原典講読『天界と地獄』no.553.

(1) 原文
553. Omnes spiritus in infernis, inspecti in aliqua luce caeli, apparent in forma sui mali; est enim quisque effigies sui mali, nam apud unumquemvis interiora et exteriora unum agunt, ac interiora se sistunt videnda in exterioribus, quae sunt facies, corpus, loquela, et gustus; ita ad conspectum agniti sunt quales sunt. In genere sunt formae contemptus aliorum, minarum contra illos qui se non venerantur: sunt formae odiorum varii generis sunt formae vindictarum etiam varii generis; saevitiae et crudelitates ex interioribus per illas transparent: at cum alii illos laudant, venerantur, et colunt, contrahitur facies eorum, et apparet sicut laetum ex jucundo. [2] Omnes formae illae, quales apparent, non paucis describi potest, non enim una est similis alteri; modo inter illos, qui in simili malo sunt, et inde in simili societate infernali, est similitudo communis, ex qua sicut ex plano derivationis apparent facies singulorum ibi in quadam similitudine. In genere sunt facies eorum dirae, et expertes vitae sicut cadaverum: quorundam sunt nigrae; quorundam instar facularum igneae; quorundam ex pustulis, varicis et ulceribus enormes; apud plures non apparent facies, sed loco illius hirsutum quid, aut osseum; apud quosdam modo exstant dentes; corpora eorum etiam monstrosa sunt; et loquela eorum sicut ex ira, aut ex odio, aut ex vindicta, nam quisque loquitur ex suo falso, et sonat ex suo malo: verbo, sunt omnes sui inferni imagines. [3] Ipsum infernum in communi in qua forma est, non datum est videre; dictum modo est, quod sicut universum caelum in uno complexu referat unum Hominem (n. 59-67), ita universum infernum in uno complexu referat unum diabolum, et quoque quod sisti possit in unius diaboli effigie (videatur supra, n. 544). Sed in quali forma sunt inferna in specie, seu infernales societates, saepius videre datum est, nam ad aperturas illorum, quae vocantur portae inferni, utplurimum apparet monstrum, quod in communi repraesentat formam illorum qui inibi sunt: saevitiae eorum, qui ibi sunt, etiam simul tunc repraesentantur per dira et atrocia, quae memorare supersedetur. [4] At sciendum est, quod spiritus infernales appareant tales in luce caeli, sed inter se sicut homines; hoc ex misericordia Domini, ne inter se etiam foeditates sint, sicut apparent coram angelis: sed apparentia illa est fallacia, nam utprimum aliquid lucis e caelo immittitur, humanae illorum formae vertuntur in monstrosas, quales in se sunt, de quibus supra; nam in luce caeli apparet omne sicut in se est. Inde quoque est, quod lucem caeli fugiant, et in suum lumen se dejiciant, quod lumen est sicut lumen ex ignitis carbonibus, et alicubi sicut ex sulphure ardente; sed etiam hoc lumen vertitur in meram caliginem, cum illuc e caelo aliquid lucis influit. Inde est, quod inferna dicantur in caligine et tenebris esse et quod “caligo et tenebrae” significent falsa ex malo, qualia sunt in inferno.
(2) 直訳
Omnes spiritus in infernis, inspecti in aliqua luce caeli, apparent in forma sui mali; 地獄の中のすべての霊は、天界の何らかの光の中で眺められた、自分自身の悪の形の中で見られる。
est enim quisque effigies sui mali, nam apud unumquemvis interiora et exteriora unum agunt, ac interiora se sistunt videnda in exterioribus, quae sunt facies, corpus, loquela, et gustus; なぜなら、それぞれの者は自分自身の悪の像であるから、なぜなら、それぞれのもとで内的なものと外的なものは一つとして働くから、そして内的なものは外的なものの中にそれ自体を見られるように示すから、それらは顔、身体、話し方、振る舞いである。
ita ad conspectum agniti sunt quales sunt. このように、視野へ認められる、どんなものであるか。
In genere sunt formae contemptus aliorum, minarum contra illos qui se non venerantur: 全般的に他の者たちへの軽蔑の形である、自分を尊ばない者たちに対するおどし〔の形〕。
sunt formae odiorum varii generis; いろいろな種類の憎しみの形である。
sunt formae vindictarum etiam varii generis; いろいろな種類の復讐の形である。
saevitiae et crudelitates ex interioribus per illas transparent: 内的なものから狂暴と残酷がそれらを通して透かして見える。
at cum alii illos laudant, venerantur, et colunt, contrahitur facies eorum, et apparet sicut laetum ex jucundo. しかし、他の者たちが彼らをほめる、尊ぶ、礼拝するとき、彼らの顔は引き締められる、そして楽しさからうれしい(機嫌よい)ように見える。
[2] Omnes formae illae, quales apparent, non paucis describi potest, non enim una est similis alteri;  [2] それらのすべての形は、どのように見えるか、手短に(簡単に)述べられることはできない、なぜなら、一つは他のものに似ていないから。
modo inter illos, qui in simili malo sunt, et inde in simili societate infernali, est similitudo communis, ex qua sicut ex plano derivationis apparent facies singulorum ibi in quadam similitudine. 単に彼らの間に、似た悪の中にいる者ら、そしてそこから地獄の似た社会の中に、共通の類似がある、そのことから派生(物)の面からのように☆そこに個々の顔に見られる、ある類似の中に。
☆ 「派生物の面からのように」でわかるでしょうか?(私にはわかります) 長島訳は「ちょうど同じ家系に属するものどうしのように」と思い切った「意訳」しています。というよりもこれは意訳をはみ出して「自由訳」ですね。長島さんは「読者がわかるように訳す」が根本姿勢でしょうが、私はこれではある意味で「訳していない」と思っています。英訳は「as from a plane of derivation」であり、これは直訳ですね。英語圏の人にはこれで把握できるのでしょう。ここは翻訳が苦しいですね。「〔共通の〕面から〔いろいろなものが〕派生してくるように」と実際に使われている語を生かしながら、補って訳せばよいのでしょうか?
In genere sunt facies eorum dirae, et expertes vitae sicut cadaverum: 全般的に、彼らの顔は恐ろしい、そして死体のようにいのち(活力)を欠いている。
quorundam sunt nigrae; ある者らの〔顔〕は黒い。
quorundam instar facularum igneae; ある者らの〔顔〕は、たいまつの火に似ている☆。
☆ instarは属格をとります。
quorundam ex pustulis, varicis et ulceribus enormes; ある者らの〔顔〕は、膿ほう(吹き出物)、静脈瘤☆、醜い潰瘍から。
☆ チャドウィックは「varicisはvaricibusかvaliculisに校正すべきである」と言っています。exは奪格支配なので文法的にはそうすべきです。
apud plures non apparent facies, sed loco illius hirsutum quid, aut osseum; 多くの者のもとで顔は見えない、しかし、それに代わって、何か髪の毛が、または骨が〔見える〕。
apud quosdam modo exstant dentes; ある者のもとでは、歯だけが現われる。
corpora eorum etiam monstrosa sunt; 彼らの身体もまた怪物のようである。
et loquela eorum sicut ex ira, aut ex odio, aut ex vindicta, nam quisque loquitur ex suo falso, et sonat ex suo malo: そして彼らの話し方は怒りからのよう〔である〕、または憎しみから、または復讐から、なぜなら、それぞれの者が自分自身の虚偽から話すから、そして自分自身の悪から声を出す。
verbo, sunt omnes sui inferni imagines. 一言でいえば、すべての者は自分自身の地獄の像である。
[3] Ipsum infernum in communi in qua forma est, non datum est videre; [3] 地獄そのものが全般的にどんな形であるか、見ることは与えられない。
dictum modo est, quod sicut universum caelum in uno complexu referat unum Hominem (n. 59-67), ita universum infernum in uno complexu referat unum diabolum, et quoque quod sisti possit in unius diaboli effigie (videatur supra, n. 544). 単に言われた、全天界は一つの総合体として一人の人間を表わす(59-67番)のように、このように全地獄は一つの総合体として一人の悪魔を表わすこと、そしてまた、一人の悪魔の像の中に(として)示されることができること(上の544番に見られる)。
Sed in quali forma sunt inferna in specie, seu infernales societates, saepius videre datum est, nam ad aperturas illorum, quae vocantur portae inferni, utplurimum apparet monstrum, quod in communi repraesentat formam illorum qui inibi sunt: しかし、特定的に地獄がどんな形であるか、すなわち地獄の社会が、しばしば見ることが与えられた、なぜなら、それらの開口部に、それらは地獄の門と呼ばれる、多くの場合、怪物が見られる、それがたいてい、内部にいる者ら、彼らの形を表象しているから。
saevitiae eorum, qui ibi sunt, etiam simul tunc repraesentantur per dira et atrocia, quae memorare supersedetur. 彼らの狂暴さ、そこにいる者ら、さらにまた同時に、その時、恐ろしいものとぞっとするものによって表象される、それらを話しに出すことは差し控えられる。
[4] At sciendum est, quod spiritus infernales appareant tales in luce caeli, sed inter se sicut homines;  [4] しかし、知らなくてはならない、地獄の霊らは天界の光の中でこのようなものに見えること、しかし、自分たち(互い)の間で人間のように〔見える〕。
hoc ex misericordia Domini, ne inter se etiam foeditates sint, sicut apparent coram angelis: このことは主の慈悲からである、自分たち(互い)の間でもまた醜くないように、天使たちの前に見られるように。
sed apparentia illa est fallacia, nam utprimum aliquid lucis e caelo immittitur, humanae illorum formae vertuntur in monstrosas, quales in se sunt, de quibus supra; しかし、それらの外観は欺きである、なぜなら、天界から何らかの光が入れられるとすぐに、彼らの人間の形は怪物に変化する、本質的にどんなものであるか、それらについて上に。
nam in luce caeli apparet omne sicut in se est. なぜなら、天界の光の中で、すべてのものは本質的に存在するように(=ままに)〔見られる〕から。
Inde quoque est, quod lucem caeli fugiant, et in suum lumen se dejiciant, quod lumen est sicut lumen ex ignitis carbonibus, et alicubi sicut ex sulphure ardente; ここからもまたである、天界の光を避けること、そして自分自身の光の中に自分自身を投げ込む、その光は炭火からの光のようである、またあるところでは燃える硫黄からのような〔光〕。
sed etiam hoc lumen vertitur in meram caliginem, cum illuc e caelo aliquid lucis influit. しかしまた、この光は暗黒そのものに変わる、そこに天界から何らかの光が流入するとき。
Inde est, quod inferna dicantur in caligine et tenebris esse; ここからである、地獄は暗黒と暗やみの中にあると言われること。
et quod “caligo et tenebrae” significent falsa ex malo, qualia sunt in inferno. そして「暗黒と暗やみ」は悪からの虚偽を意味すること、地獄の中に中にあるような。
(3) 訳文
 天界の何らかの光の中で眺められた、地獄のすべての霊は、それ自身の悪の形で見られる。なぜなら、だれもが自分自身の悪の像であるから、というのも、それぞれの者のもとで内的なものと外的なものは一つとして働き、内的なものは、顔、身体、話し方、振る舞いである外的なものの中にそれ自体が見られるように示すからである。このように、どんなものであるか、目で認められる。全般的に、他の者たちへの軽蔑の形、自分を尊ばない者たちに対するおどしの形をしている。いろいろな種類の憎しみの形、いろいろな種類の復讐の形をしている。内的なものからの狂暴さと残酷さが、それらを通して透かして見える。しかし、他の者たちが彼らをほめ、尊び、礼拝するとき、彼らの顔は引き締められ、楽しさからうれしそうに見える。
[2] それらの形のすべてがどのように見えるかを、手短に述べることはできない、なぜなら、あるものは他のものに似ていないから。ただ〔しかし〕似た悪の中に、そしてそこから地獄の似た社会の中にいる者らには、共通の類似があり、その共通の類似する面から〔いろいろなものが〕派生してくるように、そこの個々の顔には、ある類似したものが見られる。全般的に、彼らの顔は恐ろしいものであり、死体のようにいのちを欠いている。ある者らの顔は黒く、ある者らの顔は、たいまつの火に似ている。ある者らの顔には、吹き出物、静脈瘤、醜い潰瘍がある。顔の見えない者も多く、そこに代わって、髪の毛または骨のようなものが見える。ある者は、歯だけが現われる。彼らの身体もまた怪物のようである。そしてその話し方は、怒り、または憎しみ、または復讐からかのようである、なぜなら、だれもが自分自身の虚偽から話し、自分自身の悪から声を出すから。一言でいえば、すべての者は自分の地獄の像となっている。
[3] 地獄そのものが全般的にどんな形であるか、〔私に〕見ることは与えられていない。次のことがだけが言われた。全天界は一つの総合体として一人の人間を表わす(59-67番)のように、全地獄は一つの総合体として一人の悪魔を表わすこと、また、一人の悪魔の像として示されることができることである(前の544番に見られる)。しかし、特定的に地獄が、すなわち地獄の社会がどんな形であるかは、しばしば見ることが与えられた。なぜなら、地獄の門と呼ばれる開口部に、多くの場合、怪物が見られ、それがたいてい、内部にいる者らの形を表象しているから。同時に、そこにいる者らの狂暴さもまた、恐ろしいものとぞっとするものによって表象されるが、それらを述べることは差し控えよう。
[4] しかし、地獄の霊らは、天界の光の中でこのようなものに見えるのであって、自分たちの間では人間のように見えることを知っておくべきである。自分たちの間で、天使たちの前で見られるように、醜くないのは、このこともまた主の慈悲からである。しかし、天界から何らかの光が入るとすぐに、彼らの人間の形は怪物に変化するので、それらの外観は欺きであり、彼らが本質的にどんなものであるかはすぐ前に述べた。というのも、天界の光の中で、すべてのものは本質的に存在するがままに見られるからである。ここからもまた、彼らは天界の光を避け、そして自分自身の光の中に逃げ込むのである。その光は、炭火からの光のようであり、またあるところでは、燃える硫黄からの光のようである。しかしまた、この光は、そこに天界から何らかの光が流入するとき、暗黒そのものに変わる。ここから、地獄は暗黒と暗やみの中にある、と言われ、「暗黒と暗やみ」は、地獄の中に中にあるような悪からの虚偽を意味する。

コメントを残す