[LXI.]
DE APPARENTIA, SITU ET PLURALITATE INFERNORUM.
地獄の外観、位置、数多いことについて
(1) 原文
582. In mundo spirituali, seu in mundo ubi sunt spiritus et angeli, similia apparent quae in mundo naturali, seu ubi homines sunt; adeo similia, ut quoad externam faciem nulla sit differentia. Apparent ibi planities, et apparent montes, colles et petrae, ac inter illa valles; insuper etiam aquae, et plura alia quae super tellure. Sed usque illa omnia ex spirituali origine sunt; quapropter apparent coram oculis spirituum et angelorum, et non coram oculis hominum, quia homines in naturali mundo sunt; ac spirituales vident illa quae ex origine spirituali sunt, et naturales illa quae ex origine naturali. Quapropter homo oculis suis nequaquam potest videre illa quae in mundo spirituali sunt, nisi detur illi in spiritu esse, et nisi quam post mortem cum fit spiritus: vicissim etiam angelus et spiritus prorsus non aliquid in naturali mundo possunt videre, si non sint apud hominem cui datum est loqui cum illis; oculi enim hominis accommodati sunt receptioni lucis mundi naturalis, et oculi angelorum et spirituum accommodati sunt receptioni lucis mundi spiritualis, et tamen utrisque sunt oculi ad aspectum prorsus similes. Quod mundus spiritualis sit talis, homo naturalis non potest comprehendere; ac minime homo sensualis, qui est qui nihil credit nisi quam quae corporis sui oculis videt, et ejus manibus tangit; proinde quae per visum et tactum hausit: et ex illis cogitat; cui ideo cogitatio materialis est, et non spiritualis. Quia talis similitudo est mundi spiritualis et mundi naturalis, ideo homo post mortem vix aliter scit, quam quod in mundo sit ubi natus est, et e quo exivit; ob quam causam etiam vocant mortem modo translationem ab uno mundo in similem alium. (Quod talis similitudo utriusque mundi sit, videatur supra, ubi de Repraesentativis et Apparentiis in Caelo, n. 170-176, actum est.)
(2) 直訳
In mundo spirituali, seu in mundo ubi sunt spiritus et angeli, similia apparent quae in mundo naturali, seu ubi homines sunt; 霊界に、すなわち、そこに霊と天使たちがいる世界に、自然界の中のものと似たものが見られる、すなわちそこに人間のいる。
adeo similia, ut quoad externam faciem nulla sit differentia. これほど似たもの、外なる顔(外見)に関して何も相違がないように。
Apparent ibi planities, et apparent montes, colles et petrae, ac inter illa valles; そこに平野が見える、また山、丘と岩、そしてそれらの間に谷が見える。
insuper etiam aquae, et plura alia quae super tellure. ほかにもまた水、そして他の多くのもの、それらは地上に〔ある〕。
Sed usque illa omnia ex spirituali origine sunt; しかし、それでも、それらのすべてのものは霊的な起源から存在する。
quapropter apparent coram oculis spirituum et angelorum, et non coram oculis hominum, quia homines in naturali mundo sunt; それゆえ、霊と天使たちの目の前に見える、そして人間の目の前に〔見え〕ない、人間は自然界の中にいるので。
ac spirituales vident illa quae ex origine spirituali sunt, et naturales illa quae ex origine naturali. そして、霊的なものはそれらを見る、霊的な起源からであるもの、また自然的なものはそれら、自然的な起源からのものを〔見る〕。
Quapropter homo oculis suis nequaquam potest videre illa quae in mundo spirituali sunt, nisi detur illi in spiritu esse, et nisi quam post mortem cum fit spiritus: それゆえ、人間は目で決してそれらを見ることはできない、霊界の中にあるもの、彼に霊の中にいることが与えられないなら、また死後以外でないなら、そのとき霊になる。
vicissim etiam angelus et spiritus prorsus non aliquid in naturali mundo possunt videre, si non sint apud hominem cui datum est loqui cum illis; 逆に(一方)また、天使と霊たちはまったく自然界の中の何らかのものを見ることができない、もし、人間のもとにいないなら、その者に彼らと話すことが与えられている。
oculi enim hominis accommodati sunt receptioni lucis mundi naturalis, et oculi angelorum et spirituum accommodati sunt receptioni lucis mundi spiritualis, et tamen utrisque sunt oculi ad aspectum prorsus similes. なぜなら、人間の目は自然界の光の受容に適している、そして天使と霊の目は霊界の光の受容に適しているから、そしてそれでも両方は外観に(関して)まったく似ている目である。
Quod mundus spiritualis sit talis, homo naturalis non potest comprehendere; 霊界がそのようであることは、自然的な人間に把握することができない。
ac minime homo sensualis, qui est qui nihil credit nisi quam quae corporis sui oculis videt, et ejus manibus tangit; そして、ほど遠い(決してない)感覚的な人間は、その者は決して信じない者である、自分の身体の目で見るもの以外でないなら、そしてその手で触れる〔もの〕。
proinde quae per visum et tactum hausit: それゆえ(したがって)、視覚と触覚によって取り入れたもの。
et ex illis cogitat; そして、それらから考える。
cui ideo cogitatio materialis est, et non spiritualis. それゆえ、その者に思考は物質的である、そして霊的でない。
Quia talis similitudo est mundi spiritualis et mundi naturalis, ideo homo post mortem vix aliter scit, quam quod in mundo sit ubi natus est, et e quo exivit; このような類似が霊界と自然界にあるので、それゆえ、人間は、死後、ほとんど異なって知らない、世界☆の中にいること以外に、そこに生まれた、そしてそこから出てきた。
☆ この「世界」は、「霊界」なのか「自然界」なのかよくわかりません。でもそれでよいようです。ここでは区別がつかないことを述べているからです。それで「同じ世界」と訳すとよいでしょう。
ob quam causam etiam vocant mortem modo translationem ab uno mundo in similem alium. その理由のためにまた、〔彼らは〕死を単なる移動と呼ぶ、一つの世界から似た他のもの〔世界〕の中へ。
(Quod talis similitudo utriusque mundi sit, videatur supra, ubi de Repraesentativis et Apparentiis in Caelo, n. 170-176, actum est.) (このような類似は両方の世界はあること、上に見られる、そこに天界の表象と外観について、170-176番、扱われている)。
(3) 訳文
霊界、すなわち、霊と天使たちがいる世界には、人間のいる自然界の中のものと似たものが見られる。外見では何も相違がないほどに似ている。そこには平野が見え、また山、丘と岩、そしてそれらの間に谷が見える。ほかにも水、また地上にあるような他の多くのものが見える。しかしそれでも、それらのすべてのものは霊的な起源から存在している。それゆえ、霊と天使たちの目の前に見え、人間は自然界の中にいるので人間の目の前には見えない。霊的なものは霊的な起源からのものを見る、また自然的なものは自然的な起源からのものを見る。それゆえ、人間は、霊の中にいることが与えられないなら、また死後、霊になるときでないなら、霊界の中にあるものを決して目で見ることはできない。また逆に、天使と霊たちは、自分たちと話すことが与えられている人間のもとにいないなら、まったく自然界の中のものを見ることができない。なぜなら、人間の目は自然界の光を受け入れるのに適し、天使と霊の目は霊界の光の受け入れるのに適しているからである。それでもその両方の目は外観ではまったく似ている。霊界がこのようなものであることを、自然的な人間は把握することができない。まして、自分の身体の目で見るもの、自分の手で触れるものしか信じず、それゆえ、視覚と触覚によって取り入れたものから考え、それゆえ、その思考が物質的であって、霊的でない感覚的な人間は決してできない。このような類似が霊界と自然界にあるので、それゆえ、人間は、死後、同じ世界の中にいて、そこに生まれ、そこから出てきたとしか思わない。その理由からもまた、死は、ある世界から似たような他の世界への単なる移動と呼ばれている。
(このような類似が両方の世界にあることは、天界の表象と外観について扱われている前の170-176番に見られる)。
(1) 原文
583. In locis editioribus ibi sunt caeli; in humilibus ibi est mundus spirituum; sub his et sub illis sunt inferna. Caeli non apparent spiritibus qui in mundo spirituum sunt, nisi cum interior visus eorum aperitur: aliquoties tamen apparent sicut nimbi, aut sicut candidae nubes; causa est, quia angeli caeli in statu interiori sunt quoad intelligentiam et sapientiam, ita supra visum illorum qui in mundo spirituum. Spiritus autem, qui in planitiebus et vallibus sunt, se mutuo vident; verum cum ibi separati sunt, quod fit cum intromissi in interiora sua; tunc mali spiritus non vident bonos; boni autem videre possunt malos, sed avertunt se ab illis; ac spiritus qui se avertunt, inconspicui fiunt. Inferna autem non apparent, quoniam clausa sunt; solum introitus, qui portae vocantur, cum aperiuntur pro intromittendis similibus aliis. Omnes portae ad inferna patent e mundo spirituum, et nullae e caelo.
(2) 直訳
In locis editioribus ibi sunt caeli; そこに高い場所に天界がある。
in humilibus ibi est mundus spirituum; そこに低いところに霊たちの世界がある。
sub his et sub illis sunt inferna. これら(後者)の下とそれら(前者)の下に地獄がある。
Caeli non apparent spiritibus qui in mundo spirituum sunt, nisi cum interior visus eorum aperitur: 天界は霊たちに見られない、霊たちの世界にいる者、彼らの内的な視覚が開かれていないなら。
aliquoties tamen apparent sicut nimbi, aut sicut candidae nubes; それでも、数回(ときどき)薄霧のように見える、または白く輝く雲のように。
causa est, quia angeli caeli in statu interiori sunt quoad intelligentiam et sapientiam, ita supra visum illorum qui in mundo spirituum. 理由である、天界の天使たちは内的な状態の中にいるので、知性と知恵に関して、このように彼らの視覚の上方に〔いる〕霊たちの世界にいる者。
Spiritus autem, qui in planitiebus et vallibus sunt, se mutuo vident; しかしながら、霊たちは、平野や谷にいる者、お互いに見る。
verum cum ibi separati sunt, quod fit cum intromissi in interiora sua; しかし、そこに分離があるとき、そのことは自分自身の内的なものの中に入れられるとき起こる。
tunc mali spiritus non vident bonos; その時、悪い霊らは善い者〔霊〕たちを見ない。
boni autem videre possunt malos, sed avertunt se ab illis; しかしながら、善い者〔霊〕たちは悪い者〔霊〕を見ることができる、しかし、彼らから背く(自分自身を背かせる)。
ac spiritus qui se avertunt, inconspicui fiunt. そして、霊は、背く者、目に見えなくなる。
Inferna autem non apparent, quoniam clausa sunt; しかしながら、地獄は見えない、閉ざされているので。
solum introitus, qui portae vocantur, cum aperiuntur pro intromittendis similibus aliis. 入口だけが、それは門と呼ばれる、開かれるとき〔見える〕、他の似た者を入れるために。
Omnes portae ad inferna patent e mundo spirituum, et nullae e caelo. 地獄へのすべての門は霊たちの世界から開かれている、そして天界から何も〔開かれている門は〕ない。
(3) 訳文
霊界の高いところに天界がある。そこの低いところに霊たちの世界がある。それらの下に地獄がある。天界は、霊たちの世界にいる霊たちに、彼らの内的な視覚が開かれていないなら見られない。それでも、ときどき、薄霧のように、または白く輝く雲のように見える。その理由は、天界の天使たちは知性と知恵に関して内的な状態の中にいるからであり、このように霊たちの世界にいる者たちの上方に見られる。しかし、平野や谷にいる霊たちは、者、お互いに見ているが、しかし、そこに分離があるとき、そのことは自分自身の内的なものの中に入れられるとき起こるが、その時、悪い霊らは善い霊たちを見ない。善い霊たちは悪い霊らを見ることができるが、しかし、彼らから背く。そして、背く霊は目に見えなくなる。閉ざされているので、地獄は見えない。門と呼ばれる入口だけが、似た者を入れるために開かれるとき見える。地獄への門は、すべて霊たちの世界から開かれていて、天界から開かれている門はない。
月: 2009年6月
原典講読『天界と地獄』no. 584, 585.
(1) 原文
584. Sunt inferna ubivis, tam sub montibus, collibus et petris, quam sub planitiebus et vallibus. Aperturae seu portae ad inferna, quae sunt sub montibus, collibus, et petris, apparent ad conspectum sicut foramina et sicut fissurae rupium, quaedam protensae in latum et amplae, quaedam arctae et strictae, pleraeque scabrae; omnes, cum inspiciuntur, apparent opacae et furvae: sed infernales spiritus, qui inibi, in tali luminoso sunt, quale est ex ignitis carbonibus; isti lumini recipiendo accommodati sunt oculi illorum; et hoc ex causa, quia, dum vixerunt in mundo, in caligine fuerunt quoad Divina vera, negando illa, et quasi in lumine quoad falsa, affirmando ea; unde visus oculorum illorum ita formatus est: inde quoque est, quod lux caeli illis caligo sit; quare cum exeunt suis antris, nihil vident. Ex quibus clarissime patuit, quod homo tantum in lucem caeli veniat quantum agnoscit Divinum, et confirmat apud se illa quae caeli et ecclesiae sunt; et quod tantum in caliginem inferni veniat, quantum negat Divinum, et confirmat apud se ea quae sunt contra illa quae caeli et ecclesiae sunt.
(2) 直訳
Sunt inferna ubivis, tam sub montibus, collibus et petris, quam sub planitiebus et vallibus. 地獄は、どこでも、山、丘や岩の下にと同様に、平野や谷の下にある。
Aperturae seu portae ad inferna, quae sunt sub montibus, collibus, et petris, apparent ad conspectum sicut foramina et sicut fissurae rupium, quaedam protensae in latum et amplae, quaedam arctae et strictae, pleraeque scabrae; 地獄への開き口または門は、それは山、丘や岩の下にある、視野に穴(隙間)のように見える、また岩の割れ目のように、あるものは幅で広く、大きい、あるものは狭く、細い、大多数はゴツゴツしている。
omnes, cum inspiciuntur, apparent opacae et furvae: すべてのものは、覗き込まれるとき、暗く、黒ずんで見える。
sed infernales spiritus, qui inibi, in tali luminoso sunt, quale est ex ignitis carbonibus; しかし、地獄の霊らは、彼らはその中に、このような明るさ(照明)の中にいる、石炭の火からであるような。
isti lumini recipiendo accommodati sunt oculi illorum; その明るさの受容に彼らの目は適している。
et hoc ex causa, quia, dum vixerunt in mundo, in caligine fuerunt quoad Divina vera, negando illa, et quasi in lumine quoad falsa, affirmando ea; そしてこのことは理由から、なぜなら、世の中で生きた時、神的な真理に関して暗黒の中にいたから、それを否定して、また虚偽に関していわば光の中に〔いた〕、それを肯定(主張)して。
unde visus oculorum illorum ita formatus est: そこから彼らの目の視覚はこのように形作られた。
inde quoque est, quod lux caeli illis caligo sit; ここからもまたである、天界の光は彼らに暗黒であること。
quare cum exeunt suis antris, nihil vident. それゆえ、自分の洞穴から出るとき、何も見ない。
Ex quibus clarissime patuit, quod homo tantum in lucem caeli veniat quantum agnoscit Divinum, et confirmat apud se illa quae caeli et ecclesiae sunt; これらのことから極めて明らかに明らかである、人間はそれだけ天界の光の中にやって来ること、どれだけ神性を認めるか〔によって〕、そして天界と教会のものを自分自身のもとに確信する。
et quod tantum in caliginem inferni veniat, quantum negat Divinum, et confirmat apud se ea quae sunt contra illa quae caeli et ecclesiae sunt. そしてそれだけ地獄の暗黒の中にやって来ること、どれだけ神性を否定するか、そしてそれらを自分自身のもとに確信する、それらは天界と教会のもの、それらに対立するものである。
(3) 訳文
地獄は、山や丘や岩の下に、同じく平野や谷の下に、どこにでもある。山や丘や岩の下にある地獄への開き口または門は、目には岩の隙間や割れ目のように見え、あるものは幅広で大きく、あるものは狭くて細く、その大多数はゴツゴツしている。そのすべては、覗き込むと、暗く、黒ずんで見える。しかし、その中の地獄の霊らは、石炭の火からのような明るさの中にいる。彼らの目はその明るさを受け入れるのに適している。そしてこのことの理由は、世の中で生きた時、神的な真理関して、それを否定して、暗黒の中に、また虚偽に関して、それを肯定して、いわばその光の中にいたからである。そこから彼らの目の視覚はこのように形作られ、ここからもまた、天界の光は彼らに暗黒である。それゆえ、自分の洞穴から出るとき、何も見えない。これらのことから、人間は神性を認め、天界と教会のものを自分自身のもとに確信するほど、それだけ天界の光の中にやって来ること、どれだけ。そして、神性を否定し、天界と教会のものに対立するものを自分自身のもとに確信するほど、それだけ地獄の暗黒の中にやって来ることが、極めて明らかである。
(1) 原文
585. Aperturae seu portae ad inferna, quae sub planitiebus et vallibus, ad aspectum apparent diversimode: quaedam similes illis quae sub montibus, collibus et petris, quaedam sicut antra et cavernae, quaedam sicut hiatus magni et voragines, quaedam sicut paludes, et quaedam sicut stagna aquarum. Omnes sunt coopertae, nec patent nisi cum mali spiritus e mundo spirituum injiciuntur: cumque patent, exhalatur inde vel sicut ignis cum fumo, qualis apparet in aere ex incendiis, vel sicut flamma absque fumo; vel sicut fuligo qualis ex incenso camino, vel sicut nimbus ac nubes densa. Auditum est quod infernales spiritus illa non videant, nec sentiant, quia cum in illis sunt, sicut in sua atmosphaera sunt, et sic in suae vitae jucundo; et hoc ex causa, quia correspondent malis et falsis in quibus sunt; nempe ignis odio et vindictae, fumus et fuligo falsis ex illis, flamma malis amoris sui, ac nimbus et densa nubes falsis inde.
(2) 直訳
Aperturae seu portae ad inferna, quae sub planitiebus et vallibus, ad aspectum apparent diversimode: 地獄への開き口または門は、それらは平野や谷の下にある、外観に、いろいろな種類に見える。
quaedam similes illis quae sub montibus, collibus et petris, quaedam sicut antra et cavernae, quaedam sicut hiatus magni et voragines, quaedam sicut paludes, et quaedam sicut stagna aquarum. あるものはそれらに似て〔いる〕、それらは山、丘や岩の下のもの、あるものは洞穴やほら穴のよう〔である〕、あるものは大きな裂け目や沼地のよう〔である〕、あるものは湿地のよう〔である〕、またあるものは水の池☆のよう〔である〕。
☆ 名詞stagnumは「池」ですが、わざわざ「水」をつけていることからこの語は形容詞stagneus「よどんだ」と書くつもりだったのではないかと疑います。すなわちstagnea aquarum「水のよどみ」です。standing waterとしている英訳もあります。しかし、文脈から、沼地、湿地とくれば「水たまり」あるいは「池」で変なことはひとつもはありません。
Omnes sunt coopertae, nec patent nisi cum mali spiritus e mundo spirituum injiciuntur: すべては覆い隠されている、悪い霊が霊たちの世界から投げ込まれるときでないなら開かれない。
cumque patent, exhalatur inde vel sicut ignis cum fumo, qualis apparet in aere ex incendiis, vel sicut flamma absque fumo; そして開かれるとき、そこからあるいは煙とともに火のような、火事から大気の中に見られるような、あるいは煙なしに炎のような〔ものが〕発出される。
vel sicut fuligo qualis ex incenso camino, vel sicut nibus ac nubes densa. あるいは燃えている炉(煙突)からのようなすす、あるいは霧(もや)や濃い雲ような〔ものが発出される〕。
Auditum est quod infernales spiritus illa non videant, nec sentiant, quia cum in illis sunt, sicut in sua atmosphaera sunt, et sic in suae vitae jucundo; 聞かれた、地獄の霊らはそれらのものを見ない、感じないこと、それらの中にいるとき、自分の大気(雰囲気)の中にいるようであるので、こうして自分のいのちの楽しさの中に。
et hoc ex causa, quia correspondent malis et falsis in quibus sunt; そしてこのことは理由から、悪と虚偽に対応するので、それらの中にいる。
nempe ignis odio et vindictae, fumus et fuligo falsis ex illis, flamma malis amoris sui, ac nimbus et densa nubes falsis inde. すなわち、火は憎しみと復讐に、煙とすすはそれらからの虚偽に、炎は自己愛の悪に、そして霧(もや)や濃い雲はそこからの虚偽に〔対応するので〕。
(3) 訳文
平野や谷の下にある地獄への開き口または門は、いろいろな種類の外観を見せている。あるものは、山や丘や岩の下にあるものに似ている。あるものは洞穴やほら穴のようであり、あるものは大きな裂け目や沼地のようであり、あるものは湿地のようであり、またあるものは水たまりのようである。そのすべては覆い隠されていて、悪い霊が霊たちの世界から投げ込まれるときでないなら、開かれない。そして開かれるとき、火事とき空中に見られるような、煙とともに火のようなものが、あるいは煙のない炎のようなものが、あるいは燃えている炉からのようなすすが、あるいは霧や濃い雲ようなものが、出てくる。これらのものを、地獄の霊らは見ないし、感じない、と言われた。それらの中にいるとき、自分の空気の中に、こうして自分のいのちの楽しさの中にいるようなものであるから。このことはの理由は、彼らは悪と虚偽の中にいて、その悪と虚偽に対応するからである。すなわち、火は憎しみと復讐に、煙とすすはそれらからの虚偽に、炎は自己愛の悪に、そして霧と濃い雲はそこからの虚偽に対応している。
原典講読『天界と地獄』no. 586.
(1) 原文
586. Datum etiam est inspicere in inferna, ac videre qualia sunt intus; nam cum Domino beneplacet, potest spiritus et angelus, qui supra est, visu penetrare in ima, ac lustrare qualia sunt, non obstantibus operturis: ita quoque mihi datum est in illa introspicere. Quaedam inferna apparuerunt ad aspectum sicut cavernae et antra in rupibus tendentia introrsum, ac inde quoque in profundum oblique vel diametraliter. Quaedam inferna apparuerunt ad aspectum similia lustris et speluncis, quales sunt feris in silvis. Quaedam similia lacunatis cavernis et cryptis quales sunt in fodinis, cum antris versus inferiora. Pleraque inferna sunt triplicata; superiora intus apparent caliginosa, quia ibi in falsis mali sunt, inferiora autem apparent ignita, quia ibi in ipsis malis sunt; caligo enim correspondet falsis mali, ac ignis ipsis malis; nam in profundioribus infernis sunt qui interius ex malo egerunt, in minus profundis autem sunt qui exterius, quod est ex falsis mali. In quibusdam infernis apparent sicut rudera domuum ac urbium post incendia, in quibus infernales spiritus habitant, et se recondunt. In mitioribus infernis apparent sicut rudes casae, alicubi contiguae in speciem urbis, cum vicis et plateis; intus in domibus ibi sunt spiritus infernales, ubi continuae rixae, inimicitiae, verberationes, et dilaniationes; in plateis et vicis sunt latrocinia et praedationes. In quibusdam infernis sunt mera lupanaria, quae tetra visu sunt, impleta omnis generis sordibus et excrementis. Sunt etiam silvae opacae, in quibus infernales spiritus sicut ferae vagantur; ac ibi quoque sunt antra subterranea, in quae fugiunt qui insectantur ab aliis. Sunt quoque deserta, ubi nihil nisi quam sterile et arenosum, et alicubi scabrae rupes in quibus cavernae, alicubi etiam casae: in deserta haec loca ejiciuntur ex infernis qui extrema passi sunt, maxime illi qui in mundo moliendis et machinandis artibus et dolis astutiores reliquis fuerunt; ultimum eorum est talis vita.
(2) 直訳
Datum etiam est inspicere in inferna, ac videre qualia sunt intus; さらにまた〔私は〕地獄を覗き込むことが与えられた、そして内部がどのようであるか見ることが。
nam cum Domino beneplacet, potest spiritus et angelus, qui supra est, visu penetrare in ima, ac lustrare qualia sunt, non obstantibus operturis: なぜなら、主が喜ばれるとき、霊と天使は、彼らは上にいる、視覚を最低のもの(底)へ貫通させる(浸透させる)ことができるから、そしてどのようなものであるか調べること、覆うもので妨害するものなく。
ita quoque mihi datum est in illa introspicere. このようにまた私にその中を覗き込むことが与えられた。
Quaedam inferna apparuerunt ad aspectum sicut cavernae et antra in rupibus tendentia introrsum, ac inde quoque in profundum oblique vel diametraliter. ある地獄は外観に洞窟やほら穴に見える、ゴツゴツした岩山の中の、内部(の方向)広がった(伸びた)、そしてそこからまた深い所へ斜めにあるいは垂直に〔向かう〕。
Quaedam inferna apparuerunt ad aspectum similia lustris et speluncis, quales sunt feris in silvis. ある地獄は外観に巣や岩穴に似たものに見えた、森の中の獣のもののような。
Quaedam similia lacunatis cavernis et cryptis quales sunt in fodinis, cum antris versus inferiora. あるものは鉱山の中にあるような洞穴やあなぐらに似たもの、下方に向かう穴とともに。
Pleraque inferna sunt triplicata; 大多数の地獄は三つの部分からなっている(三重である)。
superiora intus apparent caliginosa, quia ibi in falsis mali sunt, inferiora autem apparent ignita, quia ibi in ipsis malis sunt; 上のものは内部に暗黒に見える、そこに悪の虚偽の中にいるので、しかしながら、下のものは火のかたまりに見える、そこに悪そのものの中にいるので。
caligo enim correspondet falsis mali, ac ignis ipsis malis; なぜなら、暗黒は悪の虚偽に、そして火は悪そのものに対応するから。
nam in profundioribus infernis sunt qui interius ex malo egerunt, in minus profundis autem sunt qui exterius, quod est ex falsis mali. なぜなら、地獄のさらに深いところにいるから、内的に悪から行動した者、しかしながらより少ない深さにいる、外的に〔行動した者〕、それは悪の虚偽からである。
In quibusdam infernis apparent sicut rudera domuum ac urbium post incendia, in quibus infernales spiritus habitant, et se recondunt. ある地獄の中に、火事の後の家や都市のがれきのように見える、それらの中に地獄の霊らは住む、そして隠れる。
In mitioribus infernis apparent sicut rudes casae, alicubi contiguae in speciem urbis, cum vicis et plateis; 穏やかな地獄の中に、粗末な小屋のように見える、あるところで都市の形に隣接する、路地や街路とともに。
intus in domibus ibi sunt spiritus infernales, ubi continuae rixae, inimicitiae, verberationes, et dilaniationes; 家々の中の内部にそこに地獄の霊らがいる、そこでは絶え間のないけんか、反目、むち打ち、〔衣服の〕引き裂き〔合いがある〕。
in plateis et vicis sunt latrocinia et praedationes. 街路や路地の中に強奪(強盗)や略奪がある。
In quibusdam infernis sunt mera lupanaria, quae tetra visu sunt, impleta omnis generis sordibus et excrementis. ある地獄の中に売春宿だけがある、それはきたなく(忌まわしく)見える、すべての種類の汚らしさと排泄物で満ちて。
Sunt etiam silvae opacae, in quibus infernales spiritus sicut ferae vagantur; さらにまた暗い森がある、その中で地獄の霊らは獣のように歩きまわる。
ac ibi quoque sunt antra subterranea, in quae fugiunt qui insectantur ab aliis. そしてそこにまた地下の洞穴がある、その中に逃げる、他の者から追いかけられている者。
Sunt quoque deserta, ubi nihil nisi quam sterile et arenosum, et alicubi scabrae rupes in quibus cavernae, alicubi etiam casae: 砂漠(荒地)もまたある、そこには何もない、不毛なものと砂だらけなもの以外でないなら、またあるところにゴツゴツした岩山、その中に洞穴、あるところにもまた小屋。
in deserta haec loca ejiciuntur ex infernis qui extrema passi sunt, maxime illi qui in mundo moliendis et machinandis artibus et dolis astutiores reliquis fuerunt; それらの荒地の中に地獄から追い出される、最大級のもの〔処罰〕☆を受けた(苦しめられた)者、彼らは最大に、その者らは世で他の者をだます技巧と欺きに努め、考案した〔者らであった〕。
☆ この「最大のもの」は地獄に死刑はないので「荒地への追放」であり、それは処罰です。
ultimum eorum est talis vita. 彼らの最後はこのような生活である。
(3) 訳文
さらにまた、私は地獄を覗き込み、内部がどのようであるか見ることが与えられた。なぜなら、主が喜ばれるとき、上にいる霊と天使は、覆うもので妨害されることなく、最低のものにまで視覚を浸透させ、どのようなものであるか調べることができるからである。このように私にもまた、その中を覗き込むことが与えられた。外観では、ある地獄は、ゴツゴツした岩山の中の洞窟やほら穴に見え、内部へと伸びて、そこからまた深い所へ斜めあるいは垂直に向かている。ある地獄は、外観では、森の中の獣の巣や岩穴に似たものに見えた。あるものは、鉱山にあるような洞穴やあなぐらに似て、それには下方に向かう穴があった。大多数の地獄は三つの部分からなっている。上のものは、そこにいる者らは悪の虚偽の中にいるので、内部が暗黒に見える。しかし、下のものは、そこにいる者らは悪そのものの中にいるので、火のかたまりに見える。なぜなら、暗黒は悪の虚偽に、火は悪そのものに対応するからであり、内的に悪から行動した者は地獄のさらに深いところに、しかし、外的に行動した者は、それは悪の虚偽からであるが、あまり深くないところにいるからである。ある地獄は、火事の後の家や都市のがれきのように見え、地獄の霊らはそれらの中に住み、隠れる。穏やかな地獄は、粗末な小屋のように見え、路地や街路とともに都市の形に隣接するところもある。その家々の中の内部には地獄の霊らがいて、そこでは、けんか、反目、むち打ち、衣服の引き裂き合いが絶えない。街路や路地では強奪や略奪がある。ある地獄は売春宿だけであり、あらゆる種類の汚物と排泄物で満ちて、きたならしく見える。さらにまた暗い森があって、地獄の霊らはその中を獣のように歩きまわる。そこにはまた地下の洞穴があり、他の者から追いかけられている者はその中に逃げ込む。不毛で砂だらけの荒地もあり、そのあるところには洞穴のあるゴツゴツした岩山があり、またあるところには小屋がある。最大の処罰を受けた者らは、特に、世で他の者をだます技巧と欺きに努め、考案した者らは、地獄からそれらの荒地へと追い出される。彼らの最後の生活はこのようなものである。
原典講読『天界と地獄』no. 587.
(1) 原文
587. Quod situm infernorum in specie attinet, nemo scire potest, ne quidem angeli in caelo, sed solus Dominus; ast situs eorum in communi notus est ex plagis in quibus sunt: sunt enim inferna sicut caeli distincta quoad plagas, ac plagae in mundo spirituali sunt determinatae secundum amores; nam omnes plagae in caelo incipiunt a Domino ut Sole, qui est Oriens et quia inferna sunt opposita caelis, eorum plagae incipiunt ex opposito, ita ab occidente. (De his videatur in articulo De quatuor Plagis in Caelo, n. 141-153.) [2] Inde est quod inferna in plaga occidentali sint omnium pessima et maxime horrenda, et eo pejora et horribiliora quo remotiora ab oriente, ita per gradus successive. Sunt in illis infernis ii qui in mundo in amore sui fuerunt, ac inde in contemptu aliorum, inque inimicitia contra illos qui sibi non faverunt; tum in odio et vindicta contra illos qui se non venerati sunt et coluerunt: in remotissimis ibi sunt, qui ex Religioso Catholico, ut vocatur, fuerunt, et voluerunt ibi coli ut dii, et inde odio et vindicta flagrarunt contra omnes qui illorum potestatem super animas hominum et super caelum, non agnoverunt. Illi simili animo, hoc est, simili odio et vindicta sunt contra illos qui se opponunt, sicut fuerunt in mundo: jucundissimum eorum est saevire; sed hoc vertitur in altera vita in ipsos; nam in infernis eorum, quibus plaga occidentalis repleta est, furit unus in alterum qui sibi Divinam potestatem derogat. (Sed de his plura dicentur in opusculo De Ultimo Judicio et de Babylonia destructa.) [3] Verum quomodo inferna in illa plaga ordinata sunt, non sciri potest; solum quod atrocissima illius generis sint ad latera versus plagam septentrionalem, minus atrocia versus plagam meridionalem; ita infernorum atrocitas decrescit a plaga septentrionali ad meridionalem, et quoque per gradus versus orientem: ad orientem ibi sunt qui fastuosi fuerunt, et non crediderunt Divinum, sed usque non fuerunt in tali odio et vindicta, neque in dolo, sicut illi qui ibi profundius in plaga occidentali sunt. [4] In plaga orientali hodie nulla sunt inferna; quae ibi fuerunt, translata sunt in plagam occidentalem anterius. Inferna in plaga septentrionali et meridionali sunt plura: in illis sunt, qui, dum vixerunt, in amore mundi fuerunt, et inde in varii generis malis, quae sunt inimicitia, hostilitas, furta, latrocinia, astus, avaritia, immisericordia; pessima illius generis inferna sunt in septentrionali plaga, mitiora in meridionali; diritas eorum crescit, sicut propinquiora sunt ad plagam occidentalem, et quoque sicut remotiora sunt a plaga meridionali, ac decrescit versus plagam orientalem, et quoque versus meridionalem. Post inferna, quae sunt in plaga occidentali, sunt silvae opacae, in quibus maligni spiritus sicut ferae vagantur; similiter post inferna in plaga septentrionali. Post inferna autem in plaga meridionali sunt deserta, de quibus mox supra actum est. Haec de situ infernorum.
(2) 直訳
Quod situm infernorum in specie attinet, nemo scire potest, ne quidem angeli in caelo, sed solus Dominus; 特定的に地獄の位置について、だれも知ることができない、確かに天界の中の天使たちもない、しかし、主だけ。
ast situs eorum in communi notus est ex plagis in quibus sunt: しかし、それらの位置は全般的に知られている、方位から、それらの中にいる。
sunt enim inferna sicut caeli distincta quoad plagas, ac plagae in mundo spirituali sunt determinatae secundum amores; なぜなら、地獄は、天界のように、方位に関して区別されるから、そして霊界の中の方位は愛にしたがって決定される。
nam omnes plagae in caelo incipiunt a Domino ut Sole, qui est Oriens; なぜなら、天界の中のすべての方位は太陽としての主から始まるから、それは東である。
et quia inferna sunt opposita caelis, eorum plagae incipiunt ex opposito, ita ab occidente. そして地獄は天界に対立するので、それらの方位は正反対ものから始まる、このように西から。
(De his videatur in articulo De quatuor Plagis in Caelo, n. 141-153.) (これらについて、「天界の四方位について」の章に見られる、141-153番。)
[2] Inde est quod inferna in plaga occidentali sint omnium pessima et maxime horrenda, et eo pejora et horribiliora quo remotiora ab oriente, ita per gradus successive. [2] ここから、西の方位の地獄はすべてのものの最悪である、そして最も恐るべきもの、そしてそれだけ☆悪く、恐るべきものである、どれだけ☆東から遠く離れるか、このように連続的な段階によって。
☆ 比較級を伴う相関文eo~quo・・・です。「・・・すればするほどますます~」。
Sunt in illis infernis ii qui in mundo in amore sui fuerunt, ac inde in contemptu aliorum, inque inimicitia contra illos qui sibi non faverunt; これらの地獄の中に彼らがいる、世で自己愛の中にいた者ら、そしてここから他の者への軽蔑の中に、また彼らに対する敵意の中に、賛同しなかった(好意をもたなかった)者。
tum in odio et vindicta contra illos qui se non venerati sunt et coluerunt: さらに彼らに対する憎しみと復讐の中に、自分たちを尊敬し(崇め)ない、そして礼拝しない者。
in remotissimis ibi sunt, qui ex Religioso Catholico, ut vocatur, fuerunt, et voluerunt ibi coli ut dii, et inde odio et vindicta flagrarunt contra omnes qui illorum potestatem super animas hominum et super caelum, non agnoverunt. 最も遠く離れたそこにいる、カトリック教からの者、例えば呼ばれる、そしてそこに神々として礼拝されることを望んだ、そしてここからすべての者に対して憎しみと復讐を燃やした、人間の霊魂の上に、また天界の上に彼らの権力を認めない者ら。
Illi simili animo, hoc est, simili odio et vindicta sunt contra illos qui se opponunt, sicut fuerunt in mundo: 彼らは似た心で〔ある〕、すなわち、似た憎しみと復讐が彼らに対してある、自分たちに対立した者、世であったような。
jucundissimum eorum est saevire; 彼らの最大の楽しみは残酷に振る舞うことである。
sed hoc vertitur in altera vita in ipsos; しかし、このことは来世で彼ら自身の中に変えられる。
nam in infernis eorum, quibus plaga occidentalis repleta est, furit unus in alterum qui sibi Divinam potestatem derogat. なぜなら、彼らの地獄の中で、それら〔の地獄〕で西の方向は満ちている、一人は他の者に〔怒り〕狂うから、自分自身に神的な権力を取り去る者。
(Sed de his plura dicentur in opusculo De Ultimo Judicio et de Babylonia destructa.) (しかし、これらについて小著『最後の審判と滅ぼされたバビロン』で多くのことが言われる)。
[3] Verum quomodo inferna in illa plaga ordinata sunt, non sciri potest; [3] しかし、その方位の中の地獄がどのように整えられているか、知られることはできない。
solum quod atrocissima illius generis sint ad latera versus plagam septentrionalem, minus atrocia versus plagam meridionalem; 〔次ぎのこと〕だけ〔が知れらている〕、その種類の最も恐るべきもの(残虐なもの)は北の方位に向かって方(側)にあること、より少なく残虐さは南の方位に向かって。
ita infernorum atrocitas decrescit a plaga septentrionali ad meridionalem, et quoque per gradus versus orientem: このように地獄の残虐さは北の方位から南の〔方位〕へ減少する、そしてまた徐々に東に向かって。
ad orientem ibi sunt qui fastuosi fuerunt, et non crediderunt Divinum, sed usque non fuerunt in tali odio et vindicta, neque in dolo, sicut illi qui ibi profundius in plaga occidentali sunt. 東に、そこにいる、傲慢だった者ら、そして神性を信じなかった、しかしそれでも、このような憎しみと復讐の中にいなかった、欺きの中にもまた、彼らのような、西の方位の中のそこに深い所にいる者ら。
[4] In plaga orientali hodie nulla sunt inferna; [4] 東の地方に、今日では何も地獄はない。
quae ibi fuerunt, translata sunt in plagam occidentalem anterius. そこにいた者らは、西の地方の前面に移された。
Inferna in plaga septentrionali et meridionali sunt plura: 北と南の方位の中の地獄はたくさんある。
in illis sunt, qui, dum vixerunt, in amore mundi fuerunt, et inde in varii generis malis, quae sunt inimicitia, hostilitas, furta, latrocinia, astus, avaritia, immisericordia; それらの中にいる、生きた時、世俗愛の中にいた者ら、そしてここからいろいろな種類の悪の中に、それらは反目、敵意、盗み、狡猾、貪欲、無慈悲である。
pessima illius generis inferna sunt in septentrionali plaga, mitiora in meridionali; その種類の最悪の地獄は北の方位にある、穏やかなものは南の〔方位にある〕。
diritas eorum crescit, sicut propinquiora sunt ad plagam occidentalem, et quoque sicut remotiora sunt a plaga meridionali, ac decrescit versus plagam orientalem, et quoque versus meridionalem. それらの恐るべき性質は増大する、西の地方にさらに近にあるほど、そしてまた南の地方からさらに遠く離れているほど、そして東の方位に向かって減少する、また南に向かって。
Post inferna, quae sunt in plaga occidentali, sunt silvae opacae, in quibus maligni spiritus sicut ferae vagantur; 地獄の後ろに、それは西の地方にある、暗い森がある、その中で悪意のある霊らが獣のように歩きまわる。
similiter post inferna in plaga septentrionali. 同様に、北の地方の地獄の後ろ。
Post inferna autem in plaga meridionali sunt deserta, de quibus mox supra actum est. しかしながら、南の地方の地獄の後ろに砂漠(荒地)がある、そのことについてすぐ上に扱われた。
Haec de situ infernorum. これらが地獄の位置について〔である〕。
(3) 訳文
特定の地獄の位置については、だれも、実に天界の天使たちも知ることはできず、主だけが知られている。しかし、それらの全般的な位置はそれらの方位から知られる。なぜなら、天界のように、地獄は方位に関して区別され、霊界の中の方位は愛にしたがって決定されるから。天界の中のすべての方位は太陽としての主から始まり、それは東である。そして地獄は天界に対立するので、それらの方位は正反対ものから、したがって西から始まる。 (これらについては「天界の四方位について」の章に見られる141-153番)
[2] ここから、西方の地獄は、すべてのものうちで最悪な、最も恐るべきものであり、東から遠く離れるほど、段階的に連続して、それだけ悪く、恐るべきものである。これらの地獄の中に、世で自己愛の中に、そしてここから他の者への軽蔑の中に、また賛同しなかった者らに対する敵意の中に、さらに自分たちを崇めず、礼拝しない者らに対する憎しみと復讐の中にいた者らがいる。そこの最も遠く離れたところには、いわゆるカトリック教の者であって、そこで神々として礼拝されることを望み、ここから人間の霊魂〔の救い〕、また天界での自分たちの権力を認めないすべての者に対して憎しみと復讐を燃やした者らがいる。彼らの心は似ている、すなわち、世であったような自分たちに対立した者らに対する憎しみと復讐に似た心である。彼らの最大の楽しみは残酷に振る舞うことである。しかし、来世でこの楽しみは彼ら自身へ向けられる。なぜなら、彼らの地獄の中では、互いに自分の神的な権力を取り去る者に対し怒り狂っているから、そしてそれらの地獄で西の方向は満ちている。(これらについては小著『最後の審判と滅ぼされたバビロン』で多くのことが言われている)
[3] しかし、その方位の中で地獄がどのように配列されているかは、次ぎのことだけしか知ることができない。その最も残虐な種類のものは北方に、残虐さの少ないものは南方に向かう側にあることである。このように地獄の残虐さは北方から南方へ向かって、また東に向かって徐々に、減少する。東には、傲慢であり、神性を信じなかった者らがいた。しかしそれでも、西方の深い所にいる者らのような憎しみと復讐の中に、欺きの中にはいなかった。
[4] 今日では、東方に地獄は何もない。そこにいた者らは、西方の前面に移された。北方と南方に地獄はたくさんある。それらの中に、世に生きた時、世俗愛の中に、そしてここからいろいろな種類の悪の中にいた者らがいる。それらの悪は、反目、敵意、盗み、狡猾、貪欲、無慈悲である。最悪の種類の地獄は北方にある、穏やかなものは南方にある。その恐るべき性質は、西方に近づくほど、また南方から遠ざかるほど増大し、東方に向かって、また南方に向かって減少する。西方にある地獄の後ろに、暗い森があり、その中を悪意のある霊らが獣のように歩きまわっている。北方の地獄の後ろも同様である。しかし、南方の地獄の後ろには荒地があり、そのことについてすぐ前に扱われた。
これらが地獄の位置についてである。
原典講読『天界と地獄』no. 588.
(1) 原文
588. Quod pluralitatem infernorum attinet: sunt inferna tot numero quot sunt societates angelicae in caelis, quoniam cuivis societati caelesti ex opposito correspondet societas infernalis. Quod societates caelestes innumerae sint, et omnes discriminatae secundum bona amoris, charitatis et fidei, videatur in articulo De Societatibus ex quibus Caeli consistunt (n. 41-50); et in articulo De Immensitate Caeli (n. 415-420): [2] similiter itaque societates infernales, quae discriminatae sunt secundum mala bonis opposita. Unumquodvis malum est infinitae varietatis, sicut unumquodvis bonum. Quod ita sit, non capiunt illi qui modo simplicem ideam de unoquovis malo habent, sicut de contemptu, de inimicitia, de odio, de vindicta, de dolo, et de similibus aliis: sed sciant quod unumquodvis ex illis contineat tot differentias specificas, et tot differentias iterum specificas seu particulares, ut non sufficiat volumen illis enumerandis. Inferna sunt secundum differentias cujusvis mali ita ordinate distincta, ut nihil ordinatius et distinctius. Inde constare potest, quod sint innumerabilia, unum prope alterum, et unum remote ab altero, secundum differentias malorum in genere, in specie, et in particulari. [3] Sunt quoque inferna sub infernis: sunt communicationes quorundam per transitus, et sunt communicationes plurium per exhalationes, et hoc prorsus secundum affinitates unius generis et unius speciei mali cum aliis. Inferna quanto numero sunt, datum mihi est scire ex eo, quod inferna sint sub omni monte, colle et petra, et quoque sub omni planitie et valle, et quod sub illis se extendant in longum, latum, et profundum; verbo, totum caelum, ac totus mundus spirituum, sunt quasi excavati, et sub illis continuum infernum. Haec de pluralitate infernorum.
(2) 直訳
Quod pluralitatem infernorum attinet: 地獄の数の多いことについては――
sunt inferna tot numero quot sunt societates angelicae in caelis, quoniam cuivis societati caelesti ex opposito correspondet societas infernalis. 地獄はそれだけ(多く)の☆数あること、天界の中の天使の社会と同数☆である、天界の社会のそれぞれに対立から地獄の社会が対応するから。
☆ 相関文tot~quot・・・「・・・と同数の、それだけ(多く)の~」です。
Quod societates caelestes innumerae sint, et omnes discriminatae secundum bona amoris, charitatis et fidei, videatur in articulo De Societatibus ex quibus Caeli consistunt (n. 41-50); 天界の社会が無数(数え切れない)であること、そしてすべては愛の、仁愛の、それと信仰の善にしたがって区別されて〔いる〕、「社会について、それらから天界は成り立つ」の章の中に見られる(41-50番)。
et in articulo De Immensitate Caeli (n. 415-420): また「天界の無辺について」の章の中に(415-420番)。
[2] similiter itaque societates infernales, quae discriminatae sunt secundum mala bonis opposita. [2] ☆そこで同様に地獄の社会、それらは善に対する悪にしたがって区別されている。
☆ 番号付けられた文中の[2]などの小区分は原著にはなく、編集者によって後から付けられたものです(ポッツの『コンコーダンス』もこの番号を使用、すなわち、ポッツが区分したのでしょうか?)。
しかし、この[2]は、原文中の句読点、接続詞、頭文字から、また文脈から見て、次の文の文頭につけるのがふさわしいと思います。
Unumquodvis malum est infinitae varietatis, sicut unumquodvis bonum. それぞれの悪は無限の多様性(変化)のもの☆である、それぞれの善のように。
☆ 「述語的な属格」(sum+属格)といわれるものです。すなわち「無限の多様性」という範疇に善も悪も「属する」のです。でも、翻訳するとこのようなニュアンスが消えてしまうのが残念です。
余計な話をします。「人民の、人民による、人民のための政治」という言い方がりあます。私はずっと「人民の(政治)」の意味がわかりませんでした。日本語には「の」には「が」と同じく主体を意味することがあるので「人民が主体となる政治」かな、とも思っていました。
しかし、これは英語ではofであり、ラテン語なら属格で表現するものでしょう。それで「人民のものである(政治)」、「人民に所属する(政治)」という意味であるとわかりました。みなさんはこの言葉の「人民の」の「の」をどのように理解されているのでしょうか?
Quod ita sit, non capiunt illi qui modo simplicem ideam de unoquovis malo habent, sicut de contemptu, de inimicitia, de odio, de vindicta, de dolo, et de similibus aliis: このようであることは、彼らはわからない、それぞれの悪について単なる単純な観念を持つ者たち、軽蔑についてのような、反目について、憎しみについて、復讐について、欺きについて、また他の同様のものについて。
sed sciant quod unumquodvis ex illis contineat tot differentias specificas, et tot differentias iterum specificas seu particulares, ut non sufficiat volumen illis enumerandis. しかし、知らなければならないそれらからのそれぞれにはそれだけ多くの特殊な(特別な)相違を含むこと、そしてそれだけ多くの再び特殊なまたは個々の相違を〔含む〕、それらで列挙して書物を間に合わないような。
Inferna sunt secundum differentias cujusvis mali ita ordinate distincta, ut nihil ordinatius et distinctius. 地獄はそれぞれの悪の相違にしたがっていること、このように整えられ、区別されて、〔このように〕整えられ、区別されるものは何もないように。
Inde constare potest, quod sint innumerabilia, unum prope alterum, et unum remote ab altero, secundum differentias malorum in genere, in specie, et in particulari. ここから明らかにすることができる、無数であること、一つは他のものに近く、また一つは他ものから離れて、全般的に、特定的に、また個別的に、悪の相違にしたがって。
[3] Sunt quoque inferna sub infernis: [3] 地獄の下にもまた地獄がある。
sunt communicationes quorundam per transitus, et sunt communicationes plurium per exhalationes, et hoc prorsus secundum affinitates unius generis et unius speciei mali cum aliis. あるものの☆1伝達(手段)は通路(通行、移行)によってある、多くのものの☆1伝達(手段)は発散(物)によってある、そしてこのことは完全に親族関係にしたがっている、他のものとの悪の属☆2の一つ、また種☆2の一つ。
☆1 どちらも属格です。当然communicatioに属します。久しぶりに長島訳を見てみました(読むと怒りがこみ上げてくることが多いのであまり見ないようにしている)。そこには「・・・地獄と地獄との間には、転出人をとおして交流したり、霊気の発散をとおして、より多くの者と交流したり・・・」ととんでもないことが書いてありました。がまんならないし、許せないとも思います。
原意とまったく異なるからです。でたらめを通り越しています。文法とは別に「転出人」とは何ですか? さてこの「直訳」部分では(おもに)文法的なことを取り上げています。「より多くの者と」ではまるっきり文法を無視しています(対格とするならplures)。「多くのcommunicatio」があるのです。
文法(約束、決まりごと)は「正確に表現し、伝える」ために存在します。文法は交通規則のようなものです。その文法を無視する長島さんとは何者でしょうか? (4)「長島訳」に思う、で続論。
☆2 genus「属」(種の一つ上の分類)もspecies「種」も生物学上の「分類」ですが、まとめて「属種」「種類」と意訳してよいと思います。
Inferna quanto numero sunt, datum mihi est scire ex eo, quod inferna sint sub omni monte, colle et petra, et quoque sub omni planitie et valle, et quod sub illis se extendant in longum, latum, et profundum; 地獄はどれほど大きな数であるか、私にこのことから知ることが与えられた、地獄はすべての山、丘と岩の下にあること、そしてまたすべての平野や谷の下に、そしてそれらの下に長く、広く、深く広がること。
verbo, totum caelum, ac totus mundus spirituum, sunt quasi excavati, et sub illis continuum infernum. 一言でいえば、全天界は、そして霊たちの世界全体は、あたかも掘り出される、それらの下に連続する地獄を。
Haec de pluralitate infernorum. これらが地獄の数の多いことについて〔である〕。
(3) 訳文
地獄の数が多いことについては――地獄は、天界の中の天使の社会と同じだけそれだけ多くある、天界の社会のそれぞれに対立して地獄の社会が対応するからである。天界の社会が無数であり、すべては愛、仁愛、信仰の善にしたがって区別されている〕ことは、「天界は社会から成り立つ」の章の中に(41-50番)、また「天界の無辺について」の章の中に(415-420番)見られる。[2] それで、善に対立する悪にしたがって区別されている地獄の社会も同様である。
それぞれの悪には、それぞれの善のように、無限の多様性がある。このようであることは、それぞれの悪である、軽蔑、反目、憎しみ、復讐、欺き、また他の同様なものについて単純な観念しか持たない者たちにはわからない。しかし、それらの悪のそれぞれには多くの特殊な相違が含まれ、そしてまたさらに多くの特殊な個々の相違が含まれ、それら列挙するなら一冊の本では足りないことを知らなければならない。地獄は、それぞれの悪の違いしたがって整えられ、区別されており、このように整えられ、区別されるものは何もないほどである。ここから、全般的、特定的、また個別的に、地獄は悪の相違にしたがって、あるものは他のものに近く、またあるものは他ものから離れて、無数であることを明らかにすることができる。
[3] 地獄の下にもまた地獄がある。ある地獄の伝達手段は通行によって、多くの地獄の伝達手段は発散物によっていて、そしてこのことは他の種類の悪との親族関係に完全にしたがっている。地獄がすべての山、丘、岩の下に、またすべての平野や谷の下にあり、それらの下で長く、広く、深く広がることから、地獄がどれほど大きな数であるか、私はに知ることが与えられた。一言でいえば、全天界そして霊たちの世界全体は、あたかも、それらの下に連続して地獄が掘り出されるようなものである。
これらが地獄の数の多いことについてである。
(4)「長島訳」に思う
現在、スヴェーデンボリの著作の和訳は「柳瀬訳」か「長島訳」かである。ご存知のように原典訳は長島訳である。そして、原典訳であることと、読みやすさから、長島訳を好み、推奨する人が多い。
ついこの間も「わかりやすくて、読者に(難しい神学を)わかっていただこうという愛情を感じる」と言っていた人がいる。ほんとうにそう感じているのか?
長島訳を読まれる方で「ほんとに、こんなことが書いてあるの?」と疑問をもつ人がいないのか?
長島訳『天界と地獄』は、彼が53歳でアルカナ出版を設立し、54歳の1985年に最初の出版物とたものである(私の15歳年長)。私がその初版を入手したのは88年であった。その頃は『天界の秘義』の勉強中であり、コンコーダンスやヘブル原典まで参照しながら、その二回目の読書がそろそろ終了するときだった。参考書の一つとしてであって、まともには読まなかった。
その後、英訳書全巻を読むとき、英訳書を読みながら併読した(91年秋)。「こういうことが書いてあるのかな?」との違和感をもちながらも、それまでだった。私が原典入手したのは93年4月、45歳のときだった。
ヘブル語・ギリシア語の勉強はしてきた。聖書を読むためである。ラテン語は全然知らず、原典を求めた「どのような言葉が使われているか」を知るためだけだった。当時はヘブル語・ギリシア語の習得に全精力を使い果たした気がして、もう新たに言語を学ぶ気になれなかった。
学ぶ気になれなかったことは、今振り返れば、「気力がなかった」と思い込んでいたが、「手段・方法」がなかったのであった。すなわち、「文法書」、「辞書」がなかった。
言葉足らずで補足すれば「スヴェーデンボリを読むための」文法書・辞書がなかったのである。世にある文法書、辞書はいわゆる「古典」を対照としている。スヴェーデンボリの使用した近代ラテン語とはかけ離れている。原典を読もうとしてもうまくいかない。切れない包丁で料理しているようなもの。
ドールの教科書(翻訳し、このサイトに掲載してある)とチャドウィックの『レキシコン』に出会ったのとき、私は(しぶしぶながらも)、ラテン語を学び、原典を読んでみよう、という気になった。
私の原典訳は50歳を契機に創刊した研究誌『荒野』が始まりである。その頃のラテン語は未熟であった。それでも、原典訳を発表しながら土台はつくられていった。私の勉強法は翻訳しながらである。
長島訳のことから、話は「私のラテン語勉強歴」に脱線している(ように見える)。何を言いたいか、と言えば、以前は私も「そんなことが書いてあるのかな?」という疑問だけであったのが、今では原典と照らし合わせて、きちんと訳文を評価できることである。うれしい、といえば、うれしい。
そして、他人の欠点(すなわち、誤訳)に気づいたら、どのような態度を取ればよいのだろうか? むずかしい。長島訳にはその役立ちがある。よいと思う人はそれでよいのかもしれない。疑問を抱いた人に、私の原文解釈が参考になればよいのだろうか?
長島さんは私よりもはるかに語学力(英語もラテン語も)がある。ここの誤訳(属格を対格としたこと)は何だろう? 見落としたとは思えない(そんなそそっかしい気持ちで翻訳をしてもらいたくない)。ましてや、文法を無視したとは思いたくない。そうなら最初から翻訳の資格がない。わかっていて(意図的に)したとするなら、(このようなものである、という)思い込みが激しいのか? でも、その思い込みなり、自由訳に読者を引き込んでしまうことを何と思っているのか?
ある人は言う、「鈴木さん、長島さんを批判する前に、自分の訳を出したら?」 そのとおり。