原典講読『天界と地獄』no.103,no.104,no,105.

       [XIII.]
     QUOD CORRESPONDENTIA CAELI SIT CUM OMNIBUS TELLURIS.
     天界の対応が地(球)のすべてのものとあること
(1) 原文
103. Quid correspondentia, in praecedente articulo dictum est; et quoque ibi ostensum, quod omnia et singula corporis animalis correspondentiae sint: nunc ordine sequitur ostendendum, quod omnia telluris, et in genere omnia mundi, correspondentiae sint.
(2) 直訳
Quid correspondentia, in praecedente articulo dictum est; 何が対応〔である〕か、先行する章で言われた。
et quoque ibi ostensum, quod omnia et singula corporis animalis correspondentiae sint: そこにまた示した、生きている☆1身体のすべてのものと個々のものは対応(物)☆2であること。
☆1 形容詞animalisはanima(息・霊魂)を持っている、すなわち「生きている」という意味で、もちろん「動物の」という意味もあります。長島訳「動物的」肉体では、わかりづらくなります。
☆2 corespondentiaには関係を示す「対応」とその対象物である「対応するもの」の意味があります。
nunc ordine sequitur ostendendum, quod omnia telluris, et in genere omnia mundi, correspondentiae sint. 今や示すべき順序に従う、地(球)のすべてのもの、また全般的に世のすべてのものは、対応(物)であること。
(3) 訳文
 対応とは何か、前章で述べた。またそこに、生きている身体のすべてのものと個々のものは対応するもであることも示した。今や順序として、地球のすべてのもの、また全般的に世のすべてのものは対応するものであること示す。
(4) 表題について
 この章の表題は直訳です。「対応」を対応物と見なせば、「地(球)のすべてのものと対応するものが天界にある」という意味ですし、「対応」という関係と見なせば、「地(球)のすべてのものと天界に対応がある」という意味になります。なお原著初版に[XIII.]といった章の通し番号は付いていません。
(1) 原文
104. Omnia quae telluris sunt, distinguuntur in tria genera, quae vocantur regna; nempe regnum animale, regnum vegetabile, et regnum minerale. Quae in regno animali sunt, correspondentiae in primo gradu sunt, quia vivunt; quae in regno vegetabili, correspondentiae in secundo gradu sunt, quia modo crescunt; quae in regno minerali sunt, correspondentiae in tertio gradu sunt, quia non vivunt nec crescunt. Correspondentiae in regno animali sunt animantia varii generis, tam quae gradiuntur et repunt super terra, quam quae volant in aere; quae in specie non nominantur, quia nota sunt. Correspondentiae in regno vegetabili sunt omnia quae in hortis, silvis, agris, et campis crescunt et florent; quae nec nominantur quia etiam nota sunt. Correspondentiae in regno minerali sunt metalla nobiliora et ignobiliora, lapides pretiosi et non pretiosi, ac terrae varii generis, tum etiam aquae. Praeter illa etiam correspondentiae sunt, quae ab industria humana ex illis ad usum parantur; sicut omnis generis cibi, vestes, domus, aedes, et plura.
(2) 直訳
Omnia quae telluris sunt, distinguuntur in tria genera, quae vocantur regna; 地(球)にあるすべてのものは、三種類に区別される、それは王国(=界)と呼ばれる。
nempe regnum animale, regnum vegetabile, et regnum minerale. すなわち、動物界、植物界、鉱物界。
Quae in regno animali sunt, correspondentiae in primo gradu sunt, quia vivunt; 動物界の中のものは、第一の段階☆における対応(物)である、生きているので。
☆ここのgradusを長島訳は「級」と訳していますが、後ろの112番では「順と段階を追って」と同じ内容と思えるものを普通に「段階」と訳しています。このような思い付きで訳しては、「級」とは何か、と読者は疑問に思ってしまいます。同じ内容のものは同じ訳語に統一すべきです。
quae in regno vegetabili, correspondentiae in secundo gradu sunt, quia modo crescunt; 植物界の中のものは、第二の段階における対応(物)である、単に成長するので。
quae in regno minerali sunt, correspondentiae in tertio gradu sunt, quia non vivunt nec crescunt. 鉱物界の中にあるものは、第三の段階における対応(物)である、生きていないし、成長もしないので。
Correspondentiae in regno animali sunt animantia varii generis, tam quae gradiuntur et repunt super terra, quam quae volant in aere; 動物界の中の対応(物)は、いろいろな種類の動物である、地の上を歩き、這うものと同様に、空気の中を飛ぶもの。
quae in specie non nominantur, quia nota sunt. それらは特に名前を挙げない、知られているので。
Correspondentiae in regno vegetabili sunt omnia quae in hortis, silvis, agris, et campis crescunt et florent; 植物界の中の対応(物)は、庭園、森、畑、平地の中で成長し、花が咲くすべてのものである。
quae nec nominantur quia etiam nota sunt. それらも名前を挙げない、またも知られているので。
Correspondentiae in regno minerali sunt metalla nobiliora et ignobiliora, lapides pretiosi et non pretiosi, ac terrae varii generis, tum etiam aquae. 鉱物界の中の対応(物)は、貴金属や卑金属である、貴重なまた貴重でない石、いろいろな種類の土、さらにまた水。
Praeter illa etiam correspondentiae sunt, quae ab industria humana ex illis ad usum parantur; さらにまた(またまた)対応(物)がある、それはそれら〔鉱物界のもの〕から役立ちのために人間の勤勉により用意されるもの。
sicut omnis generis cibi, vestes, domus, aedes, et plura. すべての種類の食べ物、衣服、家、建物、そして多くのもののような。
(3) 訳文
 地球にあるすべてのものは、三種類の界と呼ばれるものに区別される、すなわち、動物界、植物界、鉱物界である。動物界の中のものは、生きているので、第一の段階における対応である。植物界の中のものは、ただ成長するだけなので、第二の段階における対応である。鉱物界の中にあるものは、生きていないし、成長もしないので、第三の段階における対応である。動物界で対応するものは、地の上を歩き、這うもの、同じく空中を飛ぶものといった、いろいろな種類の動物である。それらの名前は知られているので特には挙げない。植物界で対応するものは、庭園、森、畑、平地の中で成長し、花が咲くすべてのものである。それらの名前もまた知られているので挙げない。鉱物界で対応するものは、貴金属や卑金属、貴重な石、また普通の石、いろいろな種類の土、さらにまた水である。さらにまた、それら鉱物界のものから人間の労働により役立ちのために備えられる、すべての種類の食べ物、衣服、家、建物、その他多くのものといったものにもまた、対応するものがある。
(1) 原文
105. Quae supra tellurem sunt, ut sol, luna, stellae, et quoque quae in atmosphaeris, ut nubes, nimbi, pluviae, fulgura, tonitrua, etiam correspondentiae sunt. Quae procedunt a sole, ejus praesentia et absentia, ut lux et umbra, calor et frigus, etiam correspondentiae sunt: pariter quae inde succedunt, ut tempora anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus, et hiems; ac tempora diei, ut mane, meridies, vespera, et nox.
(2) 直訳
Quae supra tellurem sunt, ut sol, luna, stellae, et quoque quae in atmosphaeris, ut nubes, nimbi, pluviae, fulgura, tonitrua, etiam correspondentiae sunt. 地(球)の上にあるもの、(例えば)太陽、月、星(のような)、また大気の中のもの、(例えば)雲、霧、雨、稲光、雷鳴(のような)、さらにまた対応(物)である。
Quae procedunt a sole, ejus praesentia et absentia, ut lux et umbra, calor et frigus, etiam correspondentiae sunt: 太陽から発出するもの、その現在と不在、(例えば)光と陰、暑さと寒さ(のような)、さらにまた対応(物)である。
pariter quae inde succedunt, ut tempora anni, quae vocantur ver, aestas, autumnus, et hiems; 同じく、ここから続くもの、(例えば)一年の時間(=期間)(のような)、それらは春、夏、秋、冬と呼ばれる。
ac tempora diei, ut mane, meridies, vespera, et nox. そして一日の時間、(例えば)朝、昼、夕、夜(のような)。
(3) 訳文
 地球の上方にあるもの、例えば、太陽、月、星、また大気の中のもの、例えば、雲、霧、雨、稲光、雷鳴もまた対応するものである。太陽があることやないことから生じるもの、例えば光と陰、暑さと寒さもまた対応するものである。同じく、これに続いて、例えば、春、夏、秋、冬と呼ばれる一年の期間や、朝、昼、夕、夜といった一日の時間も対応するものである。