原典講読『天界と地獄』no.533.

(1) 原文
533. Quod non difficile sit agere vitam caeli sicut creditur, patet nunc ex eo, quod solum opus habeat, cum aliquid obvenit quod scit insincerum et injustum esse, ad quod animus ejus fertur, ut cogitet quod non faciendum sit quia est contra praecepta Divina. Si homo assuescit ita cogitare, et ex assuetudine trahit aliquem habitum, tunc paullatim conjungitur caelo; et quantum conjungitur caelo, tantum aperiuntur superiora quae mentis ejus sunt; et quantum illa aperiuntur, tantum videt quid insincerum et injustum; et quantum haec videt tantum discuti possunt; nam malum aliquod non potest discuti quam postquam videtur. Hic status est in quem homo ex libero intrare potest; nam quis non ex libero ita cogitare potest? At cum initiatus est, tunc Dominus operatur omnia bona apud illum, et facit ut non modo videat mala, sed etiam ut nolit illa, et denique ut aversetur illa. Hoc intelligitur per Domini verba,
“Jugum.. meum facile est, et onus meum leve” (Matth. xi. 30).
Sed sciendum est, quod difficultas ita cogitandi, et quoque resistendi malis, crescat, quantum homo ex voluntate facit mala; tantum enim is assuescit illis, usque ut tandem non videat illa, et dein ut amet illa, et ex jucundo amoris excuset illa, et per omnis generis fallacias confirmet, et dicat licita et bona. Sed hoc fit apud illos, qui in adolescente aetate ruunt in mala sicut absque freno, et simul tunc ex corde Divina rejiciunt.
(2) 直訳
Quod non difficile sit agere vitam caeli sicut creditur, patet nunc ex eo, quod solum opus habeat, cum aliquid obvenit quod scit insincerum et injustum esse, ad quod animus ejus fertur, ut cogitet quod non faciendum sit quia est contra praecepta Divina. 天界の生活を送ることは信じられているように困難ではないことは、今やそのことから明らかである、ただ必要とすること、何か不誠実で不公平であることが起こる(心に浮かぶ)とき、そのことへ彼の心(アニムス)が導かれる(駆り立てられる)、考えること、神的な戒めに反するので、行なってはならないことを。
Si homo assuescit ita cogitare, et ex assuetudine trahit aliquem habitum, tunc paullatim conjungitur caelo; もし、人間がこのように考えることに慣れるなら、そして慣れることから何らかの習慣を得る、その時、少しずつ天界と結合する。
et quantum conjungitur caelo, tantum aperiuntur superiora quae mentis ejus sunt; そしてどれだけ天界と結合するか〔によって〕、それだけ彼の心のものである高いものが開かれる。
et quantum illa aperiuntur, tantum videt quid insincerum et injustum; そしてどれだけそれが開かれるか〔によって〕、それだけ不誠実と不公平を見る。
et quantum haec videt tantum discuti possunt; そしてどれだけこれらを見るか、それだけ追い払われることができる。
nam malum aliquod non potest discuti quam postquam videtur. なぜなら、何らかの悪は追い払われることはできないから、見られる後以外に。
Hic status est in quem homo ex libero intrare potest; この状態は、その中へ人間が自由☆から入ることのできる(ものである)。
☆ 柳瀬訳はこの「自由」を「自由意志」としています。自由と自由意志は別ものなので、なぜこのように訳すのか疑問です。(私は、状態や状況として「自由」があり、その自由の中での自発的意志が「自由意志」であると思っています)
nam quis non ex libero ita cogitare potest? なぜなら、だれが自由☆からこのように考えることができないか?
At cum initiatus est, tunc Dominus operatur omnia bona apud illum, et facit ut non modo videat mala, sed etiam ut nolit illa, et denique ut aversetur illa. しかし、(基本を)教えられるとき、その時、主は彼のもとのすべての善に働きかける、そして悪を〔悪として〕見るようにするだけでなく、しかしまたそれを欲しないように、そしてついにそれを追い払うように〔する〕。
Hoc intelligitur per Domini verba, このことが主のみことばによって意味される、
“Jugum.. meum facile est, et onus meum leve” (Matth. xi. 30). 「わたしのくびきは負いやすく、わたしの荷は軽い」(マタイ11:30)。
Sed sciendum est, quod difficultas ita cogitandi, et quoque resistendi malis, crescat, quantum homo ex voluntate facit mala; しかし、知らなくてはならない、このように考えることの困難、そしてまた悪に抵抗すること〔の困難〕は、増大すること、どれだけ人間が意志から悪を行なうか〔によって〕。
tantum enim is assuescit illis, usque ut tandem non videat illa, et dein ut amet illa, et ex jucundo amoris excuset illa, et per omnis generis fallacias confirmet, et dicat licita et bona. なぜなら、これほどに彼はそれに慣れる、ついにそれを見ないようにまでも、そしてその後、それを愛するように、そして愛の楽しさからそれを許す、そしてすべての種類の欺き(ごまかし)によって確信する(強くする)、そして許されることや善と言うから。
Sed hoc fit apud illos, qui in adolescente aetate ruunt in mala sicut absque freno, et simul tunc ex corde Divina rejiciunt. しかし、このことは彼らのもとに起こる、青年時代に束縛なしのように悪の中に突進する者ら、そして同時にその時、心から神的なものを退ける者ら。
(3) 訳文
 天界の生活を送ることは信じられているほど困難でないことは、今や次のことから明らかである。不誠実で不公平である何かが心に浮かび、そのことへ自分の心が導かれるとき、ただ必要とされることは、神的な戒めに反するので行なってはならない、と考えることである。もし、人間がこのように考えることに慣れ、慣れることから何らかの習慣を得るなら、その時、少しずつ天界と結合する。そして天界と結合するほど、それだけ心の高いものが開かれる。そしてそれが開かれるほど、それだけ不誠実と不公平を見る。そしてそれらを見るほど、それだけ追い払うことができる。なぜなら、何らかの悪は、見られた後でなくては、追い払われることはできないから。この状態の中へ、人間は自由から入ることができる。なぜなら、だれが自由からこのように考えることができないのか? しかし、基本的なことが教えられる時、主は彼のもとのすべての善に働きかけ、悪を見るようにされるだけでなく、それを欲しないように、ついにはそれを追い払うようにされる。このことが主のみことばによって意味されている、
 「わたしのくびきは負いやすく、わたしの荷は軽い」(マタイ11:30)。
 しかし、このように考えること、さらにまた悪に抵抗することの困難は、人間が意志から悪を行なうほど増大することを知らなくてはならない。なぜなら、ついには悪を見ないようにまでも悪に慣れ、そしてその後、悪を愛するようになり、愛の楽しさから悪を許し、そしてすべての種類のごまかしによって確信し、許されること、善いことである言うからである。しかし、このことは、青年時代に束縛がないかのように悪に突進し、そしてそのとき同時に、心から神的なものを退ける者らのもとに起こることである。