(V.)
QUOD QUANTUM QUIS FUGIT MALA UT PECCATA,
TANTUM FIDEM HABEAT, ET SPIRITUALIS SIT.
だれかがどれだけ悪を罪として避けるか〔によって〕
それだけ信仰を持つ、そして霊的であること
(1) 原文
42. Fides et vita inter se distinctae sunt, sicut cogitare et facere; et quia cogitare est intellectus, et facere est voluntatis, sequitur quod fides et vita inter se distinctae sint sicut intellectus et voluntas: qui scit distinctionem harum, ille etiam scit distinctionem illorum; et qui scit conjunctionem harum, ille etiam scit conjunctionem illorum. Quare praemittendum est aliquid de intellectu et voluntate.
(2) 直訳
Fides et vita inter se distinctae sunt, sicut cogitare et facere; 信仰と生活はそれ自体の間に(互いに)区別がある、考えることと行なうことのように。
et quia cogitare est intellectus, et facere est voluntatis, sequitur quod fides et vita inter se distinctae sint sicut intellectus et voluntas: そして考えることは理解力のものであるので、そして行なうことは意志のもの、結果として生ずる(~ということになる)、信仰と生活はそれ自体の間に区別があること、理解力と意志のような。
qui scit distinctionem harum, ille etiam scit distinctionem illorum; これら(後者)の区別を知る者は、彼はまたそれら(前者)の区別も知る。
et qui scit conjunctionem harum, ille etiam scit conjunctionem illorum. そして後者の結合を知る者は、彼はまた前者の結合を知る。
Quare praemittendum est aliquid de intellectu et voluntate. それゆえ、理解力と意志について何らかのものがあらかじめ言われる(前に置かれる)。
(3) 訳文
信仰と生活は、考えることと行なうことのように互いに区別される。考えることは理解力のものであり、行なうことは意志のものあるので、信仰と生活の間には、理解力と意志の間のような区別があることになる。理解力と意志の区別を知る者は、信仰と生活の区別もまた知る。そして理解力と意志の結合を知る者は、信仰と生活の結合もまた知る。それゆえ、理解力と意志について何らかのものを前もって述べておこう。
(1) 原文
43. Sunt homini binae facultates, quarum una vocatur Voluntas, et altera Intellectus. Illae inter se distinctae sunt, sed ita creatae ut unum sint; et cum unum sunt, vocantur Mens; quare mens humana illae sunt, et omnis vita hominis ibi. Sicut omnia in universo quae secundum ordinem Divinum sunt, se referunt ad Bonum et Verum, ita omnia apud hominem ad Voluntatem et Intellectum, nam bonum apud hominem est ejus voluntatis, et verum apud illum est ejus intellectus; sunt enim hae binae facultates receptacula et subjecta illorum; voluntas est receptaculum et subjectum omnium boni, ac intellectus est receptaculum et subjectum omnium veri. Bona et vera apud hominem non alibi sunt; ita non amor et fides sunt alibi, quoniam amor est boni et bonum est amoris, ac fides est veri et verum est fidei. [2] Nihil magis interest scire, quam quomodo voluntas et intellectus unam mentem faciunt. Faciunt unam mentem, sicut bonum et verum faciunt unum; est enim simile conjugium inter voluntatem et intellectum, quale est inter bonum et verum. Quale hoc conjugium est, aliquantum in praecedente articulo dictum est; cui hoc addendum est, quod sicut bonum est ipsum esse rei, ac verum est existere rei inde, ita voluntas apud hominem est ipsum esse vitae ejus, ac intellectus existere vitae inde: nam bonum, quod est voluntatis, se in intellectu format, et certo modo se sistit videndum.
(2) 直訳
Sunt homini binae facultates, quarum una vocatur Voluntas, et altera Intellectus. 人間に二つの能力がある、それらの一つは「意志」と呼ばれる、またもう一つは「理解力」と。
Illae inter se distinctae sunt, sed ita creatae ut unum sint; それらはそれ自体の間に(互いに)区別がある、しかしこのように創造されて〔いる〕、一つであるように。
et cum unum sunt, vocantur Mens; そして一つであるとき、心と呼ばれる。
quare mens humana illae sunt, et omnis vita hominis ibi. それゆえ、人間の☆心はそれらである、そして人間の☆すべての生活(いのち)はそこに〔ある〕。
☆ 日本語にしてしまうと同じですが、見てのとおり原語は違います。形容詞humanus「人間の」と名詞homo「人間」の属格です。humanusとhomoの違いはよくわかりませんが、humanusは形容詞なので全般的な意味でのhomo「人間」から「抽象された性質」を意味するはずです。それで「人間のつくる、人間らしい」という意味があり、中性で実詞とするとき「人間性」の意味があります。
Sicut omnia in universo quae secundum ordinem Divinum sunt, se referunt ad Bonum et Verum, ita omnia apud hominem ad Voluntatem et Intellectum, nam bonum apud hominem est ejus voluntatis, et verum apud illum est ejus intellectus; 宇宙の中のすべてのものは、それは神的な秩序にしたがっている〔が〕、善と真理に関係するように、このように人間のもとのすべてのものは意志と理解力に〔関係する〕、なぜなら、人間のもとの善は彼の意志のものである、また真理は彼のもとの彼の理解力のものであるから。
sunt enim hae binae facultates receptacula et subjecta illorum; なぜなら、これら二つの能力はそれらの容器と主体であるから。
voluntas est receptaculum et subjectum omnium boni, ac intellectus est receptaculum et subjectum omnium veri. 意志は善のすべてのものの容器と主体である、そして理解力は真理のすべてのものの容器と主体である。
Bona et vera apud hominem non alibi sunt; 人間のもとの善と真理は他のところに存在しない。
ita non amor et fides sunt alibi, quoniam amor est boni et bonum est amoris, ac fides est veri et verum est fidei. このように(したがって)愛と信仰は他のところにない、愛は善のものまた善は愛のもの、そして信仰は真理のものまた真理は信仰のものであるので。
[2] Nihil magis interest scire, quam quomodo voluntas et intellectus unam mentem faciunt. [2] 知ることよりももっと重要であるものは何もない、どのように意志と理解力が一つの心をつくる(なる)かよりも。
Faciunt unam mentem, sicut bonum et verum faciunt unum; 一つの心をつくる、善と真理が一つをつくる(一つとなる)ように。
est enim simile conjugium inter voluntatem et intellectum, quale est inter bonum et verum. なぜなら、結婚に似たものものが意志と理解力の間にあるから、善と真理の間にあるような。
Quale hoc conjugium est, aliquantum in praecedente articulo dictum est; この結婚がどのようなものであるか、いくらか先立つ章の中で言われている。
cui hoc addendum est, quod sicut bonum est ipsum esse rei, ac verum est existere rei inde, ita voluntas apud hominem est ipsum esse vitae ejus, ac intellectus existere vitae inde: このことに付加される、善が物事の存在そのものであるように、そして真理がそこからの物事の現存(実在)である、このように人間のもとの意志は彼の生活(いのち)の存在そのものである、そして理解力はそこからの生活(いのち)の現存(実在)であること。
nam bonum, quod est voluntatis, se in intellectu format, et certo modo se sistit videndum. なぜなら、善は、それは意志のものである、それ自体を理解力の中で形成する、そして確固たる方法でそれ自体を見えるようになる(する)から。
(3) 訳文
人間に二つの能力があり、その一つは「意志」、もう一つは「理解力」と呼ばれる。それらは互いに区別あるものであるが、しかし一つであるように創造されている。一つであるとき、心と呼ばれる。それゆえ、人間の心とは意志と理解力であり、人間のすべての生活はそこにある。神的な秩序にしたがっている宇宙の中のすべてのものは善と真理に関係するように、人間のもとのすべてのものは意志と理解力に関係する。なぜなら、人間のもとの善は意志のものであり、人間のもとの真理は理解力のものであるから。というのも、これら二つの能力は善と真理の容器と主体であるから。〔すなわち〕意志は善のすべてのものの容器と主体であり、理解力は真理のすべてのものの容器と主体である。人間のもとの善と真理は他のところに存在しない。したがって愛と信仰は他のところに存在しない、愛は善のものまた善は愛のもの、そして信仰は真理のものまた真理は信仰のものであるからである。
[2] 意志と理解力がどのように一つの心となっているか知ることよりも重要なものは何もない。善と真理が一つとなるように一つの心となっている。なぜなら、善と真理の間にあるような結婚に似たものものが意志と理解力の間にもあるから。この結婚がどのようなものであるかは、前の章の中でいくらか言われている。このことに、善が物事の存在そのものであり、真理がそこからの物事の実在であるように、人間のもとの意志はその生活の存在そのものであり、理解力はそこからの生活の実在であることを言い加えておこう。なぜなら、意志のものである善は、それ自体を理解力の中で形成し、確固たる方法でそれ自体を見えるようにするからである。