誤訳の訂正

『天界と地獄』425番の部分です(ブログ掲載2009年3月1日)
(直訳)
Nam non licet alicui in caelo, nec in inferno, divisam habere mentem, nempe aliud intelligere et aliud velle, sed quod vult hoc intelliget, et quod intelligit hoc volet; なぜなら、ある者に許されないから、天界で、地獄でも、分割(分裂)した心を持つこと、すなわち、あるものを理解することとあるものを意志すること、しかし、意志するものこれを理解しなければならない、そして理解するものこれを意志しなければならない。
 この個所の「あるものを理解することとあるものを意志すること」が誤訳でした! aliud~et aliud・・・の意味は「~はあるもの、また・・・はあるもの(別もの)」すなわち「~と・・・は別もの」です。
 それで、直訳を「理解することはあるものまた意志すること別のもの」と変更します。訳文は「理解することと意志することが別ものであること」とします。

原典講読『生活』 46, 47

(1) 原文
46. Fides hominis mali est fides intellectualis, cui nihil boni ex voluntate inest: ita est fides mortua, quae est sicut spiratio pulmonaris absque anima ejus ex corde; intellectus etiam correspondet pulmoni, et voluntas cordi. Est quoque sicut pulchra meretrix, etiam ornata purpura et auro, quae interius maligna tabe scatet; meretrix etiam correspondet falsificationi veri, et inde in Verbo significat illam. Est etiam sicut arbor luxurians foliis, et non dans fructus, quam hortulanus exscindit; etiam “arbor” significat hominem, “folia,” et “flores” ejus vera fidei, et “fructus” bonum amoris. Alia vero est fides in intellectu, cui bonum ex voluntate inest: haec fides est viva; et est sicut respiratio pulmonaris, cui anima est ex corde; et est sicut pulchra uxor amabilis viro ex castitate; et est sicut arbor fructifera.
(2) 直訳
Fides hominis mali est fides intellectualis, cui nihil boni ex voluntate inest: 悪い人間の信仰は知的な信仰である、そこに意志からの善は何も存在しない。
ita est fides mortua, quae est sicut spiratio pulmonaris absque anima ejus ex corde; このように(したがって)死んだ信仰である、それは心臓からのその霊魂☆のない肺の呼吸のようである。
☆ 何かを生かす本質的な存在、という意味での「魂」です。
intellectus etiam correspondet pulmoni, et voluntas cordi. さらにまた理解力は肺に、そして意志は心臓に対応する。
Est quoque sicut pulchra meretrix, etiam ornata purpura et auro, quae interius maligna tabe scatet; そしてまた美しい娼婦のようである、なおまた紫色と金〔色〕〔の着物を〕着た、その内部は悪性の肺病でいっぱいである。
meretrix etiam correspondet falsificationi veri, et inde in Verbo significat illam. 娼婦はまた真理の虚偽化に対応する、そしてここからみことばの中でそれを意味する。
Est etiam sicut arbor luxurians foliis, et non dans fructus, quam hortulanus exscindit; さらにまた葉の茂っている木のようである、そして実を与えない、それを庭師が切り倒す。
etiam “arbor” significat hominem, “folia,” et “flores” ejus vera fidei, et “fructus” bonum amoris. さらにまた「木」は人間を意味する、その「葉」と「花」は信仰の真理を、また「実」は愛の善を。
Alia vero est fides in intellectu, cui bonum ex voluntate inest: しかし、理解力の中の信仰は別ものである☆、それに意志からの善が内在する。
☆ このaliusの訳を調べているうちに『天界と地獄』425番の部分の誤訳に気づきました。
haec fides est viva; この信仰は生きている。
et est sicut respiratio pulmonaris, cui anima est ex corde; そして肺の呼吸のようである、そこに心臓からの霊魂がある。
et est sicut pulchra uxor amabilis viro ex castitate; また美しい妻のようである、貞節から夫にとって愛らしい。
et est sicut arbor fructifera. また実のなる木のようである。
(3) 訳文
 悪い人間の信仰は知的な信仰であり、そこに意志からの善は何も存在しない。したがって、死んだ信仰であり、それは心臓からの魂のない肺の呼吸のようである。さらにまた、理解力は肺に、意志は心臓に対応する。そしてまた、紫色と金色の服を着て美しくても、その内部は悪性の肺病でいっぱいな娼婦のようである。娼婦はまた真理の虚偽化に対応し、ここからみことばの中でそのことを意味する。さらにまた葉の茂っていても、実を与えない木のようであり、庭師はそれを切り倒す。さらにまた「木」は人間を、その「葉」と「花」は信仰の真理を、また「実」は愛の善を意味する。しかし、理解力の中の信仰は別ものであって、それには意志からの善が内在する。この信仰は生きている。また心臓からの魂がある肺の呼吸のようである、そこに。また、貞節から夫にとって愛らしい、美しい妻のようである。また実のなる木のようである。
(1) 原文
47. Plura sunt quae apparent solius fidei esse; sicut quod Deus sit, quod Dominus qui Deus sit Redemptor et Salvator, quod caelum et infernum sint, quod vita post mortem sit; et plura alia, de quibus non dicitur quod facienda, sed quod credenda. Haec fidei etiam mortua sunt apud hominem qui in malo est, sed viva apud hominem qui in bono est. Causa est, quia homo qui in bono est, non modo facit bene ex voluntate, sed etiam cogitat bene ex intellectu, non solum coram mundo, sed etiam coram se cum solus est: aliter qui in malo est.
(2) 直訳
Plura sunt quae apparent solius fidei esse; 多くのものがある、それらは単に信仰のものであるように見える。
sicut quod Deus sit, quod Dominus qui Deus sit Redemptor et Salvator, quod caelum et infernum sint, quod vita post mortem sit; 神が存在すること、主はあがない主と救い主である神〔である〕方〔である〕こと、天界と地獄が存在すること、死後の生活(いのち)が存在することのような。
et plura alia, de quibus non dicitur quod facienda, sed quod credenda. また他の多くのこと、それらについて行なわなくてはならないと言われていない、しかし、信じるべきこと。
Haec fidei etiam mortua sunt apud hominem qui in malo est, sed viva apud hominem qui in bono est. これらの信仰もまた死んでいる、悪の中にいる人間のもとで、しかし生きて〔いる〕善の中にいる人間のもとで。
Causa est, quia homo qui in bono est, non modo facit bene ex voluntate, sed etiam cogitat bene ex intellectu, non solum coram mundo, sed etiam coram se cum solus est: 理由である、善の中にいる人間は、意志から善く行動するだけでなく、しかし理解力からもまた善く考えるから、世の前だけでなく、しかしひとりであるとき自分自身の前にもまた〔そうする〕。
aliter qui in malo est. 悪の中にいる者は異なる。
(3) 訳文
 神が存在すること、主はあがない主と救い主である神であること、天界と地獄が存在すること、死後の生活が存在するといった多くのものがある、また他にも、行なわなくてはならないとは言われていないが、しかし、信じるべきことされる多くのことがあり、それらは単に信仰のものであるように見える。これらの信仰もまた悪の中にいる人間のもとでは死んでいるが、しかし善の中にいる人間のもとでは生きている。その理由は、善の中にいる人間は、意志から善く行動するだけでなく、理解力からもまた善く考え、世の前だけでなく、ひとりであるとき自分自身の前にもまたそうするからである。悪の中にいる者は異なる。