原典講読『天界と地獄』no.51,no.52,no.53.

       [VII.]
     QUOD UNAQUAEVIS SOCIETAS SIT CAELUM IN MINORE FORMA,
     ET UNUSQUISQUE ANGELUS IN MINIMA.
     それぞれの社会は小さい形の天界であること、
     またそれぞれの天使は最小の〔形の天界であること〕
(1) 原文
51. Quod unaquaevis societas sit caelum in minore forma, et unusquisque angelus in minima, est quia bonum amoris et fidei est quod facit caelum, et id bonum est in omni societate caeli, et in omni angelo societatis. Nihil refert, quod bonum illud ubivis differat et varium sit; est usque bonum caeli; differentia modo est, quod caelum tale sit hic et tale ibi. Ideo dicitur, cum quis elevatur in aliquam societatem caeli, quod veniat in caelum; et de illis qui ibi, quod sint in caelo, et quisque in suo: hoc norunt omnes qui in altera vita; ideo qui extra aut infra caelum stant, et spectant e longinquo ubi coetus angelorum sunt, dicant quod caelum sit ibi, et quoque ibi. Se habet hoc comparative sicut cum praefectis, officiariis et ministris in uno palatio regio aut in una aula; tametsi habitant seorsim in suis mansionibus aut in suo conclavi, unus supra, alter infra, usque sunt in uno palatio aut in una aula, quisque ibi in sua functione ad serviendum regi. Inde patet quid intelligitur per Domini verba quod
In domo Patris sui sint mansiones multae (Joh. xiv. 2);
et quid per “habitacula caeli,” et per “caelos caelorum” apud Prophetas.
(2) 直訳
Quod unaquaevis societas sit caelum in minore forma, et unusquisque angelus in minima, est quia bonum amoris et fidei est quod facit caelum, et id bonum est in omni societate caeli, et in omni angelo societatis. それぞれの社会は小さい形の天界であり、それぞれの天使は最小の〔形の天界である〕ことは、愛と信仰の善が天界をつくるものであり、その善は天界のすべての社会の中に、社会のすべての天使の中に存在するからである。
Nihil refert, quod bonum illud ubivis differat et varium sit; 何も関係しない☆、その善がどこでも相違する、変化することは。
☆refertは非人称動詞で「重要である、関わりがある」という意味です。
est usque bonum caeli; やはり天界の善である。
differentia modo est, quod caelum tale sit hic et tale ibi. 単に相違がある、天界がここではこのようであり、そこではこのよう〔であること〕。
Ideo dicitur, cum quis elevatur in aliquam societatem caeli, quod veniat in caelum; それゆえ、言われる、だれかが何らかの天界の社会に上げられるとき、天界に来ること。
et de illis qui ibi, quod sint in caelo, et quisque in suo: またそこにいる者について、天界の中にいること〔が言われる〕、それぞれが自分の〔天界の〕中に〔いると言われる〕。
hoc norunt omnes qui in altera vita; このことを来世にいるすべての者が知っている。
ideo qui extra aut infra caelum stant, et spectant e longinquo ubi coetus angelorum sunt, dicant quod caelum sit ibi, et quoque ibi. それゆえ、天界の外または下に立ち、遠方からそこに天使たちの集団を眺める者は、天界がそこにあることを言う、またそこにも〔あると〕。
Se habet hoc comparative sicut cum praefectis, officiariis et ministris in uno palatio regio aut in una aula; このことは比べれば、一つの王宮の中のまたは一つの宮廷の中の統治者、役人、召使のようである。
tametsi habitant seorsim in suis mansionibus aut in suo conclavi, unus supra, alter infra, usque sunt in uno palatio aut in una aula, quisque ibi in sua functione ad serviendum regi. たとえ別に住んでいても、自分の住まいに、または自分の部屋に、一つ(ある者)は上に、他(の者)は下に、それでも一つの宮殿の中に、または一つの宮廷の中に、それぞれがそこで王に使えるための自分の任務の中に〔いる〕。
Inde patet quid intelligitur per Domini verba quod ここから明らかである、〔以下の〕主のことばによって何が意味されるか
In domo Patris sui sint mansiones multae (Joh. xiv. 2); 父の家には多くの住まいがあること(ヨハネ14:2)。
et quid per “habitacula caeli,” et per “caelos caelorum” apud Prophetas. また「預言書」にある「天界の住まい」によって、また「天の天」によって。
(3) 訳文
 それぞれの社会は小さい形の天界であり、それぞれの天使は最小の形の天界であることは、愛と信仰の善が天界をつくるものであり、その善は天界のすべての社会の中に、社会のすべての天使の中に存在するからである。その善がどこかで相違し、変化することは何も問題とならない。やはり天界の善である。相違は単に、天界がここではこのようであり、そこではそのようであることである。それゆえ、だれかが何らかの天界の社会に上げられるとき、天界に来ると言われることがある。またそこにいる者について、天界の中にいる、それぞれが自分の天界の中にいると言われることがある。このことを来世にいるすべての者が知っている。それゆえ、天界の外または下に立ち、遠方から天使たちの集団を眺める者は、天界がここにある、またあそこにもあると言う。このことは、一つの王宮または一つの宮廷の中の長官、官吏、召使にたとえられる。たとえ、自分の住まい、または自分の部屋に、ある者は上に、ある者は下に、と別々に住んでいても、それでも一つの宮殿に、または一つの宮廷の中に、それぞれがそこで王に使えるための自分の任務の中にいる。ここから、次の主のことばによって何が意味されるか明らかである
 父の家には多くの住まいがあること(ヨハネ14:2)。
 また「預言書」の「天界の住まい」によって、また「天の天」によって何が意味されるかも明らかである。
(1) 原文
52. Quod unaquaevis societas sit caelum in minore forma, etiam constare potuit ex eo, quod similis forma caelestis sit in quavis societate, qualis est in toto caelo: in toto caelo sunt in medio qui praestant reliquis, et circumcirca usque ad terminos sunt in ordine decrescente qui minus praestant, ut dictum videatur in articulo praecedente (n. 43); et quoque ex eo, quod Dominus ducat omnes qui in toto caelo tanquam essent unus angelus; similiter illos qui in unaquavis societate: inde apparet quandoque integra societas angelica sicut unum in forma angeli, quod etiam mihi datum est a Domino videre. Cum etiam Dominus apparet in medio angelorum, tunc non apparet circumstipatus a pluribus, sed ut unus in Forma angelica: inde est, quod Dominus in Verbo dicatur Angelus; et quoque quod integra societas; Michael, Gabriel et Raphael non sunt nisi quam societates angelicae, quae a functionibus suis ita nominantur.{1}
(2) 直訳
Quod unaquaevis societas sit caelum in minore forma, etiam constare potuit ex eo, quod similis forma caelestis sit in quavis societate, qualis est in toto caelo: それぞれの社会が小さい形の天界であることは、このことからもまた明らかにすることができる、それぞれの社会の中に天界の形に似たものがあること、全天界の中にあるような。
in toto caelo sunt in medio qui praestant reliquis, et circumcirca usque ad terminos sunt in ordine decrescente qui minus praestant, ut dictum videatur in articulo praecedente (n. 43); 全天界の中で真ん中にいる、他の者より秀でる者、そして周囲に、辺境にまでも減少する順序でいる、秀でることの少ない者、述べたことが先行する章の中で見られるように(43番)。
et quoque ex eo, quod Dominus ducat omnes qui in toto caelo tanquam essent unus angelus; このことからもまた〔明らかとなる〕、主は全天界の中にいる者すべてをまるで一人の天使であるかのように導かれること。
similiter illos qui in unaquavis societate: 同様に、それぞれの社会の中の者たちを。
inde apparet quandoque integra societas angelica sicut unum in forma angeli, quod etiam mihi datum est a Domino videre. ここから、時々、天使の社会全体が天使の形で一人の者のように現われる、このこともまた私に主により見ることが与えられた。
Cum etiam Dominus apparet in medio angelorum, tunc non apparet circumstipatus a pluribus, sed ut unus in Forma angelica: また主が天使たちの真ん中に現れるとき、そのとき多くの者により取り囲まれては現われない、しかし天使の形でお一人として。
inde est, quod Dominus in Verbo dicatur Angelus; ここからである、主はみことばの中で天使と言われていること。
et quoque quod integra societas; 社会全体もまた〔言われる〕こと。
Michael, Gabriel et Raphael non sunt nisi quam societates angelicae, quae a functionibus suis ita nominantur.{1} ミカエル、ガブリエル、ラファエルは天使の社会以外のものではない、それらはその任務(機能)からこのように名づけられている{1}。
(3) 訳文
 それぞれの社会が小さい形の天界であることは、それぞれの社会の中に、全天界の中にあるような天界の形に似たものがあることからもまた明らかにすることができる。全天界の中で、他の者より秀でる者は真ん中におり、秀でることの少ない者は減少する順序で周囲に、辺境にまでもいるは述べた、これは前章の中で見られるとおりである(43番)。主は全天界の中にいる者すべてを、同様に、それぞれの社会の中の者たちをまるで一人の天使であるかのように導かれることからもまた明らかである。時々、天使の社会全体が天使の形で一人の者のように現われるが、このこともまた主により私に見ることが与えられた。また、主が天使たちの真ん中に現れるとき、多くの者により取り囲まれてでなく、天使の形をしてお一人で現われる。ここから、主はみことばの中で天使と言われている。また社会全体も天使と言われる。ミカエル、ガブリエル、ラファエルは天使の社会以外のものではなく、その任務からこのように名づけられているのである{1}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod Dominus in Verbo dicatur Angelus (n. 6280, 6831, 8192,9303).
Quod integra societas angelica dicatur angelus: et quod Michael et Raphael sint societates angelicae ex functionibus ita dictae (n. 8192).
Quod societates caeli, et angeli non aliquod nomen habeant, sed quod dignoscantur ex quali boni, et ex idea de illo (n. 1705, 1754).
(2) 直訳
@1 Quod Dominus in Verbo dicatur Angelus. みことばの中で主は天使と言われる。
Quod integra societas angelica dicatur angelus: 天使の社会の全体が天使と言われる。
et quod Michael et Raphael sint societates angelicae ex functionibus ita dictae. ミカエルとラファエルは任務からそのように言われる天使の社会である。
Quod societates caeli, et angeli non aliquod nomen habeant, sed quod dignoscantur ex quali boni, et ex idea de illo. 天界の社会と天使たちは何らの名前を持たない、しかし、善の性質から、またそれについての観念から見分けられる。
(1) 原文
53. Sicut integra societas est caelum in minore forma, ita quoque est angelus caelum in minima; nam caelum non est extra angelum, sed intra illum; interiora enim ejus, quae sunt mentis ejus, disposita sunt in formam caeli, ita ad receptionem omnium caeli quae extra illum sunt; recipit etiam illa secundum quale boni, quod est in illo ex Domino; inde est angelus quoque caelum.
(2) 直訳
Sicut integra societas est caelum in minore forma, ita quoque est angelus caelum in minima; 社会全体が小さい形の天界であるように、そのようにまた天使も最小の〔形の〕天界〔である〕。
nam caelum non est extra angelum, sed intra illum; なぜなら、天界は天使の外でなく彼の内にあるから。
interiora enim ejus, quae sunt mentis ejus, disposita sunt in formam caeli, ita ad receptionem omnium caeli quae extra illum sunt; なぜなら、彼の内的なものは、それは彼の心に属すものであり、天界の形に配列される、このように彼の外にある天界のすべてのもの受容のために。
recipit etiam illa secundum quale boni, quod est in illo ex Domino; それらもまた善の性質にしたがって受け入れる、それは主から彼の中にある。
inde est angelus quoque caelum. ここから天使もまた天界である。
(3) 訳文
 社会全体が小さい形の天界であるように、そのように天使もまた最小の形の天界である。なぜなら、天界は天使の外にでなく彼の内にあるから。というのも、心に属すものである天使の内的なものは外にある天界のすべてのものを受容するために天界の形に配列されるからである。それらもまた主から彼の中にある善の性質にしたがって受け入れる。ここから天使もまた天界である。

原典講読『天界と地獄』「(3) 訳文」の部分について

 この原典講読講座の主要部分は「(2) 直訳」です。すなわち、原文がどのような言葉を使って、どのような組み立てになっているか、原文と直訳の文を見比べて理解することです。そのために、「(2) 直訳」での訳文は普通の日本語とは異なります。「ひっかかる表現」のほうがかえってよく読み直し、原文と見比べる回数が増えるのでは、と期待しています。そして「(3) 訳文」は、あくまで「仮のもの」です。すなわち、ある程度滑らかな日本語に書き換えれば、このような文章になるかな、と思ったものを載せてあるだけです、参考程度のものであって、決定的な訳文と思わないでください。「(3) 訳文」の部分はあまり力を注いでいません。きちっとした翻訳文とするには、あと二度ほどは見直さなければならない、と私自身思っております。その見直しはいったん全部が終了してからです。

原典講読『天界と地獄』no.54,no.55,no.56.

(1) 原文
54. Nusquam dici potest, quod caelum sit extra aliquem, sed intra; nam omnis angelus secundum caelum quod intra illum est, recipit caelum quod extra illum est. Inde patet, quantum fallitur qui credit quod venire in caelum, sit solum elevari inter angelos, qualiscunque sit quoad vitam interiorem suam; ita quod caelum detur cuique ex immediata misericordia;{1} cum tamen nisi caelum sit intra aliquem, nihil caeli quod extra est, influit et recipitur. Sunt multi spiritus, qui in tali opinione sunt, ac ideo quoque propter fidem suam, in caelum evecti sunt; sed cum ibi erant, quia interior vita eorum contraria erat vitae in qua angeli, coeperunt quoad intellectualia sua occaecari, usque ut facti sint sicut fatui, et quoad voluntaria sua cruciari usque ut gererent se sicut dementes: verbo, qui male vivunt, et in caelum veniunt, trahunt ibi animam et torquentur comparative sicut pisces extra aquas in atmosphaera; et sicut animalia in antliis pneumaticis in aethere extracto aere. Inde constare potest, quod caelum sit intra et non extra aliquem.{2}
(2) 直訳
Nusquam dici potest, quod caelum sit extra aliquem, sed intra; 決して言われることができない、天界がだれかの外にあること、しかし内に〔ある〕。
nam omnis angelus secundum caelum quod intra illum est, recipit caelum quod extra illum est. なぜなら、すべての天使は彼の内にある天界にしたがって、彼の外にある天界を受け入れるから。
Inde patet, quantum fallitur qui credit quod venire in caelum, sit solum elevari inter angelos, qualiscunque sit quoad vitam interiorem suam; ここから明らかである、どれほど欺かれているか、天界に来ることは、単に天使たちの間に上げられることであると信じる者は、自分の内的ないのちに関してどんな種類であっても。
ita quod caelum detur cuique ex immediata misericordia;{1} このように、天界がだれにでも直接の慈悲から与えられること〔を信じる〕
cum tamen nisi caelum sit intra aliquem, nihil caeli quod extra est, influit et recipitur. そのとき、それでも、天界がだれかの内にないなら、外にある天界の何も流入しない、受け入れられない。
Sunt multi spiritus, qui in tali opinione sunt, ac ideo quoque propter fidem suam, in caelum evecti sunt; 多くの霊たちがいた、その者はこのような見解の中にいた、そしてそれゆえ、自分の信仰ゆえにもまた、天界へ高められた。
sed cum ibi erant, quia interior vita eorum contraria erat vitae in qua angeli, coeperunt quoad intellectualia sua occaecari, usque ut facti sint sicut fatui, et quoad voluntaria sua cruciari usque ut gererent se sicut dementes: しかし、そこにいたとき、彼らの内的ないのちは天使たちの中のいのちに反していたので、自分の知的なもの(=知的能力)に関して盲目になり始めた、愚か者のようにまでもなった、そして自分の意志のものに関しては気が狂ったように自分を生み出す(=なる)までも苦しめられた。
verbo, qui male vivunt, et in caelum veniunt, trahunt ibi animam et torquentur comparative sicut pisces extra aquas in atmosphaera; 一言で言えば、悪く生きて、天界に来た者は、そこで息をやっと呼吸し(=あえぎ)、苦しめられる、比べれば水の外の大気の中の魚のように。
et sicut animalia in antliis pneumaticis in aethere extracto aere. また、空気ポンプの中の空気を抜き取ったエーテル☆の中の動物のように。
☆当時は空気よりもより希薄な想像上の気体であるエーテルの存在が信じられていました。
Inde constare potest, quod caelum sit intra et non extra aliquem.{2} ここから明らかにすることができる。天界は内にあって、だれかの外にないこと{2}。
(3) 訳文
 天界がだれかの外にあると決して言われるはできず、天界は内にある。すべての天使は内にある天界にしたがって、外にある天界を受け入れるからである。ここから、天界に来ることは、自分の内的ないのちがどんなものであっても、単に天使たちの間に上げられることであり、このように、天界がだれにでも直接の慈悲から与えられると信じる者は、どれほど欺かれているか明らかである{1}。だれかの内に天界がないなら、そのとき、外にある天界は何も流入せず、受け入れられない。
 このような見解の中にいた多くの霊たちがいた、そしてその信念ゆえに、天界へ高められた。しかし、天界にいたとき、彼らの内的ないのちは天使たちの中のいのちに反していたので、自分の知的なものに関して盲目になり始め、愚か者のようにまでもなった、また自分の意志のものに関して気が狂ったようにまでもなって苦しめられた。一言で言えば、悪く生きたのに、天界に来た者は、そこでは、水の外に出された大気中の魚のように、また、空気ポンプで空気を抜き取り、エーテル☆の中に残された動物のようにあえぎ、苦しめられる。
 ここから、天界はだれかの内にあって、その外にないことを明らかにすることができる{2}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod caelum non donetur ex immediata misericordia, sed secundum vitam, et quod omne vitae per quod homo a Domino ducitur ad caelum, sit ex misericordia, et quod id intelligatur (n. 5057, 10659).
Si caelum donaretur ex immediata misericordia, quod omnibus donaretur (n. 2401).
De quibusdam malis e caelo dejectis qui crediderunt caelum dari cuivis ex immediata misericordia (n. 4726 [? 4226]).
@2 Quod caelum sit in homine (n. 3884).
(2) 直訳
@1 Quod caelum non donetur ex immediata misericordia, sed secundum vitam, et quod omne vitae per quod homo a Domino ducitur ad caelum, sit ex misericordia, et quod id intelligatur. 天界は直接の慈悲から与えられない、しかし、いのちにしたがって〔与えられる〕、すべてのいのちは、それによって人間は主により天界へ導かれる、慈悲からのものである、そしてそのことが意味される〔=そのことが慈悲の意味である〕。
Si caelum donaretur ex immediata misericordia, quod omnibus donaretur. もし天界が直接の慈悲から与えられるなら、それはすべての者に与えられる。
De quibusdam malis e caelo dejectis qui crediderunt caelum dari cuivis ex immediata misericordia. 天界から投げ落とされたある悪者について、その者は天界がだれにでも直接の慈悲から与えられると信じていた。
@2 Quod caelum sit in homine. 天界は人間の中にある。
(1) 原文
55. Quia omnes recipiunt caelum quod extra illos est secundum quale caeli quod intra illos, ideo similiter recipiunt Dominum quoniam Divinum Domini facit caelum: inde est, quod cum Dominus Se praesentem sistit in aliqua societate, {a}ibi appareat secundum quale boni in quo est societas, ita non similiter in una societate ut in altera: non quod dissimilitudo illa sit in Domino, sed in illis qui vident Ipsum ex suo bono, ita secundum illud afficiuntur; etiam Ipso viso secundum quale sui amoris; qui intime amant Ipsum, intime afficiuntur, qui minus amant minus afficiuntur; mali qui extra caelum sunt, ad praesentiam Ipsius cruciantur. Cum Dominus apparet in aliqua societate, apparet ibi ut Angelus: sed dignoscitur ab aliis per Divinum quod translucet.
@a ibi pro “quod ibi”
(2) 直訳
Quia omnes recipiunt caelum quod extra illos est secundum quale caeli quod intra illos, ideo similiter recipiunt Dominum quoniam Divinum Domini facit caelum: すべての者は彼の外にある天界を彼の内にある天界の性質にしたがって受け入れるので、それゆえ、同様に主を受け入れる、主の神性が天界をつくるので。
inde est, quod cum Dominus Se praesentem sistit in aliqua societate, {a}ibi appareat secundum quale boni in quo est societas, ita non similiter in una societate ut in altera: ここからである、主がご自分をある社会の中に現在をもたらされるとき、そこに善の性質にしたがって現われること、その〔善の〕中に社会は存在する、このように一つの社会の中と他の社会の中のようにと同様にでなく。
non quod dissimilitudo illa sit in Domino, sed in illis qui vident Ipsum ex suo bono, ita secundum illud;  その同じでないことは主の中にあることではない、その方を自分の善から見る者の中にある、このようにそれ〔善〕にしたがって。
afficiuntur etiam Ipso viso secundum quale sui amoris; さらにまた、その方を自分の愛の性質にしたがって見て、情愛を感じさせられる。
qui intime amant Ipsum, intime afficiuntur, qui minus amant minus afficiuntur; 深くその方を愛する者は、深く情愛を感じさせられる、少なく愛する者は少なく情愛を感じさせられる。
mali qui extra caelum sunt, ad praesentiam Ipsius cruciantur. 天界の外にいる悪い者は、その方の現在に苦しめられる。
Cum Dominus apparet in aliqua societate, apparet ibi ut Angelus; 主が何らかの社会に現われるとき、そこに天使のように現われる。
sed dignoscitur ab aliis per Divinum quod translucet. しかし、他の者から区別される、光り貫く神性によって。
@a ibi pro “quod ibi” 注a 「quod ibi」の代わりにibi〔とした〕。
(3) 訳文
 すべての者は、外にある天界を彼の内にある天界の性質にしたがって受け入れる、それゆえ、同様に主を受け入れる、主の神性が天界をつくるからである。
 ここから、主がある社会の中に臨在されるとき、そこの善の性質にしたがって現われる。その善の中に社会は存在し、したがって一つの社会の中と他の社会の中では同じように臨在されることはない。 その同じでないことは、主にあることではなく、その方をそれぞれの善にしたがって見る者側にある。さらにまた、その方を自分の愛の性質にしたがって見て、感動する。主を深く愛する者は、深く感動し、愛することの少ない者は感動も少ない。天界の外にいる悪者は、その方の臨在に苦しめられる。主が何らかの社会に現われるとき、そこに天使のように現われる。しかし、光り貫く神性によって他の天使からは区別される。
(1) 原文
56. Caelum etiam est, ubi Dominus agnoscitur, creditur, et amatur; varietas cultus Ipsius ex varietate boni in societate una et altera, non fert damnum, sed fert emolumentum; nam perfectio caeli inde est. Quod perfectio caeli inde sit, aegre ad captum explicari potest, nisi in opem adhibeantur voces in litterato orbe sollennes et usitatae, et per illas exponatur quomodo unum quod perfectum ex variis formatur: omne unum ex variis existit, nam unum, quod non ex variis, non est aliquid, non habet formam, et ideo non habet quale: cum autem unum existit ex variis, et varia sunt in forma perfecta, in qua quodlibet adjungit se alteri ut amicum consentiens in serie, tunc habet quale perfectum: caelum etiam est unum ex variis in perfectissimam formam ordinatis; nam forma caelestis est omnium formarum perfectissima. Quod omnis perfectio inde sit, patet ab omni pulchritudine, amoenitate, et jucunditate, quae afficiunt tam sensus quam animos; illae enim non aliunde existunt et fluunt quam ex concentu et harmonia plurium concordantium et consentientium, sive ea in ordine coexistant, sive in ordine consequantur, et non ex uno absque pluribus: inde dicitur quod varietas delectet, et scitur quod delectatio sit secundum quale ejus. Ex his sicut in speculo videri potest, unde perfectio ex variis sit, etiam in caelo; nam ex illis quae in mundo naturali existunt, sicut in speculo videri possunt quae in mundo spirituali.{1}
(2) 直訳
Caelum etiam est, ubi Dominus agnoscitur, creditur, et amatur; さらにまた天界は存在する、主が認められ、信じられ、愛されるところに。
varietas cultus Ipsius ex varietate boni in societate una et altera, non fert damnum, sed fert emolumentum; 一つや他の社会の中の善の変化(=多様性)からのその方の礼拝の多様性は、害をもたらさない、しかし益をもたらす。
nam perfectio caeli inde est. なぜなら、天界の完全性はここからであるから。
Quod perfectio caeli inde sit, aegre ad captum explicari potest, nisi in opem adhibeantur voces in litterato orbe sollennes et usitatae, et per illas exponatur quomodo unum quod perfectum ex variis formatur: 天界の完全性はここからであることは、ほとんど理解に向けて説明されることができない、学界で習慣的によく使われる表現(=言葉)が利用される助けの中でないなら、それらによって説明される、どのように個体が多様なものから完全性を形作られること。
omne unum ex variis existit, nam unum, quod non ex variis, non est aliquid, non habet formam, et ideo non habet quale: すべての個体(=一つの存在物)は多様なものから存在するようになる、なぜなら、個体は、多様なものからでないものは、何ものでもなく、形を持たず、それゆえ、性質を持たないから。
cum autem unum existit ex variis, et varia sunt in forma perfecta, in qua quodlibet adjungit se alteri ut amicum consentiens in serie, tunc habet quale perfectum: しかしながら、個体が多様なものから存在するようになるとき、そして多様なものが完全な形の中に存在する、その中でどんなものでもそれ自体を他のものに友のように連続するものの中に一致させている、その時、完全な性質を持つ。
caelum etiam est unum ex variis in perfectissimam formam ordinatis; 天界もまた、最も完全な形に整えられた多様なものからの個体である。
nam forma caelestis est omnium formarum perfectissima. なぜなら、天界の形はすべての形の最も完全なものであるから。
Quod omnis perfectio inde sit, patet ab omni pulchritudine, amoenitate, et jucunditate, quae afficiunt tam sensus quam animos; すべてのものの完全性はここからであること、すべての美しさ、快さ、楽しさから明らかである、それは感覚と同じくアニムスも感動させる。
illae enim non aliunde existunt et fluunt quam ex concentu et harmonia plurium concordantium et consentientium, sive ea in ordine coexistant, sive in ordine consequantur, et non ex uno absque pluribus: なぜなら、それらは別の場所から存在しないし、流れ出ない、多くのものの和合と一致(consentientium)の一致(concentu)と調和から以外の、あるいはそれらは秩序の中で共存するか、あるいは秩序の中で続く〔かして〕、そして多くのものなしの一つからではない。
inde dicitur quod varietas delectet, et scitur quod delectatio sit secundum quale ejus. ここから「変化は〔人を〕悦ばす」☆と言われる、また喜びがその性質にしたがっていることが知られる。
☆varietas delectatはキケロの言葉です。
Ex his sicut in speculo videri potest, unde perfectio ex variis sit, etiam in caelo; これらから鏡の中のように見られることができる、多様なものからそこから完全性が存在する、天界の中でもまた。
nam ex illis quae in mundo naturali existunt, sicut in speculo videri possunt quae in mundo spirituali.{1} なぜなら、自然界の中に存在するものから、鏡の中のように、霊界の中のものは見られることができるから{1}。
(3) 訳文
 さらにまた天界は、主が認められ、信じられ、愛されるところに存在する。ある社会や他の社会の中の善の多様性により、その方の礼拝の多様性は害がもたらされずに、益がもたらされる。なぜなら、天界の完全性はこのことからであるから。天界の完全性がこのことからであることは、すなわち、どのように個体が多様なものから完全性を形作られるかは、学界で習慣的によく使われる表現を利用して、その助けの中で説明されるのでないなら、ほとんど理解されるように説明されることができない。
 すべての個体は多様なものから存在するようになる、なぜなら、個体は、多様なものからでないものは、何ものでもなく、形を持たず、それゆえ、性質を持たないから。しかし、個体が多様なものから存在するようになるとき、多様なものが完全な形の中に存在し、その中でどんなものでも友のようにそれ自体を他の連続するものの中に一致させている、そしてその時、完全な性質を持つ。
 天界もまた、最も完全な形に整えられた多様なものからなる個体である。なぜなら、天界の形はすべての形の最も完全なものであるから。すべてのものの完全性は、感覚と同じくアニムスも感動させるすべての美しさ、快さ、楽しさから明らかである。なぜなら、それらは、多くのものの和合と一致である、一致と調和から以外の、あるいは秩序の中でそれらが共存するか、秩序の中で続くかする以外の、別の場所からは存在しないし、流れ出ないから、そして多くのものでない一つのものからではないから。
 ここから「変化は〔人を〕悦ばす」☆と言われ、また喜びがその性質にしたがっていることが知られる。これらから、天界の中でもまた多様なものから完全性が存在することが、鏡の中のように見ることができる。なぜなら、鏡の中のように、自然界の中に存在するものから霊界の中のものを見ることができるから{1}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod omne unum sit ex harmonia et consensu plurium, et quod alioqui non sit ei quale (n. 457).
Quod inde universum caelum sit unum (n. 457).
Et hoc ex quod omnes ibi spectent unum finem, qui est Dominus (n. 9828).
(2) 直訳
@1 Quod omne unum sit ex harmonia et consensu plurium, et quod alioqui non sit ei quale. すべてのものは多くのものの調和と一致から存在する、そうでなければ、それに性質は存在しない。
Quod inde universum caelum sit unum. ここから全天界は一つである。
Et hoc ex quod omnes ibi spectent unum finem, qui est Dominus. そしてこのことはすべてのものはそこで一つの目的を眺めていることから、それは主である。
(4) 感想:「なるほど」と思う
 ここの「56番」また『天界の秘義から』の「すべてのものは多くのものの調和と一致から存在する」は、なるほどそうかと思わされる。こうでなければ、ものに性質は存在しない。
 いろいろなものから成り立っても、そこに調和、一致がなけば、またそこまでにいたらなければ「性質」とはならない。「性質」とはこういうものかと思う。個体のように、何らかの組織体でもこのことがいえる。ばらばらでは組織の体(てい)をなさない。

原典講読『天界と地獄』no.57,no.58.

(1) 原文
57. De ecclesia simile dici potest quod de caelo, nam ecclesia est caelum Domini in terris. Sunt illae quoque plures, et tamen unaquaevis vocatur ecclesia, et quoque est ecclesia, quantum bonum amoris et fidei ibi regnat. Dominus etiam ibi ex variis unum facit, ita ex pluribus ecclesiis unam.{1} Simile quoque dici potest de homine ecclesiae in particulari, quod de ecclesia in communi quod nempe ecclesia sit intra hominem, et non extra illum, et quod quilibet homo sit ecclesia, in quo Dominus est praesens in bono amoris et fidei.{2} Simile etiam dici potest de homine in quo ecclesia, quod de angelo in quo caelum, quod sit ecclesia in minima forma, sicut angelus est caelum in minima forma: et adhuc magis, quod homo in quo ecclesia, aeque ac angelus, sit caelum; nam homo creatus est ut in caelum veniat, et fiat angelus quapropter ille, cui bonum est a Domino, est angelus homo.{3} Memorare licet, quid homo commune habet cum angelo, et quid prae angelis: Homo commune habet cum angelo, quod interiora ejus aeque formata sint ad imaginem caeli, et quoque quod fiat imago caeli, quantum in bono amoris et fidei est: homo prae angelis habet, quod exteriora ejus formata sint ad imaginem mundi et quod quantum in bono est, mundus apud illum subordinatur caelo, et serviat caelo;{4} et quod tunc Dominus praesens sit apud illum in utroque sicut in suo caelo; est enim in suo ordine Divino utrobivis, nam Deus est ordo.{5}
(2) 直訳
De ecclesia simile dici potest quod de caelo, nam ecclesia est caelum Domini in terris. 教会について同様のことが言われることができる、天界についてのこと〔と〕、なぜなら、教会は地での主の天界であるから。
Sunt illae quoque plures, et tamen unaquaevis vocatur ecclesia, et quoque est ecclesia, quantum bonum amoris et fidei ibi regnat. それらはまた多くある、それでもそれぞれは教会と呼ばれる、また教会でもある、愛と信仰の善がそこで支配するかぎり。
Dominus etiam ibi ex variis unum facit, ita ex pluribus ecclesiis unam.{1} 主もまたそこにいろいろなものから一つをつくられる、このように多くの教会から一つ〔の教会〕を〔つくられる〕{1}。
Simile quoque dici potest de homine ecclesiae in particulari, quod de ecclesia in communi; 特に教会の人間にもまた同様のことが言われることができる、全般的に教会についてのこと〔と〕。
quod nempe ecclesia sit intra hominem, et non extra illum, et quod quilibet homo sit ecclesia, in quo Dominus est praesens in bono amoris et fidei.{2} すなわち、教会は人間の内にあること、彼の外になく、どんな人間も教会であること、その中に主が愛と信仰の善の中に現在される{2}。
Simile etiam dici potest de homine in quo ecclesia, quod de angelo in quo caelum, quod sit ecclesia in minima forma, sicut angelus est caelum in minima forma: 人間について、その中に教会〔がある人間〕にもまた同様のことが言われることができる、天使について、その中に天界〔がある天使〕のこと〔と〕、〔その人間は〕最小の形の教会であること、天使が最小の形の天界であるように。
et adhuc magis, quod homo in quo ecclesia, aeque ac angelus, sit caelum; そのうえさらに(さらに)、人間その中に教会〔がある人間〕は、(そして)天使と等しく、天界である。
nam homo creatus est ut in caelum veniat, et fiat angelus; なぜなら、人間は天界に来て、天使となるように創造されているから。
quapropter ille, cui bonum est a Domino, est angelus homo.{3} それゆえ、彼は、その者に主により善がある、天使人間である{3}。
Memorare licet, quid homo commune habet cum angelo, et quid prae angelis: 話に出すことが許されている、何を人間は天使と共通に持つか、また何を天使にまさって〔持つか〕。
Homo commune habet cum angelo, quod interiora ejus aeque formata sint ad imaginem caeli, et quoque quod fiat imago caeli, quantum in bono amoris et fidei est: 人間は天使と共通に持つ、その内的なものは等しく天界の映像に応じた形をしていること、また天界の映像となること、愛と信仰の善の中にいるほど。
homo prae angelis habet, quod exteriora ejus formata sint ad imaginem mundi; 人間は天使にまさって持つ、その外的なものは世の映像に応じて形作られていること。
et quod quantum in bono est, mundus apud illum subordinatur caelo, et serviat caelo;{4} 善の中にいるほど、彼のもとの世は天界に従属させられる、そして天界に仕える{4}。
et quod tunc Dominus praesens sit apud illum in utroque sicut in suo caelo; その時、主は彼のもとに両方の〔世界の〕中に現在される、ご自分の天界の中〔におられるか〕のように。
est enim in suo ordine Divino utrobivis, nam Deus est ordo.{5} なぜなら、ご自分の神的な秩序の中のどちらの場所にもおられるから、なぜなら、主は秩序であられるから{5}。
(3) 訳文
 教会について、天界について言えることと同様のことを言うことができる、なぜなら、教会は地での主の天界であるから。教会は多くあるが、それでもそれぞれが教会と呼ばれ、またそこに愛と信仰の善が支配するかぎり、教会でもある。さらにまた主は天界でいろいろなものから一つをつくられるように多くの教会から一つの教会をつくられる{1}。全般的に教会について言えることは、特に教会の人間にもまた同様のことを言うことができる。すなわち、教会は人間の外でなく、内にあること、どんな人間も、その中に主が愛と信仰の善の中に現在されるなら、教会であることである{2}。中に天界がある天使について言えることと同様のことが、中に教会がある人間についても言える、天使が最小の形の天界であるようにその人間が最小の形の教会であることである。そのうえさらに、中に教会がある人間は、天使と等しく、天界である。なぜなら、人間は天界に来て、天使となるように創造されているから。それゆえ、彼は、主からの善をもつ、天使人間である{3}。
 人間は天使と何を共通に持つか、また天使にまさって何を持つか、記述することが許されている。人間が天使と共通に持つものは、その内的なものが等しく天界の映像に応じた形をしていること、また愛と信仰の善の中にいるほど天界の映像となることである。人間が天使にまさって持つものは、その外的なものが世の映像に応じて形作られていることである。善の中にいるほど、彼のもとにある世は、天界に従属させられ、天界に仕える{4}。その時、主は、ご自分の天界の中におられるかのように、彼のもとで両方の世界に現在される。なぜなら、主は秩序であられるので、ご自分の神的な秩序の中のどちらの場所にもおられるから{5}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Si bonum foret character et essentiale ecclesiae, et non verum absque bono, quod ecclesia foret una (n. 1285, 1316, 2982, 3267, 3445, 3451, 3452).
Quod etiam omnes ecclesiae faciant unam ecclesiam coram Domino ex bono (n. 7395 [? 7396], 9276).
@2 Quod ecclesia sit in homine, et non extra illum, et quod ecclesia in communi sit ab hominibus, in quibus ecclesia (n. 3884).
@3 Quod homo qui ecclesia sit caelum in minima forma ad imaginem maximi, quia interiora ejus quae mentis disposita sunt ad formam caeli, et inde ad receptionem omnium caeli (n. 911, 1900, 1982 [? 1928], 3624-3614, 3634, 3884, 4041, 4279, 4523, 4524, 4625, 6013, 6057, 9279, 9632).
@4 Quod homini sit internum et externum, et quod internum ejus a creatione formatum sit ad imaginem caeli, et quod externum ejus ad imaginem mundi, et quod ideo homo ab antiquis dictus sit microcosmus (n. 4523, 4524, 5368 [? 3628, 5115], 6013, 6057, 9279, 9706, 10156, 10472).
Quod ideo homo ita creatus sit, ut mundus apud illum serviat caelo; quod etiam fit apud bonos, at quod inversum sit apud malos, ubi caelum servit mundo (n. 9283, 9278).
@5 Quod Dominus sit ordo, quoniam Divinum bonum et verum, quae procedunt a Domino, faciunt ordinem (n. 1728, 1919, 2201 [? 2011], 2258, 5110, 5703, 8988, 10336, 10619).
Quod vera Divina sint leges ordinis (n. 2247, 7995).
Quod quantum homo secundum ordinem vivit, ita quantum in bono secundum vera Divina, tantum sit homo, et in illo ecclesia et caelum (n. 4839, 6605, 8067 [? 8513]).
(2) 直訳
@1 Si bonum foret character et essentiale ecclesiae, et non verum absque bono, quod ecclesia foret una. もし、善が教会の特徴と本質的な部分となるなら、善なしの真理でなくて、教会は一つとなること。
Quod etiam omnes ecclesiae faciant unam ecclesiam coram Domino ex bono. さらにまたすべての教会は善から主の前に一つの教会となっている。
@2 Quod ecclesia sit in homine, et non extra illum, et quod ecclesia in communi sit ab hominibus, in quibus ecclesia. 教会は人間の中にある、彼の外にない、全般的な教会は人間から存在する、その者の中に教会〔があるその人間から〕。
@3 Quod homo qui ecclesia sit caelum in minima forma ad imaginem maximi, quia interiora ejus quae mentis disposita sunt ad formam caeli, et inde ad receptionem omnium caeli. 教会〔である〕人間は、最大の映像に応じた最小の形の天界である、なぜなら、心に属する彼の内的なものは天界の形に応じて配列され、ここから天界のすべてのものの受け入れに応じて〔配列されて〕いるから。
@4 Quod homini sit internum et externum, et quod internum ejus a creatione formatum sit ad imaginem caeli, et quod externum ejus ad imaginem mundi, et quod ideo homo ab antiquis dictus sit microcosmus. 人間に内なるものと外なるものがある、その内なるものは創造から天界の映像に応じて形作られていること、またその外なるものは世の映像に応じて〔形作られて〕いること、ここから人間は古代人により小宇宙と言われたこと。
Quod ideo homo ita creatus sit, ut mundus apud illum serviat caelo; それゆえ、人間はこのように創造された、彼のものと世が天界に仕えるように。
quod etiam fit apud bonos, at quod inversum sit apud malos, ubi caelum servit mundo. さらにまたそのことは善人のもとに生ずる、しかし悪人のもとでは反対である、そこでは天界が地に仕える。
@5 Quod Dominus sit ordo, quoniam Divinum bonum et verum, quae procedunt a Domino, faciunt ordinem. 主は秩序である、神的な善と真理は、それは主から発出し、秩序をつくるので。
Quod vera Divina sint leges ordinis. 神的な真理は秩序の法則である。
Quod quantum homo secundum ordinem vivit, ita quantum in bono secundum vera Divina, tantum sit homo, et in illo ecclesia et caelum. 人間が秩序にしたがって生きるほど、したがって神的な真理にしたがって善の中に〔生きる〕ほど、それだけ人間である、そして彼の中に教会と天界〔がある〕。
(1) 原文
58. Ultimo memorandum est, quod qui caelum in se habet, non modo habeat caelum in suis maximis seu communibus, sed etiam in suis minimis seu singularibus; et quod minima ibi, in imagine referant maxima. Hoc venit ex eo, quod unusquisque sit suus amor, et talis qualis ejus amor regnans quod regnat hoc influit in singula, et disponit illa, et ubivis inducit similitudinem sui:{1} in caelis est amor in Dominum regnans, quia Dominus ibi supra omnia amatur; inde Dominus est ibi omne in omnibus, influit in omnes et singulos, disponit illos, et {a}induit similitudinem sui, et facit ut caelum sit ubi Ille: inde angelus est caelum in minima forma, societas in majore, et omnes societates simul sumptae in maxima. Quod Divinum Domini faciat caelum, et quod sit omne in omnibus, videatur supra (n. 7-12).
@a “induit;”―sic editio princeps; sed forte est legendum inducit, ut supra.
(2) 直訳
Ultimo memorandum est, quod qui caelum in se habet, non modo habeat caelum in suis maximis seu communibus, sed etiam in suis minimis seu singularibus; 最後に話に出さなくてはならない、自分自身の中に天界を持つ者は、天界を自分の最大のものまたは全般的なものの中(に持つだけ)でなく、自分の最小のものまたは個々のものの中にもまた持つこと。
et quod minima ibi, in imagine referant maxima. そこの最小のものは、最大のものの映像の中に映し出している(=表わす)。
Hoc venit ex eo, quod unusquisque sit suus amor, et talis qualis ejus amor regnans; このことはそれ☆1から来ている、それぞれの者が自分自身の愛であること、その支配(する)愛のようなもの、そのようなもの☆2。
☆1 eo(それ)はもちろん直後のquod(~のこと)以下を指します。
☆2最後のtalis qulis~(直訳は「そのような、どのような~」)はそうとう省略された表現ですが、私にとっては「すっきりとした」それでもこのままよく意味のわかる、ラテン語らしい文です。逆に言えば、ラテン語はこのような省略された表現の可能な言語です。
quod regnat hoc influit in singula, et disponit illa, et ubivis inducit similitudinem sui:{1} これ(支配愛)によって支配し、個々のものに流入し、それらを配列し、どこでも自分自身に類似のものをひき起す{1}。
in caelis est amor in Dominum regnans, quia Dominus ibi supra omnia amatur; 天界では主への愛が支配している、なぜなら、主はそこですべてにまさって愛されるから。
inde Dominus est ibi omne in omnibus, influit in omnes et singulos, disponit illos, et {a}induit similitudinem sui, et facit ut caelum sit ubi Ille: ここから、主はそこのすべてのものの(中の)すべてである、すべてのものと個々のものに流入する、それらを配列する、ご自分に類似のものをひき起す、天界をそこにご自分がいるようにされる。
inde angelus est caelum in minima forma, societas in majore, et omnes societates simul sumptae in maxima. ここから、天使は最小の形の天界、社会はさらに大きい〔形の〕、そしてすべての社会はいっしょに取られて☆最大の〔形の天界である〕。
☆no.7の記事参照、「ひとまとめにして」。
Quod Divinum Domini faciat caelum, et quod sit omne in omnibus, videatur supra (n. 7-12). 主の神性は天界をつくること、すべてのものの(中の)すべてであられることは、上に見られる(7~12番)。
@a “induit;”―sic editio princeps; sed forte est legendum inducit, ut supra. 注a 「induit」――このように初版〔にある〕。しかし、おそらくinducitと読まれるべきである、上のように。
(3) 訳文
 最後に記述しなくてはならないことは、自分自身の中に天界を持つ者は、天界を自分の最大のものまたは全般的なものの中に持つだけでなく、自分の最小のものまたは個々のものの中にもまた持ち、そこの最小のものは、最大のものの映像を映し出していることである。このことは、それぞれの者が自分自身の愛であり、その支配愛のようなものとなっていること、この支配愛によって支配し、その支配愛が個々のものに流入し、それらを配列し、どこでも自分自身に類似のものをひき起すことから来ている{1}。天界では主への愛が支配している、なぜなら、主はそこですべてにまさって愛されるから。ここから、主はそこのすべてのもののすべてであり、すべてのものと個々のものに流入し、それらを配列し、ご自分に類似のものを生じさせ、天界をそこにご自分がいるようにされる。ここから、天使は最小の形の天界であり、社会はさらに大きい形の天界、そしてすべての社会はひとまとめにして最大の形の天界である。主の神性が天界をつくること、すべてのもののすべてであられること、これらは前に見られる(7~12番)。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod amor regnans seu dominans apud unumquemvis sit in omnibus et singulis ejus vitae, ita in omnibus et singulis ejus cogitationis et voluntatis (n. 6159, 7648, 8067, 8853).
Quod homo talis sit quale ejus vitae regnans (n. 918, 1040, 1568, 1571, [? dele], 3570, 6571, 6934 [? 6935], 6938, [8853,] 8854, 8856, 8857, [8858,] 10076, 10109, 10110, 10284).
Quod amor et fides, cum regnant sint in singulis vitae hominis, tametsi id nescit (n. 8854, 8864, 8865).
(2) 直訳
@1 Quod amor regnans seu dominans apud unumquemvis sit in omnibus et singulis ejus vitae, ita in omnibus et singulis ejus cogitationis et voluntatis. それぞれの者のもとの支配(している)愛または統治(している)愛は、彼のいのちのすべてのものと個々のものの中にある、このように思考と意志のすべてのものと個々のものの中に〔ある〕。
Quod homo talis sit quale ejus vitae regnans. 人間は、彼のいのちを支配している性質、このようなものである。
Quod amor et fides, cum regnant sint in singulis vitae hominis, tametsi id nescit. 愛と信仰は、支配しているとき人間のいのちの個々のものの中にある、それでもそのことは知られない。
(4) 訳語「支配愛」について
 スヴェーデンボリの文章で「支配愛」に初めて出会うとき、異様な言葉と感じる人が多いかもしれません。その悪名高いもとのラテン語がここのamor regnansです。regnoは「支配する・統制する」という意味で、同族の言葉にregnum「王国」regimen「統治・政治・支配」rex「王」などがあります。
 その人間を統治し、君臨する、最上位の愛が「支配している愛」です。これを簡略して「支配愛」と訳しています。スヴェーデンボリ神学を読み解く鍵となる言葉の一つであり、よく使われるのでそのうち慣れますが、訳語として工夫の余地があるかもしれません。ただし、『用語集』のようなものが出て、そこで解説されれば、一般読者がとまどうことはないでしょう。

原典講読『天界と地獄』no.59,no.60,no.61.  

       [VIII.]
     QUOD UNIVERSUM CAELUM IN UNO COMPLEXU REFERAT UNUM HOMINEM.
     全天界は一つの全体として一人の人間を表わすこと
(1) 原文
59. Quod caelum in toto complexu referat unum hominem, est arcanum nondum in mundo notum; in caelis autem est notissimum; id scire, ac specifica et singularia de eo, est praecipuum intelligentiae angelorum ibi; inde etiam pendent plura, quae absque illo ut suo communi principio non distincte et clare intrarent in ideas mentis eorum. Quia sciunt, quod omnes caeli una cum societatibus eorum referant unum hominem, ideo etiam caelum vocant Maximum et Divinum Hominem;{1} Divinum ex eo, quod Divinum Domini faciat caelum (vide supra, n. 7-12).
(2) 直訳
Quod caelum in toto complexu referat unum hominem, est arcanum nondum in mundo notum; 天界は全総合体として一人の人間を表わす☆ことは、まだ世の中で知られていない奥義である。
☆referoの訳語について(4)で述べました。
in caelis autem est notissimum; しかしながら、天界では極めて(よく)知られている。
id scire, ac specifica et singularia de eo, est praecipuum intelligentiae angelorum ibi; それを知ること、そしてそれについて特定のことと個別のこと〔を知ること〕は、そこの天使たちの知性の主要なものである。
inde etiam pendent plura, quae absque illo ut suo communi principio non distincte et clare intrarent in ideas mentis eorum. それゆえまた、〔そのことに〕多くのものが依存する、それなしにそれ自体の全般的な原理のように彼ら〔天使たち〕の心の観念に区別して、はっきりと入ってこなかった。
Quia sciunt, quod omnes caeli una cum societatibus eorum referant unum hominem, ideo etiam caelum vocant Maximum et Divinum Hominem;{1} 彼らは知っているので、すべての天界はその社会とともに一人の人間を表わすこと、それゆえまた天界を「最大の〔人間〕、神的人間」と呼ぶ{1}。
Divinum ex eo, quod Divinum Domini faciat caelum (vide supra, n. 7-12). 神的とはこれから、主の神性は天界をつくること(上を見よ、7-12番)。
(3) 訳文
 天界は全総合体として一人の人間を表わすことは、まだ世に知られていない奥義であるが、天界では極めてよく知られている。このことを、その特定のことと個別のことを知ることは、そこの天使たちの知性の主要なものである。それゆえまた、そのことに多くのものが依存し、その全般的な原理のようにそれがなくては、天使たちの心の観念に、区別された、はっきりとしたものは入ってこない。天使たちは、すべての天界がその社会とともに一人の人間を表わす、と知っているので、それゆえまた天界を「最大の人間」、「神的人間」と呼ぶ{1}。神的と呼ぶのは、主の神性が天界をつくるからである(前の7-12番を見よ)。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod caelum in toto complexu appareat in forma sicut Homo, et quod caelum inde dicatur Maximus Homo (n. 2996. 2998, 3624-3649, 3636-3643, 3741-3745, 4625).
(2) 直訳
@1 Quod caelum in toto complexu appareat in forma sicut Homo, et quod caelum inde dicatur Maximus Homo. 天界は全総合体として「人間」のような形で現われる、ここから天界は「最大の人間」と言われること。
(4) referoの訳語「~を表わす」
 referoにはいろいろな意味があり、ここであてはまりそうな訳語は「映し出す、似ている」か「対応によって結びつく、対応する、~を表わす」である。「~を表わす」がよいと思う(私の持っている英訳書ではresemble「似ている」としている)。柳瀬訳「表象している」は、repraesentoの訳語を「表象する」とし、それと区別するために、ここでは使いたくない。長島訳では、ここの見出しが「天界全体は、ひとりの人間になっている」であり、referoの語が全然生かされていない、というよりも「なっている」では原意からあまりにもはずれる。
(1) 原文
60. Quod caelestia et spiritualia in illam formam et in illam imaginem ordinata et conjuncta sint, non percipere possunt qui de spiritualibus et caelestibus non justam ideam habent; cogitant illi, quod terrestria et materialia, quae componunt ultimum hominis, faciant illum, et quod absque illis homo non sit homo: sed sciant, quod homo non sit homo ex illis, sed ex eo quod intelligere possit verum et velle bonum; haec sunt spiritualia et caelestia, quae faciunt hominem. Novit etiam homo, quod quisque talis homo sit, qualis est quoad intellectum et voluntatem; et quoque nosse potest, quod terrestre ejus corpus sit formatum ad serviendum illis in mundo, et ad conformiter praestandum illis usus in ultima naturae sphaera; ideo etiam corpus nihil agit ex se, sed agitur prorsus obsequiose ad nutus intellectus et voluntatis, usque adeo ut quicquid homo cogitat, loquatur lingua et ore, et quicquid vult, faciat corpore et membris, sic ut intellectus et voluntas sit faciens, et nihil corpus a se: inde patet, quod intellectualia et voluntaria faciant hominem, et quod illa sint in simili forma, quia illa agunt in singularissima corporis sicut internum in externum; homo itaque ex illis vocatur internus et spiritualis homo. Talis homo in maxima et perfectissima forma est caelum.
(2) 直訳
Quod caelestia et spiritualia in illam formam et in illam imaginem ordinata et conjuncta sint, non percipere possunt qui de spiritualibus et caelestibus non justam ideam habent; 天界的で霊的なものがその形の中に、その映像の中に、秩序づけられ、結合されていることは、知覚することはできない、霊的なものや天界的なものについて正しい観念を持たない者は。
cogitant illi, quod terrestria et materialia, quae componunt ultimum hominis, faciant illum, et quod absque illis homo non sit homo: 彼らは考える、地的なものや物質的なもの、それらが人間の最も外部のものを構成しているが、それ〔人間〕をつくっていること、そしてそれらなしに人間は人間でないこと。
sed sciant, quod homo non sit homo ex illis, sed ex eo quod intelligere possit verum et velle bonum; しかし、(彼らは)知らなくてはならない、人間はそれらから人間ではないこと、しかし、それから〔人間である〕真理を理解することができること、善を意志すること〔ができること〕。
haec sunt spiritualia et caelestia, quae faciunt hominem. これらは霊的なものと天的なものである、それらが人間をつくる。
Novit etiam homo, quod quisque talis homo sit, qualis est quoad intellectum et voluntatem; さらにまた人間は知った、だれもそのような人間であること、理解力と意志に関してどのようであるか。
et quoque nosse potest, quod terrestre ejus corpus sit formatum ad serviendum illis in mundo, et ad conformiter praestandum illis usus in ultima naturae sphaera; またも知ることができる、彼の地的な身体は世の中でそれら〔理解力と意志〕に仕えるために形作られていること、最も外部の自然のスフェア(=領域)の中でそれら〔理解力と意志〕の役立ちに一致して(=従って)実行するために。
ideo etiam corpus nihil agit ex se, sed agitur prorsus obsequiose ad nutus intellectus et voluntatis, usque adeo ut quicquid homo cogitat, loquatur lingua et ore, et quicquid vult, faciat corpore et membris, sic ut intellectus et voluntas sit faciens, et nihil corpus a se: それゆえまた、身体は決してそれ自体からは行動しない、しかし、理解力と意志の意向に完全に従順に行動させられる、そこまでも、人間が考えるものは何でも、舌と口で語る、また意志するものは何でも、身体や四肢で行なう、こうして理解力と意志が行なっているように、そして身体はそれ自体からは何も〔行なわ〕ない。
inde patet, quod intellectualia et voluntaria faciant hominem, et quod illa sint in simili forma, quia illa agunt in singularissima corporis sicut internum in externum; ここから明らかである、意志と理解力が人間をつくること、そしてそれらが〔人間と〕似た形で存在すること、なぜなら、それらが身体の最も個々のものの中で行なうから、外なるものの中の内なるもののように。
homo itaque ex illis vocatur internus et spiritualis homo. そこで人間はそれらから内なる〔人間〕、霊的な人間と呼ばれる。
Talis homo in maxima et perfectissima forma est caelum. 最大のまた最も完全な形のこのような人間が天界である。
(3) 訳文
 霊的なものや天界的なものについて正しい観念を持たない者は、天界的で霊的なものが人間の形や映像の中に、秩序づけられ、結合されていることを知覚することができない。彼らは、人間の最も外部のものを構成している地的なものや物質的なものが、人間をつくっており、それらがなくては人間は人間とならない、と考えている。しかし、人間はそれらのものから人間ではなく、真理を理解し、善を意志することができることから人間であり、これらは霊的なものと天的なものであって、それらが人間をつくるることを知らなくてはならない。さらにまた、だれでも人間は、どのような人間であるかは、理解力と意志に関してどのようであるかによることが知られている。また、人間の地的な身体は世で理解力と意志に仕えるために、最も外部の自然の領域の中で理解力と意志の役立ちに一致して実行するために形作られていることも知ることができる。それゆえまた、身体は決してそれ自体からは行動せず、人間が考えるものは何でも舌と口で語り、また意志するものは何でも身体や四肢で行なうまでも、理解力と意志の意向にまったく従順に行動させられる。こうして理解力と意志が行なっており、身体はそれ自体からは何も行なわない。ここから、意志と理解力が人間をつくり、そしてそれらが人間と似た形で存在すること明らかである。なぜなら、それらが、内なるものが外なるものの中で行なうように、身体の最も個々のものの中で行なうから。それで、それらから人間は内なる人間、霊的な人間と呼ばれる。最大のまた最も完全な形のこのような人間が天界である。
(1) 原文
61. Talis idea est angelorum de homine; quapropter nusquam attendunt ad illa quae homo corpore facit, sed ad voluntatem ex qua corpus facit: hanc vocant ipsum hominem, et intellectum quantum ille cum voluntate unum agit.{1}
(2) 直訳
Talis idea est angelorum de homine; このような観念が人間についての天使たちのものである。
quapropter nusquam attendunt ad illa quae homo corpore facit, sed ad voluntatem ex qua corpus facit: それゆえ、人間が身体で行なうことそれらに決して留意しない、しかし、意志に〔留意する〕それから身体は行なう。
hanc vocant ipsum hominem, et intellectum quantum ille cum voluntate unum agit.{1} これを人間自身(=そのもの)と呼ぶ、そして理解力はそれが意志と一つと〔なって〕働くかぎり〔人間自身と呼ぶ〕。
(3) 訳文
 人間について天使たちの観念はこのようなものである。それゆえ、人間が身体で行なうことには決して留意せず、身体が行なうもとである意志に留意する。意志を人間自身と呼び、理解力はこれが意志と一つとなって働くかぎり人間自身と呼ぶ{1}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod voluntas hominis sit ipsum Esse vitae illius, et quod intellectus sit Existere vitae inde (n. 3619. 5002, 9282).
Quod vita voluntatis sit principalis vita hominis, et quod vita intellectus procedat inde (n. 585, 590, 3619, 7342, 8885, 9282, 10076, 10109, 10110).
Quod homo sit homo ex voluntate et inde intellectu (n. 8911, 9069, 9071, 10076, 10109, 10110).
(2) 直訳
@1 Quod voluntas hominis sit ipsum Esse vitae illius, et quod intellectus sit Existere vitae inde. 人間の意志はそのいのちのエッセ(存在・本質)そのものである、そして理解力はそこからのいのちのエキシステレ(実存)であること。
Quod vita voluntatis sit principalis vita hominis, et quod vita intellectus procedat inde. 意志のいのちは、人間のいのちの主要なものである、そして理解力のいのちはそこから発出すること。
Quod homo sit homo ex voluntate et inde intellectu. 人間は意志とそこからの理解力から人間である。