(1) 原文
558 [primo]. Porro, quantum aliquis in amore caelesti est, qui est amare usus et bona, et affici jucundo cordis cum illa praestat propter ecclesiam, patriam, societatem humanam et concivem, tantum ducatur a Domino, quia ille amor est in quo Ipse, et qui ab Ipso: at quantum aliquis in amore sui est, qui amor est usus et bona praestare propter se, tantum ducitur a semet; et quantum aliquis ducitur a semet, tantum non ducitur a Domino: inde quoque sequitur, quod quantum quis se amat, tantum se removeat a Divino, ita quoque a caelo. Duci a semet, est a proprio suo; ac proprium hominis non est nisi quam malum; est enim ejus malum hereditarium, quod est se amare prae Deo, ac mundum prae caelo.{1} Homo toties immittitur in suum proprium, ita in sua mala hereditaria, quoties se spectat in bonis quae facit, nam spectat a bonis ad se, et non a se ad bona; quare in bonis sistit imaginem sui, et non aliquam imaginem Divini. Quod ita sit, etiam per experientiam confirmatus sum. Sunt mali spiritus, quorum habitationes sunt in plaga media inter septentrionem et occidentem sub caelis, qui callent artem immittendi probos spiritus in proprium illorum, et sic in mala varii generis; quod faciunt per id, quod immittant illos in cogitationes de se, vel aperte per laudes et honores, vel clam per determinationes affectionum illorum ad se: et quantum hoc efficiunt, tantum avertunt facies proborum spirituum a caelo; et tantum quoque intellectum eorum obscurant, et evocant mala ex proprio illorum.
(2) 直訳
Porro, quantum aliquis in amore caelesti est, qui est amare usus et bona, et affici jucundo cordis cum illa praestat propter ecclesiam, patriam, societatem humanam et concivem, tantum ducatur a Domino, quia ille amor est in quo Ipse, et qui ab Ipso: さらに、どれだけある者が天界の愛の中にいるか〔によって〕、それは役立ちと善を愛することである、そして心の楽しさに満たされているか、それら〔役立ちと善〕を教会、祖国、人間の社会と仲間の市民のために実行するとき、それだけ主により導かれる、その愛はその方の中にあるので、そしてそれはその方から。
at quantum aliquis in amore sui est, qui amor est usus et bona praestare propter se, tantum ducitur a semet; しかし、どれだけある者が自己愛の中にいるか〔によって〕、その愛は役立ちと善を自分自身のために実行する、それだけ自分自身により導かれる。
et quantum aliquis ducitur a semet, tantum non ducitur a Domino: そして、それだけある者が自分自身により導かれる〔によって〕、それだけ主により導かれない。
inde quoque sequitur, quod quantum quis se amat, tantum se removeat a Divino, ita quoque a caelo. ここからもまた帰結される、だれでもどれだけ自分自身を愛するか〔によって〕、それだけ自分自身を神性から遠ざけること、こうしてまた天界から。
Duci a semet, est a proprio suo; 自分自身により導かれることは、自分自身のプロプリウムよりである。
ac proprium hominis non est nisi quam malum; そして、人間のプロプリウムは悪以外のものでないなら〔何ものでも〕ない。
est enim ejus malum hereditarium, quod est se amare prae Deo, ac mundum prae caelo.{1} なぜなら、その悪は遺伝であるから、それは自分自身を主よりも愛すること、そして世を天界よりも{1}。
Homo toties immittitur in suum proprium, ita in sua mala hereditaria, quoties se spectat in bonis quae facit, nam spectat a bonis ad se, et non a se ad bona; 人間はそれだけ多く(同じ回数だけ)☆自分のプロプリウムに入れられる、このように自分の遺伝悪の中に、自分自身に目を向けるたびごとに☆、行なう善の中に、なぜなら、善から自分自身へ目を向けるから、そして自分自身から善へでない。
☆ toties~quoties・・・の相関文です。回数について、はやり「qがpを定めます」。
quare in bonis sistit imaginem sui, et non aliquam imaginem Divini. それゆえ、善の中に自分自身の像を立てる(置く)☆、そして神性の何らかの像を〔立て〕ない。
☆ 私は「善の中に自分自身の像を立てる」という比喩的な表現そのままの直訳で意味が汲み取れるので、あえて意訳しないほうが、原文のニュアンスを伝えてよいのではないか、と思う人間です。
Quod ita sit, etiam per experientiam confirmatus sum. このようであることは、さらにまた経験によって私に確信された。
Sunt mali spiritus, quorum habitationes sunt in plaga media inter septentrionem et occidentem sub caelis, qui callent artem immittendi probos spiritus in proprium illorum, et sic in mala varii generis; 悪霊らがいる、その住まいは天界の下の北と西の間の中間の地域である、その者らは善良な霊たちを彼らのプロプリウムへ入れる技術に熟練している、そしてこうしていろいろな種類の悪の中へ。
quod faciunt per id, quod immittant illos in cogitationes de se, vel aperte per laudes et honores, vel clam per determinationes affectionum illorum ad se: このことによって行なうこと、彼らを自分自身についての思考の中に入れること、あるいはあららさまに称賛と敬意によって、あるいはひそかに彼らの情愛を自分自身へ定めることによって。
et quantum hoc efficiunt, tantum avertunt facies proborum spirituum a caelo; そしてどれだけこのことを遂行するか〔によって〕、それだけ善良な霊たちの顔を天界から背かせる。
et tantum quoque intellectum eorum obscurant, et evocant mala ex proprio illorum. そしてそれだけまた彼らの理解力を暗くし、また彼らのプロプリウムから悪を呼び出す。
(3) 訳文
さらに、ある者が役立ちと善を愛することである天界の愛の中にいて、教会、祖国、人間の社会と仲間の市民のためにそれらの愛を実践するとき、心が楽しさに満たされていればいるほど、それだけ主により導かれている。その愛は主の中にあり、主からのものであるから。しかし、ある者が役立ちと善を自分自身のために実践する自己愛の中にいればいるほど、それだけ自分自身により導かれる。そして、自分自身によって導かれれば導かれるほど、それだけ主によって導かれない。ここからもまた、だれでも自分自身を愛するほど、それだけ自分自身を神性から、こうして天界から遠ざけることが帰結される。自分自身によって導かれることは、自分自身のプロプリウムによって導かれることである。そして、人間のプロプリウムは悪以外の何ものでもない。なぜなら、その悪は遺伝悪であり、それは主よりも自分自身を、そして天界よりも世を愛するから{1}。人間は行なう善の中で自分自身に目を向けるたびごとに、それだけ自分のプロプリウムに、このように自分の遺伝悪の中に入れられる。なぜなら、自分自身から善へでなく、善から自分自身へ目を向けるから。それゆえ、善の中に自分自身の像を立て、神的な像を立てない。このようであることを、私はさらにまた経験によって確信した。天界の下の北と西の中間の地域に住んでいる悪霊らがいる。その者らは、善良な霊たちをそのプロプリウムへ、こうしていろいろな種類の悪の中へ引き入れる技術に熟練している。あららさまな称賛と敬意によって、あるいはひそかに善良な霊たちの情愛を自分自身へと向けることによって、、彼らを自分自身についての思考の中に引き入れることを行なう。そしてこのことをやり遂げるほど、それだけ善良な霊たちの顔を天界から背かせ、またそれだけ彼らの理解力を暗くし、彼らのプロプリウムから悪を呼び出したのである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod hominis proprium, quod trahit haereditario a parentibus, non sit nisi quam densum malum (n. 210, 215, 731, 876, 987, 1047, 2307, 2318 [? 2308], 3518, 3701, 3812, 8480, 8550, 10283, 10284, 10286, 10731 [, 10732]).
Quod hominis proprium sit amare se prae Deo, et mundum prae caelo, et nihili facere proximum respective ad se, nisi modo propter se, ita semet, sic quod sit amor sui et mundi (n. 694, 731, 4317, 5660).
Quod ex amore sui et mundi, dum praedominantur, omnia mala (n. 1307, 1308, 1321, 1594, 1691, 3413, 7255, 7376, 7480 [? 7488], 7488 [? 7489, 7490], 8318, 9335, 9348, 10038, 10742).
Quae sunt contemptus aliorum, inimicitia, odium, vindicta, saevitia, dolus (n. 6667, 7372 [? 7370], 7374, 9348, 10038, 10742).
Et quod ex his malis omne falsum scaturiat (n. 1047, 10283, 10284, 10286).
(2) 直訳
@1 Quod hominis proprium, quod trahit haereditario a parentibus, non sit nisi quam densum malum. 人間のプロプリウムは、それは両親から遺伝で引き寄せる(得る)、濃厚な(頑固な)悪以外の何ものでもない。
Quod hominis proprium sit amare se prae Deo, et mundum prae caelo, et nihili facere proximum respective ad se, nisi modo propter se, ita semet, sic quod sit amor sui et mundi. 人間のプロプリウムは神よりも自身自身を愛することである、そして天界よりも世を、そして自分自身と比べて隣人に何も行なわないこと、ただ自分自身のためでないなら、こうして自分自身に〔行なう〕、こうして〔人間のプロプリウムは〕自己と世への愛であること。
Quod ex amore sui et mundi, dum praedominantur, omnia mala. 自己と世への愛から、支配するとき、すべての悪が〔出てくる〕。
Quae sunt contemptus aliorum, inimicitia, odium, vindicta, saevitia, dolus. それらは、他の者への軽蔑、敵意、憎しみ、残酷、欺き。
Et quod ex his malis omne falsum scaturiat. そしてこれらの悪から、すべての虚偽がわき出る。
(1) 原文
558 [secundo]. Quod amor sui sit oppositus amori erga proximum, videri potest ex origine et essentia utriusque. Amor proximi apud {a}illum, qui in amore sui est, inchoat a se; dicit enim quod quisque sibi sit proximus, et ab illo sicut a centro procedit ad omnes qui secum unum faciunt, cum diminutione secundum gradus conjunctionis per amorem secum; et qui extra illam consociationem sunt, reputantur pro nihilo, et qui contra illos et illorum mala, pro hostibus, qualescunque sint, sive sapientes, sive probi, sinceri aut justi. At amor spiritualis erga proximum inchoat a Domino, et ab Ipso ut a centro procedit ad omnes qui Ipsi conjuncti sunt per amorem et fidem, ac procedit secundum quale amoris et fidei apud illos.{1} Inde patet, quod amor proximi inchoans ab homine sit oppositus amori erga proximum qui inchoat a Domino; et quod ille procedat a malo, quia a proprio hominis; at hic a bono, quia a Domino, quia est ipsum Bonum. Patet etiam, quod amor proximi, qui ab homine et ejus proprio procedit, sit corporeus; at amor erga proximum qui a Domino procedit, sit caelestis. Verbo, amor sui facit apud hominem, in quo est, caput; et amor caelestis facit apud illum pedes, cui insistit, et si non servit sibi, quem pedibus proculcat. Inde est, quod qui in infernum dejiciuntur, appareant dejici supinati capite deorsum ad infernum, et pedibus sursum ad caelum (videatur supra, n. 548).
@a illum pro “illos”
(2) 直訳
Quod amor sui sit oppositus amori erga proximum, videri potest ex origine et essentia utriusque. 自己愛は隣人に対する愛と正反対であることは、〔その〕両方(二つのもの)の起源と本質から見られることができる。
Amor proximi apud {a}illum, qui in amore sui est, inchoat a se; 彼らのもとの隣人愛は、その者らは自己愛の中にいる、自分自身から始まる。
dicit enim quod quisque sibi sit proximus, et ab illo sicut a centro procedit ad omnes qui secum unum faciunt, cum diminutione secundum gradus conjunctionis per amorem secum; なぜなら、だれもが自分自身に隣人であることを言うから、そして彼から、中心からかのようにすべてのものへ発出する(進む)、自分自身と一つとなっている者たち、自分自身の愛による結合の程度にしたがって減少とともに。
et qui extra illam consociationem sunt, reputantur pro nihilo, et qui contra illos et illorum mala, pro hostibus, qualescunque sint, sive sapientes, sive probi, sinceri aut justi. そしてその仲間づきあいの外の者たちは、無価値(無意味)として見なす、そして彼らとまた彼らの悪と対立する者たちは、敵として〔見なす〕、どんな種類である〔=あっても〕、あるいは賢明な者たち、あるいは正直な者たち、誠実または公正な者たち。
At amor spiritualis erga proximum inchoat a Domino, et ab Ipso ut a centro procedit ad omnes qui Ipsi conjuncti sunt per amorem et fidem, ac procedit secundum quale amoris et fidei apud illos.{1} しかし、隣人に対する霊的な愛は主から始まる、そしてその方から、中心からのようにすべてのものへ発出する、その方に愛と信仰によって結合している者たち、そしてその者たちのもとの愛と信仰の性質にしたがって発出する(進む){1}。
Inde patet, quod amor proximi inchoans ab homine sit oppositus amori erga proximum qui inchoat a Domino; ここから明らかである、人間から始まる隣人愛と主から始まる隣人に対する愛は正反対であること。
et quod ille procedat a malo, quia a proprio hominis; そしてそれ(前者)は悪から発出する、人間のプロプリウムからなので。
at hic a bono, quia a Domino, quia est ipsum Bonum. しかし、これ(後者)は善から〔発出する〕、主からなので、〔主は〕善そのものであるので。
Patet etiam, quod amor proximi, qui ab homine et ejus proprio procedit, sit corporeus; さらにまた明らかである、隣人愛は、それは人間からそしてそのプロプリウムから発出する、身体のもの(形体的)であること。
at amor erga proximum qui a Domino procedit, sit caelestis. しかし、主から発出する隣人に対する愛は、天界のものである。
Verbo, amor sui facit apud hominem, in quo est, caput; 一言でいえば、自己愛は人間のもとで、その者の中にある、頭をつくる。
et amor caelestis facit apud illum pedes, cui insistit, et si non servit sibi, quem pedibus proculcat. そして天界の愛は彼のもとで足をつくる、それに立つ、そしてもし自分自身に仕えないなら、それを足で踏みにじる☆。
☆ 足となっている天界の愛を足で踏みにじるのでは「足で足を踏みつける」ことになりますが、意味は汲めるので、このくらいの文章の乱れ(整合性のなさ)は許容範囲かと思っています。(その前の「それに立つ」もおかしい、といえばおかしい)
Inde est, quod qui in infernum dejiciuntur, appareant dejici supinati capite deorsum ad infernum, et pedibus sursum ad caelum (videatur supra, n. 548). ここからである、地獄に投げ込まれる者らは、あお向けになって投げ込まれるのが見られる、頭で下方、地獄へ向けて、そして足で上方、天界へ向けて(上の548番に見られる)。
@a illum pro “illos” 注a 「illos」の代わりにillum
(3) 訳文
自己愛は隣人に対する愛と正反対であることは、その二つの愛の起源と本質から知ることができる。自己愛の中にいる者らのもとの隣人愛は、自分自身から始まる。なぜなら、自分自身が隣人である、とだれもが言うから、そしてその者を中心とするかのように、彼から、彼の愛による結合の程度にしたがって減少しながら、彼自身と一つとなっているすべての者らへと進む。そしてその仲間づきあいの外の者たちは、無価値と見なし、彼らと、また彼らの悪と対立する者たちは、どんな種類の賢明な者、あるいは正直な者、誠実または公正な者たちであっても、敵と見なす。しかし、隣人に対する霊的な愛は主から始まり、そしてその方を中心とするかように、その方から愛と信仰の性質にしたがって、その方に愛と信仰によって結合しているすべて者たちへと進む{1}。ここから、人間から始まる隣人愛と主から始まる隣人に対する愛は、前者が人間のプロプリウムからのものなので悪から発出するが、しかし、後者が善そのものである主からのものなので善から発出するので、正反対であることが明らかである。さらにまた、人間からそしてそのプロプリウムから発出する隣人愛は形体的であること、しかし、主から発出する隣人に対する愛は天界のものであることも明らかである。一言でいえば、人間の中にある自己愛は、彼の頭をつくり、天界の愛は彼の足をつくる。そして、自己愛は天界の愛の上に立ち、もし自分に仕えないなら、その愛を足で踏みにじる。ここから、地獄に投げ込まれる者らは、あお向けになって、頭を地獄へ向けて下にし、足を天界へ向けて上にして、投げ込まれるように見えるのである(前の548番に見られる)。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Qui non sciunt quid sit amare proximum, putant quod unusquisque homo sit proximus, et quod benefaciendum sit cuivis qui opus indiget (n. 6704).
Et quoque credunt, quod quisque sibi sit proximus, et sic quod amor erga proximum incipiat a se (n. 6933).
Qui se supra omnia amant, ita illi apud quos amor sui regnat, etiam amorem erga proximum a se incipiunt (n. 8120[? 6710, 6711]).
Sed quomodo quisque sibi proximus est, explicatur (n. 6933-6938).
At qui Christiani sunt, et Deum supra omnia amant, amorem erga proximum incipient a Domino, quia ille supra omnia amandus est (n. 6706, 6711, 6819, 6824).
Quod discrimina proximi totidem sint, quot discrimina boni a Domino, et quod faciendum sit bonum cum discrimine erga quemcunque secundum quale status ejus, et quod hoc sit prudentiae Christianae (n. 6707, 6709, 6710[? 6711], 6818).
Quod discrimina illa innumera sint; et quod ideo antiqui, qui noverunt quid proximus, redegerint exercitia charitatis in classes, et insigniverint illas suis nominibus; et quod inde sciverint in quo respectu unus et alter esset proximus, et quomodo benefaciendum cuivis prudenter (n. 2417, 6629[? 6628], 6705, 7259-7262).
Quod doctrina in Antiquis Ecclesiis fuerit doctrina charitatis erga proximum, et quod inde illis sapientia (n. 2417, 2385, 3419, 3420, 4844, 6628[? 6629]).
(2) 直訳
@1 Qui non sciunt quid sit amare proximum, putant quod unusquisque homo sit proximus, et quod benefaciendum sit cuivis qui opus indiget. 隣人を愛することは何か知らない者は、それぞれの人間が隣人であることを考える、そして働きを必要とするそれぞれの者によくしてやらなければならないこと。
Et quoque credunt, quod quisque sibi sit proximus, et sic quod amor erga proximum incipiat a se. そしてまた信じる、それぞれの者が自分自身に隣人であること、そしてこうして隣人に対する愛は自分自身から始まること。
Qui se supra omnia amant, ita illi apud quos amor sui regnat, etiam amorem erga proximum a se incipiunt. 自分自身をすべてにまさって愛する者は、このように彼らは、彼らのもとで自己愛が支配する、さらにまた隣人に対する愛は自分自身から始まる。
Sed quomodo quisque sibi proximus est, explicatur. しかし、どのようにそれぞれの者が自分自身に隣人である、説明される。
At qui Christiani sunt, et Deum supra omnia amant, amorem erga proximum incipient a Domino, quia ille supra omnia amandus est. しかし、キリスト教徒である者は、そしてすべてにまさって神を愛する〔者は〕、隣人に対する愛が主から始まる、それ〔主〕はすべてにまさって愛さなければならないので。
Quod discrimina proximi totidem sint, quot discrimina boni a Domino, et quod faciendum sit bonum cum discrimine erga quemcunque secundum quale status ejus, et quod hoc sit prudentiae Christianae. 隣人の相違はそれだけ多くあること、主からの善の相違と同数の、そして彼の状態がどのようなものかにしたがってそれぞれの者に対して相違をとともに善を行なわなければならないこと、そしてこれはキリスト教徒の思慮分別であること。
Quod discrimina illa innumera sint; et quod ideo antiqui, qui noverunt quid proximus, redegerint exercitia charitatis in classes, et insigniverint illas suis nominibus; その相違は無数にある。そしてそれゆえ、古代人は、その者たちは隣人が何か知っていた、仁愛の実践を部類にした、そしてそれらをその名前で区別した。
et quod inde sciverint in quo respectu unus et alter esset proximus, et quomodo benefaciendum cuivis prudenter. そしてここからそのものに関して一つは他の者と(お互いに)隣人であるか知った、そしてどのようにそれぞれに賢明によくしてやらなければならないか〔知った〕。
Quod doctrina in Antiquis Ecclesiis fuerit doctrina charitatis erga proximum, et quod inde illis sapientia. 古代教会の中の教えは隣人に対する仁愛の教えであった、そしてそこから彼らに知恵〔があった〕こと。