(1) 原文
30. Verbum docet, quod quantum homo non purificatus est a malis, bona ejus non sint bona, nec pia ejus sint pia, nec sapiat, et vicissim; in his:-
“Vae vobis Scribae et Pharisaei, hypocritae, quia similes vos facitis sepulcris dealbatis, quae foris quidem apparent pulchra, intus vero plena sunt ossibus mortuorum et omni immunditie: sic etiam vos foris quidem apparetis… justi, intus vero pleni estis hypocrisi et iniquitate. Vae vobis,… quia purgatis exterius poculi et patinae, interiora vero plena sunt rapina et intemperantia. Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum” (Matth. xxiii. 25-28).
Tum ex his apud Esaiam,
“Audite verbum Jehovae, principes Sodomae; audite legem Dei nostri, popule Gomorrhae. Quid Mihi multitudo sacrificiorum vestrorum?… Ne addite adducere mincham vanitatis; suffitus abominatio Mihi est, novilunium et sabbathum,… non possum ferre iniquitatem…: novilunia… et festa stata vestra odit anima mea… Unde quando expanditis manus vestras, occulto oculos meos a vobis: etiam si multiplicatis orationem, non Ego audiens; manus vestrae sanguinibus plenae sunt. Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis, cessate malum facere. …Si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent; si rubra fuerint…, sicut lana erunt” (i. 10-18).
Haec in summa sunt, quod nisi homo fugit mala, omnia cultus ejus non bona sint, similiter omnia ejus opera; nam dicitur, “Non possum ferre iniquitatem,” “purificate vos, removete malitiam operum vestrorum, cessate malum facere.” Apud Jeremiam,
“Revertimini quisque a via sua mala, et bona reddite opera vestra” (xxxv. 15).
[2] Quod iidem nec sapiant:-Apud Esaiam,
“Vae sapientibus in oculis suis, et coram faciebus suis intelligentibus” (v. 21).
Apud eundem,
“Peribit sapientia sapientium…, ac intelligentia intelligentium: vae illis profunde sapiunt,… et fiunt in tenebris opera illorum” (xxix. 14, 15).
Et alibi apud eundem,
“Vae descendentibus in Aegyptum pro auxilio, et super equis innituntur, et confidunt super curru quod multus, et super equitibus quod validi sint…, sed non respiciunt ad Sanctum Israelis, et Jehovam non quaerunt. …Sed surget contra domum malignorum, et contra auxilium operantium iniquitatem; nam Aegyptus non Deus, et equi ejus caro non spiritus” (xxxi. 1-3):
ita describitur propria intelligentia; “Aegyptus” est scientia; “equus” est intellectus inde; “currus “est doctrina inde; “eques” est intelligentia inde; de quibus dicitur, “Vae illis, qui non respiciunt ad Sanctum Israelis, et Jehovam non quaerunt:” destructio eorum per mala, intelligitur per “Surget contra domum malignorum, et contra auxilium operantium iniquitatem:” quod illa sint ex proprio, et ideo non in illis vita, intelligitur per quod “Aegyptus homo et non Deus,” et quod “equi ejus caro et non spiritus;” “homo” et “caro” sunt proprium hominis, “Deus”, et “spiritus” sunt vita a Domino, “equi Aegypti” sunt propria intelligentia. Talia sunt plura in Verbo de intelligentia a se, et de intelligentia a Domino, quae modo per sensum spiritualem patent.
[3] Quod nemo salvetur per bona a se, quia non sunt bona, patet ex his:-
“Non omnis dicens Mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum caelorum, sed faciens voluntatem Patris mei…: multi dicent Mihi in die illo, Domine, Domine, nonne per nomen tuum prophetavimus, et per nomen tuum daemonia ejecimus, et in nomine tuo multas virtutes fecimus? sed tunc confitebor illis, Non novi vos, discedite a Me, operantes iniquitatem” (Matth. vii. 21-23).
Et alibi,
“Tunc incipietis foris stare, et pulsare januam, dicentes, Domine… aperi nobis;… et incipietis dicere, Edimus coram Te, et bibimus, et in plateis nostris docuisti: sed dicet, Dico vobis, non novi vos unde sitis, discedite a Me, omnes operarii iniquitatis” (Luc. xiii. 25-27).
Similes enim sunt Pharisaeo,
Qui in Templo stans orabat, dicens quod non esset sicut reliqui homines, rapax, injustus, moechus, quod jejunaret bis in septimana, et daret decimas omnium quae possidebat (Luc. xviii. 11-14):
sunt etiam illi qui vocantur
“Inutiles servi” (Luc. xvii. 10).
(2) 直訳
Verbum docet, quod quantum homo non purificatus est a malis, bona ejus non sint bona, nec pia ejus sint pia, nec sapiat, et vicissim; in his:- みことばは教える、人間は悪から清められていないかぎり、彼の善は善ではない、彼の敬虔も敬虔ではない、賢明でもない、そして逆も。これらの中に―
“Vae vobis Scribae et Pharisaei, hypocritae, quia similes vos facitis sepulcris dealbatis, quae foris quidem apparent pulchra, intus vero plena sunt ossibus mortuorum et omni immunditie: 「あなたがたに☆1わざわい〔あれ〕、律法学者たちとパリサイ人たち、偽善者たちよ☆2、あなたがたはあなたがたを似たものにつくるので、あなたがたが白くする(白く塗りたてる)墓に、それは外側に実に白く見える、しかし内部に死人の骨とすべての不潔でいっぱいである。
☆1 ギリシア原文もここは複数与格、すなわち「あなたがたに」です。
☆2 協会訳聖書「偽善な~」、新改訳聖書「偽善の~」と属格であるかのような訳です。hipocrita -ae, m「偽善者」は第一変化の名詞であり、そのほとんどが女性なのにわずかばかりの男性です。
さてhipocitaeは形として単数属格か複数主格(または呼格)です。ScibaeとPharisaeiが複数主格(呼格)なので単数属格は考えられませんが、念のためギリシア原文を見れば、「ヒュポクリタイ」と複数呼格(主格)でした。それで、現行の両聖書の訳は厳密には誤訳です。柳瀬訳、長島訳はO.K.です。
sic etiam vos foris quidem apparetis… justi, intus vero pleni estis hypocrisi et iniquitate. このようにまたあなたがたを外側に確かにあなたがたは見える・・・正しい、しかし内部にあなたがたは偽善と不法でいっぱいである。
Vae vobis,… quia purgatis exterius poculi et patinae, interiora vero plena sunt rapina et intemperantia. あなたがたにわざわい〔あれ〕・・・あなたがたは杯と皿の外側をきよめる、しかし内側は強奪と不摂生でいっぱいである。
Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum” (Matth. xxiii. 25-28). パリサイ人よ☆、盲目の者よ、最初に杯と皿の内側をきよめよ、外側もまた清潔になるために」(マタイ23:25-28)。
☆ Pharisaeeは単数呼格、ギリシア原文もそうです。すなわち新改訳聖書「パリサイ人たち」は誤訳。なお両聖書に「皿」の言葉はありませんが、写本の違いです。これまで、複数だったものが、ここで単数になります。ここには秘義があると思います。
Tum ex his apud Esaiam, さらにこれらから「イザヤ書」に、
“Audite verbum Jehovae, principes Sodomae; 「エホバのことばを聞け、ソドムの君ら(首領たち)。
audite legem Dei nostri, popule Gomorrhae. 私たちの神の律法を聞け(耳を傾けよ)、ゴモラの民。
Quid Mihi multitudo sacrificiorum vestrorum?… Ne addite adducere mincham vanitatis; わたしに〔とって〕何か、あなたがたのいけにえの多くは?・・・むなしいミンハー(穀物のささげ物)を持ってくること〔を〕加えるな。
suffitus abominatio Mihi est, novilunium et sabbathum,… non possum ferre iniquitatem…: 香をたくことは、わたしに忌まわしいものである、新月の祭りと安息日・・・わたしは不法に耐えることができない・・・。
novilunia… et festa stata vestra odit anima mea… 新月の祭り・・・とあなたがたの例祭を、わたしの心は憎む・・・。
Unde quando expanditis manus vestras, occulto oculos meos a vobis: そこで、あなたがたがあなたがたの手を伸ばす時、わたしはわたしの目をあなたがたから隠す。
etiam si multiplicatis orationem, non Ego audiens; そしてまたもしあなたがたが祈りを増し加えるなら、わたしは聞くことはない。
manus vestrae sanguinibus plenae sunt. あなたがたの手は血でいっぱいである。
Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis, cessate malum facere. あなたがたを洗え、あなたがたをきよめよ、わたしの目の前からあなたがたの働きの悪を取り除け。悪を行なうことをやめよ。
…Si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent; ・・・もし、あなたがたの罪が緋色のようだったなら、雪のように白くなる。
si rubra fuerint…, sicut lana erunt” (i. 10-18). もし赤かったなら・・・羊毛のようになる」(イザヤ1:10-18)。
Haec in summa sunt, quod nisi homo fugit mala, omnia cultus ejus non bona sint, similiter omnia ejus opera; これらは要約した形で、もし人間が悪を避けないなら、すべての彼の礼拝は善ではないことである、同様にすべての彼の働きも。
nam dicitur, “Non possum ferre iniquitatem,” “purificate vos, removete malitiam operum vestrorum, cessate malum facere.” なぜなら、言われているから、「わたしは不法に耐えることができない」「あなたがたをきよめよ、あなたがたの働きの悪を取り除け、悪を行なうことをやめよ」。
Apud Jeremiam, 「エレミヤ書」に、
“Revertimini quisque a via sua mala, et bona reddite opera vestra” (xxxv. 15). 「あなたがたは立ち返れ、それぞれの者は自分の悪の道から、そしてあなたがたの働きを善を戻せ」(35:15)。
[2] Quod iidem nec sapiant:- [2] 同じ者は賢明でもないこと―
Apud Esaiam, 「イザヤ書」に、
“Vae sapientibus in oculis suis, et coram faciebus suis intelligentibus” (v. 21). 「自分自身の目に賢明な者にわざわい〔あれ〕、そして自分自身の顔の前に知性のある者に」(5:21)。
Apud eundem, 同書に、
“Peribit sapientia sapientium…, ac intelligentia intelligentium: 「賢明な者(知恵ある者)の知恵は滅びる・・・知性ある者の知性。
vae illis profunde sapiunt,… et fiunt in tenebris opera illorum” (xxix. 14, 15). 彼らにわざわい〔あれ〕、深く賢明である・・・そして彼らの働きを暗やみの中で行なう」(29:14, 15)。
Et alibi apud eundem, また他の個所に、同書に、
“Vae descendentibus in Aegyptum pro auxilio, et super equis innituntur, et confidunt super curru quod multus, et super equitibus quod validi sint…, sed non respiciunt ad Sanctum Israelis, et Jehovam non quaerunt. 「助けのためにエジプトに下る者らにわざわい〔あれ〕、そして彼らは馬にたよる、そして戦車が多いことに信頼する、そして強い騎手らに〔信頼する〕・・・しかし、イスラエルの聖なる方に向かない(眺めない)、そしてエホバを求めない。
…Sed surget contra domum malignorum, et contra auxilium operantium iniquitatem; しかし、悪意のある家に対して起き上がる、そして不法の行ないの助けに対して。
nam Aegyptus non Deus, et equi ejus caro non spiritus” (xxxi. 1-3): なぜなら、エジプトは〔人間であって〕神ではないから、そしてその馬は肉〔であって〕霊ではない」(31:1-3)。
ita describitur propria intelligentia; このように(自己)固有の知性が記述されている。
“Aegyptus” est scientia; 「エジプト」は知識である。
“equus” est intellectus inde; 「馬」はそこからの理解力である。
“currus “est doctrina inde; 「戦車」はそこからの教えである。
“eques” est intelligentia inde; 「騎手」はそこからの知性である。
de quibus dicitur, “Vae illis, qui non respiciunt ad Sanctum Israelis, et Jehovam non quaerunt:” それらについて言われている、「彼らにわざわい〔あれ〕、イスラエルの聖なる方に向かない(眺めない)者ら、そしてエホバを求めない」。
destructio eorum per mala, intelligitur per “Surget contra domum malignorum, et contra auxilium operantium iniquitatem:” 悪によっての彼らの破壊は、「悪意のある家に対して起き上がる、そして不法の行ないの助けに対して」によって意味される。
quod illa sint ex proprio, et ideo non in illis vita, intelligitur per quod “Aegyptus homo et non Deus,” et quod “equi ejus caro et non spiritus;” これらはプロプリウムからであることは、それゆえそれらの中に生活(いのち)がない、「エジプトは人間〔であって〕神ではない」ことによって意味される、それと「その馬は肉〔であって〕霊ではない」こと。
“homo” et “caro” sunt proprium hominis, “Deus”, et “spiritus” sunt vita a Domino, “equi Aegypti” sunt propria intelligentia. 「人間」と「肉」は人間のプロプリウムである、「神」と「霊」は神からの生活(いのち)である、「エジプトの馬」はプロプリウム〔からの〕知性である。
Talia sunt plura in Verbo de intelligentia a se, et de intelligentia a Domino, quae modo per sensum spiritualem patent. このようなものがみことばの中に多くある、自分自身からの知性について、また主からの知性について、それらはただ霊的な意味によってだけ明らかである。
[3] Quod nemo salvetur per bona a se, quia non sunt bona, patet ex his:- [3] だれも自分自身からの善によって救われないこと、善ではないので、これらから明らかである―
“Non omnis dicens Mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum caelorum, sed faciens voluntatem Patris mei…: 「わたしに、主よ、主よ、と言うすべての者ではない、天界の王国に入る、しかし、わたしの父の意志を行なう者・・・
multi dicent Mihi in die illo, Domine, Domine, nonne per nomen tuum prophetavimus, et per nomen tuum daemonia ejecimus, et in nomine tuo multas virtutes fecimus? その日に、多くの者がわたしに言う、主よ、主よ、あなたの名前によって私たちは預言した、またあなたの名前によって悪霊をわたしたちは追い出した、またあなたの名前の中に多くの力あるわざを行なったではないか?
sed tunc confitebor illis, Non novi vos, discedite a Me, operantes iniquitatem” (Matth. vii. 21-23). しかし、その時、彼らにわたしは宣言する、わたしはあなたがたを知らない、わたしから立ち去れ(離れよ)、不法を行なう者らよ」(マタイ7:21-23)。
Et alibi, また、他の個所に、
“Tunc incipietis foris stare, et pulsare januam, dicentes, Domine… aperi nobis; 「その時、あなたがたは外に立ち、戸をたたき始める、言って、主よ(ご主人さま)・・・私たちに、開けられよ。
… et incipietis dicere, Edimus coram Te, et bibimus, et in plateis nostris docuisti: ・・・そして言い始める、私たちはあなたの前で食べた、また私たちは飲んだ、そして私たちの街路であなたは教えた。
sed dicet, Dico vobis, non novi vos unde sitis, discedite a Me, omnes operarii iniquitatis” (Luc. xiii. 25-27). しかし、言う、私はあなたがたに言う、あなたがたがどこからであるのか私は知らない、私から立ち去れ(離れよ)、不法を行なうすべての者らよ」(ルカ13:25-27)。
Similes enim sunt Pharisaeo, なぜなら、パリサイ人に似ているからである、
Qui in Templo stans orabat, dicens quod non esset sicut reliqui homines, rapax, injustus, moechus, quod jejunaret bis in septimana, et daret decimas omnium quae possidebat (Luc. xviii. 11-14): その者は神殿に立って、祈った、言って、他の人間のようではなかったこと、強奪する者(ゆする者)、不正な者、姦淫する者、週に二度断食すること、また所有したすべてのものの十分の一を与える(ルカ18:11-14)。
sunt etiam illi qui vocantur さらにまた彼らは呼ばれている者である
“Inutiles servi” (Luc. xvii. 10). 「役に立たないしもべたち」(ルカ17:10)。
(3) 訳文
みことばには、人間は悪から清められていないかぎり、その善は善ではなく、その敬虔も敬虔ではなく、賢明でもなく、そしてその逆も教えられている。これらの中に―
「あなたがたにわざわいあれ、律法学者たちとパリサイ人たち、偽善者たちよ。あなたがたは自分たちを白く塗りたてる墓に似せるからである。それは実に外側では白く見える、しかし内部は死人の骨とあらゆる不潔でいっぱいである。
あなたがたもまた外側では確かに正しい者に見えるが、しかし内部は偽善と不法でいっぱいである。
あなたがたにわざわいあれ・・・あなたがたは杯と皿の外側をきよめるが、しかし内側は強奪と不摂生でいっぱいである。 パリサイ人よ、盲目の者よ。最初に杯と皿の内側をきよめよ、外側もまた清潔になるために」(マタイ23:25-28)。
さらに「イザヤ書」からは、
「エホバのことばを聞け、ソドムの首領たち。私たちの神の律法に耳を傾けよ、ゴモラの民。
あなたがたのいけにえの多くは、わたしにとって何なのか?
・・・むなしい穀物のささげ物を携え加えるな。香をたくことは、わたしに忌まわしいものである、新月の祭りと安息日も・・・わたしは不法・・・に耐えることができない。
新月の祭り・・・とあなたがたの例祭を、わたしの心は憎む・・・。
そこで、あなたがたが手を伸ばす時、わたしの目をあなたがたから隠す。そしてまた、あなたがたが祈りを増し加えても、わたしは聞くことはない。あなたがたの手は血でいっぱいである。
あなたがたを洗え、あなたがたをきよめよ、わたしの目の前からあなたがたの働きの悪を取り除け。悪を行なうことをやめよ。
・・・たとえ、あなたがたの罪が緋色のようでも、雪のように白くなる。たとえ赤くても・・・羊毛のようになる」(イザヤ1:10-18)。
これらを要約すると、もし人間が悪を避けないなら、すべての彼の礼拝は、同様にすべての彼の働きも善ではないということである。なぜなら、「わたしは不法に耐えることができない」「あなたがたをきよめよ、あなたがたの働きの悪を取り除け、悪を行なうことをやめよ」と言われているから。
「エレミヤ書」には、「それぞれの者は自分の悪の道から立ち返れ、そしてあなたがたの働きを善へと戻せ」(35:15)とある。
[2] その者は賢明でもないことは―「イザヤ書」には、
「自分自身の目に賢明な者に、自分自身の顔の前に知性のある者に、わざわいあれ」(5:21)。
同書に、
「知恵ある者の知恵は・・・知性ある者の知性は滅びる。
深く賢明である者に、わざわいあれ・・・彼は働きを暗やみの中で行なう」(29:14, 15)。
また同書の他の個所に、
「助けのためにエジプトに下る者らに、わざわいあれ。彼らは馬にたより、戦車が多いことに、強い騎手らに信頼する・・・しかし、イスラエルの聖なる方に目を向かず、エホバを求めない。
しかし、主は、悪意のある家に対して、不法の行ないの助けに対して起き上がられる。
なぜなら、エジプトは〔人間であって〕神ではないく、その馬は肉であって霊ではないから」(31:1-3)。
このようにプロプリウムからの知性が記述されている。「エジプト」は、知識である。「馬」は、そこからの理解力である。「戦車」は、そこからの教えである。「騎手」は、そこからの知性である。それらについては、「彼らにわざわいあれ。イスラエルの聖なる方に目を向けず、エホバを求めない者ら」と言われている。悪によって彼らが滅ぼされることは、「主は、悪意のある家に対して、そして不法の行ないの助けに対して起き上がられる」によって意味される。これらはプロプリウムからであり、それゆえそれらの中に、いのちがないことは、「エジプトは人間であって神ではない」こと、それと「その馬は肉であって霊ではない」ことによって意味される。「人間」と「肉」は人間のプロプリウムであり、「神」と「霊」は神からのいのちである、「エジプトの馬」はプロプリウムからの知性である。みことばの中には、自分自身からの知性について、また主からの知性についてといったようなものが多くあるが、それらはただ霊的な意味によってだけ明らかである。
[3] 自分自身からの善によっては、それは善ではないので、だれも救われないことは次のものから明らかである―
: 「わたしに、主よ、主よ、と言う者がすべて天の御国に入るのではなく、・・・わたしの父の意志を行なう者が入る。
その日には、多くの者がわたしに言う。主よ、主よ、私たちはあなたの名前によって預言しました。またあなたの名前によって悪霊を追い出しました。またあなたの名前の中に多くの力あるわざを行なったではありませんか?
しかし、その時、わたしは彼らに宣言する。わたしはあなたがたを知らない。わたしから立ち去れ、不法を行なう者らよ」(マタイ7:21-23)。
また、他の個所に、
「その時、あなたがたは外に立ち、戸をたたき始める。主よ・・・私たちに、開けてください、と言って。
. ・・・そして言い始める。私たちはあなたの前で食べ、飲み、そして私たちの街路であなたは教えてくださった。
しかし、言う。わたしははあなたがたに言う。わたしはあなたがたがどこからであるのか知らない。わたしから立ち去れ、不法を行なうすべての者らよ」(ルカ13:25-27)。
なぜなら、次のパリサイ人に似ているからである、
その者は神殿に立ち、祈って、他の人間のように、強奪する者、不正な者、姦淫する者ではなく、週に二度断食し、また所有したすべてのものの十分の一を与えた、と言った(ルカ18:11-14)。
さらにまた彼らは、「役に立たないしもべたち」(ルカ17:10) と呼ばれている者である。
(1) 原文
31. Veritas est, quod nullus homo possit facere bonum a se, quod bonum est: sed per id destruere omne bonum charitatis, quod homo, qui fugit mala ut peccata, facit, est enorme; est enim e diametro contra Verbum, quod mandat quod homo faciet; est contra praecepta amoris in Deum, et amoris erga proximum, a quibus mandatis Lex et Prophetae pendent; et est sugillare et supplantare omne religionis; unusquisque enim scit, quod religio sit bonum facere, et quod quisque secundum facta judicetur. Omnis homo talis est, ut possit fugere mala sicut a se ipso ex potentia Domini, si illam imploret; et quod postea facit, est bonum a Domino.
(2) 直訳
Veritas est, quod nullus homo possit facere bonum a se, quod bonum est: 真理である、人間は自分自身から善を行なうことは決してできないこと、善である。
sed per id destruere omne bonum charitatis, quod homo, qui fugit mala ut peccata, facit, est enorme; しかし、それによって仁愛のすべての善を破壊すること、それを人間は、悪を罪として避ける者、行なう、〔そのことは〕極悪(憎むべきもの)である。〔ここはやや意訳が必要でしょう〕
est enim e diametro contra Verbum, quod mandat quod homo faciet; なぜなら、みことばに対して正反対であるから、それは命令する、人間が行なわなくてはならないこと。
est contra praecepta amoris in Deum, et amoris erga proximum, a quibus mandatis Lex et Prophetae pendent; 神への愛の、また隣人に対する愛の戒めに反している、それらの命令に(より)律法と預言者は依存する。
et est sugillare et supplantare omne religionis; また宗教のすべてを侮辱し、追い出すことである。
unusquisque enim scit, quod religio sit bonum facere, et quod quisque secundum facta judicetur. なぜなら、それぞれの者が知っているから、宗教は善を行なうことであること、まただれもが行為にしたがって裁かれること。
Omnis homo talis est, ut possit fugere mala sicut a se ipso ex potentia Domini, si illam imploret; すべての人間はこのような者である、悪を主の力により自分自身からのように避けることができるような、もしそれ〔力〕を切願するなら。
et quod postea facit, est bonum a Domino. そしてその後に行なうものは、主からの善である。
(3) 訳文
人間が自分自身からでは〔真に〕善である善を行なうことは決してできないこと、これは真理である。しかし、その真理によって、悪を罪として避ける者が行なう仁愛のすべての善を否定(破壊)してしまうことは憎むべきものである。なぜなら、人間が行なわなくてはならないことを命じている、みことばに正反対のものであるから。神への愛と隣人に対する愛の戒めに反していて、律法と預言者はそれらの戒めの命令〔を守ること〕によっている。そして宗教のすべてを侮辱し、追い出すことである。なぜなら、だれもが、宗教は善を行なうこと、そしてそれぞれの者が行為にしたがって裁かれることを知っているから。すべての人間は、主に力を切願するなら、その力により悪を自分自身からのように避けることができるような者である。そして、その後に行なうものは、主からの善である。
月: 2009年7月
原典講読『生活』 32, 33, 34
(IV.)
QUOD QUANTUM QUIS FUGIT MALA UT PECCATA, TANTUM AMET VERA.
だれかがどれだけ罪として悪を避けるか〔によって〕、それだけ真理を愛すること
(1) 原文
32. Sunt duo universalia, quae procedunt a Domino, Divinum Bonum et Divinum Verum; Divinum Bonum est Divini Amoris Ipsius, et Divinum Verum est Divinae Sapientiae Ipsius. Illa duo in Domino unum sunt, et inde ut unum procedunt ab Ipso; sed non ut unum recipiuntur ab angelis in caelis, et ab hominibus in terris. Sunt angeli et homines qui plus ex Divino Vero recipiunt quam ex Divino Bono, et sunt qui plus ex Divino Bono quam ex Divino Vero. Inde est quod caeli in duo regna distinguantur, quorum unum vocatur regnum caeleste, alterum regnum spirituale: caeli qui plus ex Divino Bono recipiunt, constituunt regnum caeleste; qui autem plus ex Divino Vero, constituunt regnum spirituale. De binis his regnis, in quae caeli distincti sunt, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 20-28). Sed usque angeli omnium caelorum tantum in sapientia et intelligentia sunt, quantum bonum apud illos unum facit cum vero; bonum quod non unum facit cum vero, hoc illis non est bonum; vicissim etiam verum quod non unum facit cum bono, hoc illis non est verum. Inde patet, quod bonum conjunctum vero faciat amorem et sapientiam apud angelum et apud hominem; et quia angelus est angelus ex amore et sapientia apud illum, similiter homo, patet quod bonum conjunctum vero faciat ut angelus sit angelus caeli, et quod homo sit homo ecclesiae.
(2) 直訳
Sunt duo universalia, quae procedunt a Domino, Divinum Bonum et Divinum Verum; 二つの普遍的なものがある、それらは主から発出する、神的な善と神的な真理。
Divinum Bonum est Divini Amoris Ipsius, et Divinum Verum est Divinae Sapientiae Ipsius. 神的な善はその方の神的な愛のものである(属する)、また神的な真理はその方の神的な知恵のものである(属する)。
Illa duo in Domino unum sunt, et inde ut unum procedunt ab Ipso; これらの二つは主の中で一つである、そしてここから一つのもののように(として)その方から発出する。
sed non ut unum recipiuntur ab angelis in caelis, et ab hominibus in terris. しかし、一つのもののように受け入れられない、天界の中の天使たちにより、また地上の人間により。
Sunt angeli et homines qui plus ex Divino Vero recipiunt quam ex Divino Bono, et sunt qui plus ex Divino Bono quam ex Divino Vero. 天使と人間たちがいる、その者たちは神的な善からよりも神的な真理から多く受け入れる、またいる、その者たちは神的な真理からよりも神的な善から多く。
Inde est quod caeli in duo regna distinguantur, quorum unum vocatur regnum caeleste, alterum regnum spirituale: ここからである、天界が二つの王国に区別されていること、それらの一つは天的な王国、もう一つは霊的な王国と呼ばれる。
caeli qui plus ex Divino Bono recipiunt, constituunt regnum caeleste; 神的な善から多く受け入れる天界は、天的な王国を構成する。
qui autem plus ex Divino Vero, constituunt regnum spirituale. しかしながら、神的な真理から多く〔受け入れる〕ものは、霊的な王国を構成する。
De binis his regnis, in quae caeli distincti sunt, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 20-28). 二つのこれらの王国について、それらに天界は分けられる、著作『天界と地獄について』(20-28番)に見られる。
Sed usque angeli omnium caelorum tantum in sapientia et intelligentia sunt, quantum bonum apud illos unum facit cum vero; しかし、それでも、すべての天界の天使たちはそれだけ知恵と知性の中にいる、どれだけ彼らのもとで善が真理と一つになるか〔によって〕。
bonum quod non unum facit cum vero, hoc illis non est bonum; 真理と一つにならない善は、これは彼らに善ではない。
vicissim etiam verum quod non unum facit cum bono, hoc illis non est verum. さらにまた逆に、善と一つにならない真理は、これは彼らに真理ではない。
Inde patet, quod bonum conjunctum vero faciat amorem et sapientiam apud angelum et apud hominem; ここから明らかである、真理と結合した善が、愛と知恵をつくること、天使のもとと人間のもとに。
et quia angelus est angelus ex amore et sapientia apud illum, similiter homo, patet quod bonum conjunctum vero faciat ut angelus sit angelus caeli, et quod homo sit homo ecclesiae. そして、天使は彼のもとの愛と知恵から天使であるので、同様に人間、明らかである、真理と結合した善が天使を天界の天使であるようにすること、また人間を教会の人間である〔ようにすること〕。
(3) 訳文
主から発出する二つの普遍的なものである神的な善と神的な真理がある。神的な善はその方の神的な愛からのものであり、神的な真理はその方の神的な知恵からのものである。これら二つは主の中で一つであり、それでその方から一つのものとして発出する。しかし、天界の天使たちまた地上の人間によって、一つのものとして受け入れられない。神的な善よりも神的な真理から多く受け入れる天使と人間たちがいる、また神的な真理よりも神的な善から多く受け入れる天使と人間たちがいる。ここから、天界は二つの王国に区別されていて、その一つは天的な王国、もう一つは霊的な王国と呼ばれる。神的な善から多く受け入れる天界は、天的な王国を構成する。しかし、神的な真理から多く受け入れる天界は、霊的な王国を構成する。天界がこれら二つの王国に分けられていることついては、著作『天界と地獄』(20-28番)に見られる。しかしそれでも、すべての天界の天使たちは彼らのもとで善が真理と一つになるほど、それだけ知恵と知性の中にいる。真理と一つにならない善は、彼らにとって善ではない。また逆に、善と一つにならない真理は、彼らにとって真理ではない。ここから、真理と結合した善が、天使と人間のもとに、愛と知恵をつくることが明らかである。そして、天使は彼のもとの愛と知恵から天使であり、人間も同様であるので、真理と結合した善が天使を天界の天使であるようにし、また人間を教会の人間であるようにすることが明らかである。
(1) 原文
33. Quoniam Bonum et Verum unum sunt in Domino, ac ut unum procedunt ab Ipso, sequitur quod bonum amet verum, et verum amet bonum, ac velint unum esse. Similiter oppositum illorum, quod malum amet falsum, et falsum malum, ac velint unum esse. Conjunctio boni et veri in sequentibus vocabitur conjugium caeleste; et conjunctio mali et falsi conjugium infernale.
(2) 直訳
Quoniam Bonum et Verum unum sunt in Domino, ac ut unum procedunt ab Ipso, sequitur quod bonum amet verum, et verum amet bonum, ac velint unum esse. 善と真理は主の中で一つであるので、そして一つのようにその方から発出する、帰結される、善は真理を愛すること、真理は善を愛する、そして一つであることを欲する。
Similiter oppositum illorum, quod malum amet falsum, et falsum malum, ac velint unum esse. 同様に〔である〕それらの反対のもの、悪は虚偽を愛すること、また虚偽は悪を、そして一つであることを欲する。
Conjunctio boni et veri in sequentibus vocabitur conjugium caeleste; 善と真理の結合は続くものの中で天界の結婚と呼ばれる。
et conjunctio mali et falsi conjugium infernale. また悪と虚偽の結合は地獄の結婚〔と呼ばれる〕。
(3) 訳文
善と真理は主の中で一つであり、そして一つのものとしてその方から発出するので、善は真理を愛し、真理は善を愛し、そして一つであることを欲することが帰結される。それらの反対のものも同様である。悪は虚偽を、虚偽は悪を愛し、そして一つであることを欲することである。続くものの中で、善と真理の結合は天界の結婚と呼ばれ、悪と虚偽の結合は地獄の結婚と呼ばれる。
(1) 原文
34. Horum consequens est, quod quantum quis fugit mala ut peccata, tantum amet vera; tantum enim in bono est, ut in mox praecedente articulo ostensum est. Tum vicissim, quod quantum quis non fugit mala ut peccata, tantum non amet vera, quia tantum non in bono est.
(2) 直訳
Horum consequens est, quod quantum quis fugit mala ut peccata, tantum amet vera; これらの結果である、だれかがどれだけ罪として悪を避けるか〔によって〕、それだけ真理を愛すること。
tantum enim in bono est, ut in mox praecedente articulo ostensum est. なぜなら、それだけ善の中にいるから、直前の章の中に示されたように。
Tum vicissim, quod quantum quis non fugit mala ut peccata, tantum non amet vera, quia tantum non in bono est. さらに逆に、だれかがどれだけ罪として悪を避けないか〔によって〕、それだけ真理を愛さないこと、それだけ善の中にいないから。
(3) 訳文
だれかが罪として悪を避けるほど、それだけ真理を愛することは、これらの結果である。なぜなら、直前の章の中に示されたように、それだけ善の中にいるから。それで逆に、だれかが罪として悪を避けなければ、それだけ善の中にいないので、それだけ真理を愛さない。
(4) 私の行なっている善は自分自身からのものである、しかし
自分の行なっている善が、自分自身からのものか、神からのものか、その判定は実は簡単であった。自分の中に神の戒めに反する悪があるか、ないか、である。私は自分の中に悪がある。その悪の公表ははばかる。それで今やっていること、すなわち、スヴェーデンボリの著作の「よりよい訳」を目指すこと、これは外面的に善であるが、この善業によって「私は救われない」。よくわかる。
くどいかもしれないが、善業と私個人が救われることとは別ものである。微々たるものながらユニセフに献金していると言った。外面的な善業である。これによってアフリカの子供は救われる。それでも私は救われない、私の中に悪があるから、と言いたいのである。
翻訳などずっとしてきた。これまで続けてきたことの中に主の助けを大いに感じる。その他のことでも、心から主に感謝している。主の助けがあったのは、翻訳などの私の働きを通して、救われる人がいるからなのだろう、と思いたい。しかし、この行ないも私自身の救いには寄与しない。
その良い例がパウロである。キリスト教を広めることに大貢献をなし、第三の天界まで上げられたパウロであるが、最悪の地獄にいる(『霊界体験記』4321, 4321, 4412, 4413番など)。自分の業に功績を置こうとする自己愛が非常に強かったようである。
でも、パウロの手紙などを学んだ者が地獄に行くのではない。それで、私が地獄に行こうが行くまいが読者の方々には無関係。これからもこのブログを読み続けくださればありがたい。私も努める。
なお、6月のアクセス数が9,344であった。平均で毎日300以上のアクセスがあると励みになる。
原典講読『生活』 35, 36, 37, 38
(1) 原文
35. Potest quidem homo, qui non fugit mala ut peccata, amare vera; sed non amat illa quia vera sunt, sed quia inserviunt famae, ex qua ei honor aut lucrum; quare si non inserviunt, non amat illa.
(2) 直訳
Potest quidem homo, qui non fugit mala ut peccata, amare vera; 確かに人間はできる、悪を罪として避けない者、真理を愛すること。
sed non amat illa quia vera sunt, sed quia inserviunt famae, ex qua ei honor aut lucrum; しかし、それを愛さない、真理であるので、しかし、名声(評判)に仕える(役立つ)ので、それ〔名声〕から彼に名誉と利益。
quare si non inserviunt, non amat illa. それゆえ、もし仕えない(役立たない)なら、それを愛さない。
(3) 訳文
実に、悪を罪として避けない人間も真理を愛することができる。しかし、真理であるから愛するのではなく、名声に役立ち、そこから彼に名誉と利益をもたらすので、真理を愛するのである。それゆえ、役立たないなら、愛さない。
(1) 原文
36. Bonum est voluntatis, verum est intellectus. Ab amore boni in voluntate procedit amor veri in intellectu; ab amore veri procedit perceptio veri; a perceptione veri cogitatio veri; ex illis est agnitio veri, quae est fides in suo genuino sensu. Quod haec progressio ab amore boni ad fidem sit, demonstrabitur in transactione de Divino Amore et Divina Sapientia.
(2) 直訳
Bonum est voluntatis, verum est intellectus. 善は意志のものである、真理は理解力のものである。
Ab amore boni in voluntate procedit amor veri in intellectu; 意志の中の善への愛から理解力の中の真理への愛が発出する。
ab amore veri procedit perceptio veri; 真理への愛から真理の知覚が発出する。
a perceptione veri cogitatio veri; 真理の知覚から真理への思考☆〔が発出する〕。
☆ 「真理への思考」とは「思考の対象が真理である」「真理を思考の対象とする」という意味です。
ex illis est agnitio veri, quae est fides in suo genuino sensu. それらから真理の承認(認識)がある、それはその本来の(ほんとうの)意味での信仰である。
Quod haec progressio ab amore boni ad fidem sit, demonstrabitur in transactione de Divino Amore et Divina Sapientia. これらが善への愛から信仰への前進であることは、論文『神の愛と神の知恵』についての中で示される(であろう)。
(3) 訳文
善は意志のものである、真理は理解力のものである。意志の中の善への愛から理解力の中の真理への愛が発出し、真理への愛から真理の知覚が発出し、真理の知覚から真理への思考が発出している。それらから真理の承認があり、それが本来の意味での信仰である。これらが善への愛から信仰への前進であることは、論文『神の愛と神の知恵』についての中で示される。
(1) 原文
37. Quoniam bonum non est bonum nisi sit conjunctum vero, ut dictum est, consequenter bonum non prius existit; et tamen continue vult existere, quare ut existat, desiderat et comparat sibi vera; ex his est nutritio ejus et formatio ejus. Haec causa est, quod quantum quis in bono est, tantum amet vera, proinde quantum quis fugit mala ut peccata, nam tantum in bono est.
(2) 直訳
Quoniam bonum non est bonum nisi sit conjunctum vero, ut dictum est, consequenter bonum non prius existit; 善は善ではないので、もし真理と結合しないなら、言われたように、善は〔その結合〕以前に☆存在しないことが帰結される。
☆ この個所を柳瀬訳は「明らかには」とし、非常に奇妙な注釈まで付けています。かえって何のことかわからなくなります。ラテン原典を見れば、意味は歴然としています。原典を読むありがたみです。
et tamen continue vult existere, quare ut existat, desiderat et comparat sibi vera; そしてそれでも☆絶えず存在すること欲する、それゆえ、存在するために真理をそれ〔善〕自体に望み、得る。
☆ 長島訳はこの前と、この個所を「善は以前から実在しているのではなく、むしろ絶えず実在することを欲しているのです」と、まるででたらめに訳しています。「以前から実際している・・・むしろ・・・」では何を言っているのか、意味も通じません。通じないのはあたりまえ、誤訳だから。何とか意味を通じさせようとして、その後「真理を生み出そうとします」とこれまたでたらめに訳しています。
ex his est nutritio ejus et formatio ejus. これら〔真理☆〕から、その〔善の☆〕滋養物とその形成がある。
☆ ここのhisとejusは文脈から(すなわち、善を主語としていること、そのための真理であること)と文法から(hisは複数、veraも複数、bonumは単数、ejusも単数)それぞれ「真理」と「善」を指しているとわかります。
Haec causa est, quod quantum quis in bono est, tantum amet vera, proinde quantum quis fugit mala ut peccata, nam tantum in bono est. これらが理由である、だれかがどれだけ善の中にいるか〔によって〕、それだけ真理を愛すること、それゆえ(したがって)だれかがどれだけ悪を罪として避けるか、なぜなら、それだけ善の中にいるから。
(3) 訳文
すでに述べたように、善は真理と結合しないなら善ではないので、善は〔その結合〕以前に存在しないことが帰結される。そしてそれでも絶えず存在すること欲し、それゆえ、存在するために真理を望み、獲得する。善は、真理から滋養物を得て、形成される。これらが、だれかが善の中にいるほど、それだけ真理を愛し、それゆえ、それだけ善の中にいるので、どれだけ悪を罪として避けるか、その理由である。
(1) 原文
38. Quantum quis in bono est, et ex bono amat vera, tantum amat Dominum, quoniam Dominus est ipsum Bonum et ipsum Verum: est itaque Dominus apud hominem in bono et in vero; si hoc ex illo amatur, tunc Dominus amatur, et non aliter. Hoc Dominus docet apud Johannem,
“Qui habet praecepta mea et facit illa, ille est qui amat Me;… qui vero non amat Me, verba mea non servat” (xiv. 21, 24).
Et alibi,
“Si mandata mea servaveritis, manebitis in amore meo” (Joh. xv. 10);
“praecepta,” “verba” et “mandata” Domini sunt vera.
(2) 直訳
Quantum quis in bono est, et ex bono amat vera, tantum amat Dominum, quoniam Dominus est ipsum Bonum et ipsum Verum: だれかがどれだけ善の中にいるか、そして善から真理を愛するか〔によって〕、それだけ主を愛する、主は善そのものと真理そのものであるので。
est itaque Dominus apud hominem in bono et in vero; そこで主は人間のもとの善の中と真理の中に存在する。
si hoc ex illo amatur, tunc Dominus amatur, et non aliter. もし後者〔真理〕が前者〔善〕から愛されるなら、その時、主は愛される、そして異なってない。
Hoc Dominus docet apud Johannem, このことを主は「ヨハネ福音書」で教える、
“Qui habet praecepta mea et facit illa, ille est qui amat Me; 「わたしの戒め☆1を持ち、それを行なう者は、彼はわたしを愛する者である。
… qui vero non amat Me, verba mea non servat” (xiv. 21, 24). ・・・(しかし☆3)わたしを愛さない者は、わたしのことばに仕えない☆2」(14:21,24)。
☆1 ここの「戒め」と次の「命令」はギリシア原典では同じ言葉「エントレー」です。どちらにも訳せますが「戒め」とするほうが多いようです。私の所有するウルガタ聖書(いろいろな訳があります)は14:21がmandataで15:10がpraeceotaです。
☆2 ギリシア原典は「守る」。
☆3 「しかし」はギリシア原典にありません。
Et alibi, また、他の個所に、
“Si mandata mea servaveritis, manebitis in amore meo” (Joh. xv. 10); 「もしあなたがたがわたしの命令☆1に仕える☆2なら、あなたがたはわたしの愛の中にとどまります」(ヨハネ15:10)。
“praecepta,” “verba” et “mandata” Domini sunt vera. 主の「戒め」「ことば」と「命令」は真理である。
(3) 訳文
主は善と真理そのものであるので、だれかが善の中にいて、善から真理を愛するほど、それだけ主を愛する。それで主は人間のもとの善と真理の中に存在される。真理が善から愛されるなら、その時、主は愛され、それ以外に愛されることはない。
主はこのことを「ヨハネ福音書」で教えられている、
「わたしの戒めを保ち、行なう者は、わたしを愛する者である。・・・わたしを愛さない者は、わたしのことばに守らない」(14:21,24)。
また、他の個所に、
「もしあなたがたがわたしの命令を守るなら、あなたがたはわたしの愛の中にとどまります」(ヨハネ15:10)。
主の「戒め」「ことば」「命令」とは真理である。
原典講読『生活』 39, 40, 41
(1) 原文
39. Quod bonum amet Verum, illustrari potest per comparationes cum sacerdote, milite, negotiatore et artifice. Cum sacerdote:-ille, si in bono sacerdotii est, quod est prospicere saluti animarum, docere viam ad caelum, ac ducere quos docet; is sicut est in illo bono, ita ex amore et ejus desiderio, comparat sibi vera quae doceat, et per quae ducat: sacerdos autem qui non in bono sacerdotii est, sed in jucundo functionis suae ex amore sui et mundi, quod solum illi bonum est, ille etiam ex amore et ejus desiderio comparat sibi illa in copia secundum jucundum, quod est ejus bonum, inspirans. Cum milite:-si in amore militiae est, ac in tutela aut in fama sentit bonum, is ex bono hoc et secundum id comparat sibi scientiam ejus, et si praefectus est, intelligentiam ejus: haec sunt sicut vera, ex quibus jucundum amoris, quod est bonum ejus, nutritur et formatur. Cum negotiatore:-si se addixerat negotio ex amore ejus, is haurit cum voluptate omnia quae ut media illum amorem ingrediuntur et componunt: haec quoque sunt sicut vera, cum negotiatio est bonum ejus. Cum artifice:-si studio incumbit suae operae, et illam amat ut bonum suae vitae, is emit instrumenta, et per talia quae sunt scientiae ejus, perficit se; per haec facit opus suum ut sit bonum. Ex his patet quod vera sint media, per quae bonum amoris existit, et fit aliquid; consequenter, quod bonum amet vera ut existat. Inde in Verbo per “veritatem facere” intelligitur facere ut bonum existat. Hoc intelligitur per
“Veritatem facere” (Joh. {1}iii. 21);
“Sermones Domini facere” (Luc. vi. {2}47);
“Praecepta Ipsius facere” (Joh. xiv. 24);
“Verba Ipsius facere” (Matth. vii. {3}24);
“Verbum Dei facere” (Luc. viii. 21); ac
“Statuta et judicia facere” (Levit. {4}xviii. 5).
Hoc quoque est “bonum” et “fructum” facere, nam bonum et fructus est id quod existit.
@1 iii. pro “iv.”$ @2 47 pro “5”$ @3 24 pro “20”$ @4 xviii. pro “xvii.”$
(2) 直訳
Quod bonum amet Verum, illustrari potest per comparationes cum sacerdote, milite, negotiatore et artifice. 善が真理を愛すること、比較によって説明(明らかに)されることができる、祭司、兵士、商人、また職人と。
Cum sacerdote:-ille, si in bono sacerdotii est, quod est prospicere saluti animarum, docere viam ad caelum, ac ducere quos docet; 祭司の場合― 彼が、もし祭司職の善の中にいるなら、それは霊魂の救いに備えること、天界への道を教えること、そして教える者たちを導くこと。
is sicut est in illo bono, ita ex amore et ejus desiderio, comparat sibi vera quae doceat, et per quae ducat: 彼は善の中にいるように☆、そのように愛とその願いから、自分自身に真理を獲得する、それは教える、そしてそれによって導く。
☆ sicut~ita・・・は「~ほど・・・」「~かぎり・・・」となります。
sacerdos autem qui non in bono sacerdotii est, sed in jucundo functionis suae ex amore sui et mundi, quod solum illi bonum est, ille etiam ex amore et ejus desiderio comparat sibi illa in copia secundum jucundum, quod est ejus bonum, inspirans. しかしながら、祭司職の善の中にいない祭司は、しかし、自己と世俗の愛から自分の職務の楽しみの中に〔いる〕、そのことだけが彼に善である、彼もまた愛とその願いからそれを自分自身に獲得する、楽しさにしたがって豊富に、それは彼の善である、吹き込む。
Cum milite:-si in amore militiae est, ac in tutela aut in fama sentit bonum, is ex bono hoc et secundum id comparat sibi scientiam ejus, et si praefectus est, intelligentiam ejus: 兵士の場合― もし軍務の愛の中にいるなら、そして保護の中または名声の中に善を感じる、彼はこの善からそしてそれにしたがって自分自身に獲得する、彼の知識を、そしてもし士官(将校)なら、彼の知性を〔獲得する〕。
haec sunt sicut vera, ex quibus jucundum amoris, quod est bonum ejus, nutritur et formatur. これらは真理のようである☆、それらから愛の楽しさが、それらは彼の善である、養われ、形成される。
☆ 文脈からはこれでは誤訳であり、「これらは~のような真理である」と訳すべきでしょう。
Cum negotiatore:-si se addixerat negotio ex amore ejus, is haurit cum voluptate omnia quae ut media illum amorem ingrediuntur et componunt: 商人の場合― もし彼の愛から商売(仕事)に専心したなら、彼は快楽とともにすべてを吸収する(学ぶ)、それらは手段としてその愛を入れる、そして作り上げる。
haec quoque sunt sicut vera, cum negotiatio est bonum ejus. これらのこともまた真理のようである、商売(仕事)が彼の善であるとき。
Cum artifice:-si studio incumbit suae operae, et illam amat ut bonum suae vitae, is emit instrumenta, et per talia quae sunt scientiae ejus, perficit se; 職人の場合― もし自分の働き(手仕事、わざ、技術)に熱意で身を入れるなら、そしてそれを自分の生活(いのち)の善のように愛する、彼は道具を買う、またこのようなものによって、それらはその知識のもの、自分自身を理想に近づける(完全にする)。
per haec facit opus suum ut sit bonum. これらによって自分の働きを善であるようにする。
Ex his patet quod vera sint media, per quae bonum amoris existit, et fit aliquid; これらから明らかである、真理は手段であること、それによって愛の善は存在する、そして何らかのものになる。
consequenter, quod bonum amet vera ut existat. 結果として、善は存在するようになるために真理を愛すること。
Inde in Verbo per “veritatem facere” intelligitur facere ut bonum existat. ここからみことばの中で「真理を行なうこと」によって善が存在すようになるために行なうことが意味される。
Hoc intelligitur per このことが〔次のもの〕によって意味される、
“Veritatem facere” (Joh. {1}iii. 21); 「真理を行なうこと」(ヨハネ3:21)。
“Sermones Domini facere” (Luc. vi. {2}47); 「主のことばを行なうこと」(ルカ6:47)。
“Praecepta Ipsius facere” (Joh. xiv. 24); 「その方の戒めを行なうこと」(ヨハネ14:24)。
“Verba Ipsius facere” (Matth. vii. {3}24); 「その方のことばを行なうこと」(マタイ7:24)。
“Verbum Dei facere” (Luc. viii. 21); 「神のことばを行なうこと」(ルカ8:21)。
ac “Statuta et judicia facere” (Levit. {4}xviii. 5). そして「法令と審判を行なうこと」(レビ記18:5)。
Hoc quoque est “bonum” et “fructum” facere, nam bonum et fructus est id quod existit. このこともまた「善」と「実」を行なうこと(結ぶこと)である、なぜなら、善と実はそれであるから、存在するようになるもの。
@1 iii. pro “iv.” 注1 「4」の代わりに3
@2 47 pro “5” 注2 「5」の代わりに47
@3 24 pro “20” 注3 「20」の代わりに24
@4 xviii. pro “xvii.” 注4 「17」の代わりに18
(3) 訳文
善が真理を愛することは、祭司、兵士、商人、職人と比較することによって明らかにすることができる。
祭司の場合― 彼が、霊魂の救いに供すること、天界への道を教えること、そして教える者たちを導くことである祭司職の善の中にいるなら、その善の中にいるかぎり、愛とその願いから、教えるべき真理を、そして導く真理を獲得する。しかし、祭司職の善の中にいないで、自己と世俗の愛から自分の職務の楽しみの中にいて、そのことだけが〔自分にとって〕善である祭司もまた、愛とその願いから、彼の善である楽しさを吹き込まれるしたがって、豊かに、真理を自分自身に獲得する。
兵士の場合― もし軍務の愛の中にて〔祖国の〕保護または名声に善を感じるなら、彼はその善から、またそれにしたがって、知識を、もし士官なら、知性を自分自身に獲得する。これらは彼の善である愛の楽しさが養われ、形成されるような真理である。
商人の場合― もし愛から商売に専心したなら、彼は快さとともに手段としてその愛を入れ、作り上げるすべてものを吸収する。これらのものもまた商売が彼の善であるとき真理のようである。
職人の場合― もし自分の働きに熱心に励み、そしてそれを自分の生活の善のように愛するなら、彼は道具を買い、またその知識のようなものによって、自分自身を理想へと近づけ、これらによって自分の働きを善であるようにする。
これらから、真理は愛の善が存在し、何らかのものになるための手段であること、したがって、善は〔それ自体が〕存在するようになるために真理を愛することが明らかである。ここから、みことばの中で「真理を行なうこと」によって、善が存在すようになるために、行なうことが意味される。このことが次のものによって意味される、
「真理を行なうこと」(ヨハネ3:21)、
「主のことばを行なうこと」(ルカ6:47)、
「その方の戒めを行なうこと」(ヨハネ14:24)、
「その方のことばを行なうこと」(マタイ7:24)、
「神のことばを行なうこと」(ルカ8:21)、
「法令と審判を行なうこと」(レビ記18:5)。
このこともまた「善」を行なうことと「実」を結ぶことである。なぜなら、善と実は存在するようになるものであるから。
(1) 原文
40. Quod bonum amet verum, et velit cum illo conjungi, illustrari etiam potest per comparationem cum cibo et aqua, seu cum pane et vino: unum et alterum erit; cibus aut panis solus non facit aliquid in corpore ad nutritionem, sed cum aqua aut vino; quare unum appetit et desiderat alterum. Per “cibum” et “panem” etiam in Verbo in sensu ejus spirituali intelligitur bonum, ac per “aquam” et “vinum” intelligitur verum.
(2) 直訳
Quod bonum amet verum, et velit cum illo conjungi, illustrari etiam potest per comparationem cum cibo et aqua, seu cum pane et vino: 善が真理を愛すること、またそれと結合されることを欲する、さらにまた説明(明らかに)されることができる、比較によって、食物と水、すなわちパンとぶどう酒。
unum et alterum erit; 一つともう一つがなくてはならない。
cibus aut panis solus non facit aliquid in corpore ad nutritionem, sed cum aqua aut vino; 食物とパンだけ〔では〕身体の中で滋養物のために何らのものを行なわない、しかし、水またはぶどう酒と。
quare unum appetit et desiderat alterum. それゆえ、一つはもう一つを欲し、望む。
Per “cibum” et “panem” etiam in Verbo in sensu ejus spirituali intelligitur bonum, ac per “aquam” et “vinum” intelligitur verum. 「食物」と「パン」によってもまた、みことばの中でその霊的な意味で、善が意味される、そして「水」と「ぶどう酒」によって真理が意味される。
(3) 訳文
善が真理を愛し、またそれと結合されることを欲することは、さらにまた、食物と水、またはパンとぶどう酒と比較することで明らかにすることができる。両方のものがなくてはならない。食物とパンだけでは、身体の中で何ら滋養物とならず、水またはぶどう酒といっしょでなくてはならない。それゆえ、一方はもう一方を欲し、望む。みことばの中では「食物」と「パン」によってもまたその霊的な意味で、善が意味され、「水」と「ぶどう酒」によって真理が意味される。
(1) 原文
41. Ex dictis nunc constare potest, quod qui fugit mala ut peccata, amet vera ac desideret illa; et quo plus fugit, eo plus amet et desideret, quia eo plus in bono est. Inde venit in conjugium caeleste, quod est conjugium boni et veri, in quo est caelum, et erit ecclesia.
(2) 直訳
Ex dictis nunc constare potest, quod qui fugit mala ut peccata, amet vera ac desideret illa; 今や言ったことから明らかにすることができる、悪を罪として避ける者は、真理を愛し、それらを望むこと。
et quo plus fugit, eo plus amet et desideret, quia eo plus in bono est. そして多く避ければ避けるほどますます多く愛し、望む、ますます多く善の中にいるので。
☆ quo~eo・・・は「~であればあるほどますます・・・」です。
Inde venit in conjugium caeleste, quod est conjugium boni et veri, in quo est caelum, et erit ecclesia. ここから天界の結婚の中にやって来る、それは善と真理の結婚である、その中に天界が存在する、そして教会が存在しなくてはならない。
(3) 訳文
述べられたことから今や、悪を罪として避ける者は、真理を愛し、望むことを明らかにすることができる。そして多く避けるほど、ますます多く善の中にいるので、ますます多く愛し、望む。ここから善と真理の結婚である天界の結婚の中にやって来る。それはその中に天界が存在し、教会が存在しなくてはならないものである。
原典講読『生活』 42, 43
(V.)
QUOD QUANTUM QUIS FUGIT MALA UT PECCATA,
TANTUM FIDEM HABEAT, ET SPIRITUALIS SIT.
だれかがどれだけ悪を罪として避けるか〔によって〕
それだけ信仰を持つ、そして霊的であること
(1) 原文
42. Fides et vita inter se distinctae sunt, sicut cogitare et facere; et quia cogitare est intellectus, et facere est voluntatis, sequitur quod fides et vita inter se distinctae sint sicut intellectus et voluntas: qui scit distinctionem harum, ille etiam scit distinctionem illorum; et qui scit conjunctionem harum, ille etiam scit conjunctionem illorum. Quare praemittendum est aliquid de intellectu et voluntate.
(2) 直訳
Fides et vita inter se distinctae sunt, sicut cogitare et facere; 信仰と生活はそれ自体の間に(互いに)区別がある、考えることと行なうことのように。
et quia cogitare est intellectus, et facere est voluntatis, sequitur quod fides et vita inter se distinctae sint sicut intellectus et voluntas: そして考えることは理解力のものであるので、そして行なうことは意志のもの、結果として生ずる(~ということになる)、信仰と生活はそれ自体の間に区別があること、理解力と意志のような。
qui scit distinctionem harum, ille etiam scit distinctionem illorum; これら(後者)の区別を知る者は、彼はまたそれら(前者)の区別も知る。
et qui scit conjunctionem harum, ille etiam scit conjunctionem illorum. そして後者の結合を知る者は、彼はまた前者の結合を知る。
Quare praemittendum est aliquid de intellectu et voluntate. それゆえ、理解力と意志について何らかのものがあらかじめ言われる(前に置かれる)。
(3) 訳文
信仰と生活は、考えることと行なうことのように互いに区別される。考えることは理解力のものであり、行なうことは意志のものあるので、信仰と生活の間には、理解力と意志の間のような区別があることになる。理解力と意志の区別を知る者は、信仰と生活の区別もまた知る。そして理解力と意志の結合を知る者は、信仰と生活の結合もまた知る。それゆえ、理解力と意志について何らかのものを前もって述べておこう。
(1) 原文
43. Sunt homini binae facultates, quarum una vocatur Voluntas, et altera Intellectus. Illae inter se distinctae sunt, sed ita creatae ut unum sint; et cum unum sunt, vocantur Mens; quare mens humana illae sunt, et omnis vita hominis ibi. Sicut omnia in universo quae secundum ordinem Divinum sunt, se referunt ad Bonum et Verum, ita omnia apud hominem ad Voluntatem et Intellectum, nam bonum apud hominem est ejus voluntatis, et verum apud illum est ejus intellectus; sunt enim hae binae facultates receptacula et subjecta illorum; voluntas est receptaculum et subjectum omnium boni, ac intellectus est receptaculum et subjectum omnium veri. Bona et vera apud hominem non alibi sunt; ita non amor et fides sunt alibi, quoniam amor est boni et bonum est amoris, ac fides est veri et verum est fidei. [2] Nihil magis interest scire, quam quomodo voluntas et intellectus unam mentem faciunt. Faciunt unam mentem, sicut bonum et verum faciunt unum; est enim simile conjugium inter voluntatem et intellectum, quale est inter bonum et verum. Quale hoc conjugium est, aliquantum in praecedente articulo dictum est; cui hoc addendum est, quod sicut bonum est ipsum esse rei, ac verum est existere rei inde, ita voluntas apud hominem est ipsum esse vitae ejus, ac intellectus existere vitae inde: nam bonum, quod est voluntatis, se in intellectu format, et certo modo se sistit videndum.
(2) 直訳
Sunt homini binae facultates, quarum una vocatur Voluntas, et altera Intellectus. 人間に二つの能力がある、それらの一つは「意志」と呼ばれる、またもう一つは「理解力」と。
Illae inter se distinctae sunt, sed ita creatae ut unum sint; それらはそれ自体の間に(互いに)区別がある、しかしこのように創造されて〔いる〕、一つであるように。
et cum unum sunt, vocantur Mens; そして一つであるとき、心と呼ばれる。
quare mens humana illae sunt, et omnis vita hominis ibi. それゆえ、人間の☆心はそれらである、そして人間の☆すべての生活(いのち)はそこに〔ある〕。
☆ 日本語にしてしまうと同じですが、見てのとおり原語は違います。形容詞humanus「人間の」と名詞homo「人間」の属格です。humanusとhomoの違いはよくわかりませんが、humanusは形容詞なので全般的な意味でのhomo「人間」から「抽象された性質」を意味するはずです。それで「人間のつくる、人間らしい」という意味があり、中性で実詞とするとき「人間性」の意味があります。
Sicut omnia in universo quae secundum ordinem Divinum sunt, se referunt ad Bonum et Verum, ita omnia apud hominem ad Voluntatem et Intellectum, nam bonum apud hominem est ejus voluntatis, et verum apud illum est ejus intellectus; 宇宙の中のすべてのものは、それは神的な秩序にしたがっている〔が〕、善と真理に関係するように、このように人間のもとのすべてのものは意志と理解力に〔関係する〕、なぜなら、人間のもとの善は彼の意志のものである、また真理は彼のもとの彼の理解力のものであるから。
sunt enim hae binae facultates receptacula et subjecta illorum; なぜなら、これら二つの能力はそれらの容器と主体であるから。
voluntas est receptaculum et subjectum omnium boni, ac intellectus est receptaculum et subjectum omnium veri. 意志は善のすべてのものの容器と主体である、そして理解力は真理のすべてのものの容器と主体である。
Bona et vera apud hominem non alibi sunt; 人間のもとの善と真理は他のところに存在しない。
ita non amor et fides sunt alibi, quoniam amor est boni et bonum est amoris, ac fides est veri et verum est fidei. このように(したがって)愛と信仰は他のところにない、愛は善のものまた善は愛のもの、そして信仰は真理のものまた真理は信仰のものであるので。
[2] Nihil magis interest scire, quam quomodo voluntas et intellectus unam mentem faciunt. [2] 知ることよりももっと重要であるものは何もない、どのように意志と理解力が一つの心をつくる(なる)かよりも。
Faciunt unam mentem, sicut bonum et verum faciunt unum; 一つの心をつくる、善と真理が一つをつくる(一つとなる)ように。
est enim simile conjugium inter voluntatem et intellectum, quale est inter bonum et verum. なぜなら、結婚に似たものものが意志と理解力の間にあるから、善と真理の間にあるような。
Quale hoc conjugium est, aliquantum in praecedente articulo dictum est; この結婚がどのようなものであるか、いくらか先立つ章の中で言われている。
cui hoc addendum est, quod sicut bonum est ipsum esse rei, ac verum est existere rei inde, ita voluntas apud hominem est ipsum esse vitae ejus, ac intellectus existere vitae inde: このことに付加される、善が物事の存在そのものであるように、そして真理がそこからの物事の現存(実在)である、このように人間のもとの意志は彼の生活(いのち)の存在そのものである、そして理解力はそこからの生活(いのち)の現存(実在)であること。
nam bonum, quod est voluntatis, se in intellectu format, et certo modo se sistit videndum. なぜなら、善は、それは意志のものである、それ自体を理解力の中で形成する、そして確固たる方法でそれ自体を見えるようになる(する)から。
(3) 訳文
人間に二つの能力があり、その一つは「意志」、もう一つは「理解力」と呼ばれる。それらは互いに区別あるものであるが、しかし一つであるように創造されている。一つであるとき、心と呼ばれる。それゆえ、人間の心とは意志と理解力であり、人間のすべての生活はそこにある。神的な秩序にしたがっている宇宙の中のすべてのものは善と真理に関係するように、人間のもとのすべてのものは意志と理解力に関係する。なぜなら、人間のもとの善は意志のものであり、人間のもとの真理は理解力のものであるから。というのも、これら二つの能力は善と真理の容器と主体であるから。〔すなわち〕意志は善のすべてのものの容器と主体であり、理解力は真理のすべてのものの容器と主体である。人間のもとの善と真理は他のところに存在しない。したがって愛と信仰は他のところに存在しない、愛は善のものまた善は愛のもの、そして信仰は真理のものまた真理は信仰のものであるからである。
[2] 意志と理解力がどのように一つの心となっているか知ることよりも重要なものは何もない。善と真理が一つとなるように一つの心となっている。なぜなら、善と真理の間にあるような結婚に似たものものが意志と理解力の間にもあるから。この結婚がどのようなものであるかは、前の章の中でいくらか言われている。このことに、善が物事の存在そのものであり、真理がそこからの物事の実在であるように、人間のもとの意志はその生活の存在そのものであり、理解力はそこからの生活の実在であることを言い加えておこう。なぜなら、意志のものである善は、それ自体を理解力の中で形成し、確固たる方法でそれ自体を見えるようにするからである。