、という意味です。やはり補って意訳するべきでしょう。
(3) 訳文
 だれかが真理を愛するほど、それだけ真理を知ることを欲し、それらを見いだすとき、それだけ心で感動する。他の者は知恵に到達しない。またそれらを行なうことを愛するほど、それだけ真理がある光の快さを感じる。これまで言われた他のことも同様である。例えば、すべての種類の窃盗を避けるたちのもとの誠実と公正、すべての種類の姦淫を避ける者たちのもとの貞潔と純潔、またすべての種類の殺人を避ける者たちのもとの愛と仁愛、などである。しかし、正反対のものの中にいる者は、それらの美徳について何も知らないが、それでもそのとき何らかの意義あるものすべてはそれらの美徳の中にある。