(1) 原文
81. Quia caelum in toto et in parte refert hominem ex Divino Humano Domini, ideo angeli dicunt quod sint in Domino, et quidam quod sint in corpore Ipsius, per quod intelligunt esse in bono amoris Ipsius: sicut etiam Ipse Dominus docet, dicendo,
“Manete in Me, et Ego in vobis: sicut palmes non potest ferre fructum a se ipso, nisi manserit in vite, ita nec vos nisi in Me manseritis;….nam sine Me nihil potestis facere;…. manete in Meo amore;….si praecepta Mea servaveritis, manebitis in Meo amore” (Joh. xv. 4-10).
(2) 直訳
Quia caelum in toto et in parte refert hominem ex Divino Humano Domini, ideo angeli dicunt quod sint in Domino, et quidam quod sint in corpore Ipsius, per quod intelligunt esse in bono amoris Ipsius: 天界が全体的にまた部分的に主の神的人間性からの人間を表わしているので、それゆえ、天使たちは、〔自分たちは〕主の中にいることを言う、またある者は、その方の身体の中にいることを〔言う〕、そのことによって、(彼らは)その方の愛の善の中にいることを理解している。
sicut etiam Ipse Dominus docet, dicendo, 主ご自身もまた教えられているように、〔次のように〕言われて、
“Manete in Me, et Ego in vobis: 「わたしにとどまりなさい。わたしもあなたがたの中に〔とどまります〕。
sicut palmes non potest ferre fructum a se ipso, nisi manserit in vite, ita nec vos nisi in Me manseritis;
….nam sine Me nihil potestis facere; 枝がそれ自体から実を結ぶことはできないように、もしぶどうの木にとどまらないなら、このようにあなたがたも〔実を結ば〕ない、もしわたしにとどまらないなら。
…. manete in Meo amore; ・・・わたしの愛の中にとどまりなさい。
….si praecepta Mea servaveritis, manebitis in Meo amore” (Joh. xv. 4-10). ・・・もし、あなたがたがわたしの戒めを守るなら、あなたがたはわたしの愛の中にとどまります☆」(ヨハネ15:4-10)。
☆未来形なので話者(イエス)の意志が加わります。すなわち「わたしはあなたがたをとどまらせよう」。
(3) 訳文
天界が全体的にまた部分的に主の神的人間性からの人間を表わしているので、それゆえ、天使たちは、自分たちは主の中にいる、またある者は、その方の身体の中にいる、と言っている。そのことによって、彼らはその方の愛の善の中にいることを理解している。主ご自身もまた、次のように言われて、教えられている、
「わたしにとどまりなさい。わたしもあなたがたの中にとどまります。もしぶどうの木にとどまらないなら、枝はそれ自体から実を結ぶことができないように、あなたがたも、もしわたしにとどまらないなら、実を結びません。・・・わたしの愛の中にとどまりなさい。・・・もし、あなたがたがわたしの戒めを守るなら、あなたがたはわたしの愛の中にとどまります」(ヨハネ15:4-10)。
(4) 長島訳の表記:「ブドーの木」について
ここの聖句(ヨハネ15:4)の「ぶどうの木」を長島氏は「ブドーの木」と表記している。そして他の個所でも一貫してブドーと表記しているのでこれは単なるミスではない。
さて、「ブドー」というものは世の中に存在しないと思う。そしてボーリングとボウリングが異なるように(念のため、掘ることと、投げることです)、ブドーと表記するなら、それはブドウまたはぶどうと異ならなければならない。しかし違いがあるとは思えない、すなわち長島氏は「ぶどう」にかえてわざわざ「ブドー」と表記しているが、なぜこのような表記をするのか、このことは別のところで再論しよう。
(1) 原文
82. Quia talis perceptio de Divino est in caelis, ideo insitum est cuivis homini, qui aliquem influxum e caelo recipit, de Deo sub Humana specie cogitare; hoc fecerunt antiqui; hoc etiam faciunt hodierni, tam extra quam intra ecclesiam; simplices Ipsum cogitatione vident sicut Antiquum in candore. Sed insitum hoc exstinxerunt omnes illi, qui removerunt influxum e caelo per propriam intelligentiam, et per vitam mali: qui per propriam intelligentiam exstinxerunt, illi Deum invisibilem {a}volunt; qui autem per vitam mali, nullum Deum: illi et hi non sciunt quod tale insitum detur, quia non apud illos, cum tamen hoc ipsum Divinum caeleste est, quod primario influit e caelo apud hominem, quia homo natus est ad caelum, et in caelum nemo venit absque idea Divini.
@1 “volunt:”―sic editio princeps. Forte legeris colunt.
(2) 直訳
Quia talis perceptio de Divino est in caelis, ideo insitum est cuivis homini, qui aliquem influxum e caelo recipit, de Deo sub Humana specie cogitare; 神についてこのような認識(=知覚)が天界の中にあるので、それゆえ、それぞれの人間に植えつけられている、天界から何らかの流入を受ける者、神について人間の姿(=外見)の下に考えること。
hoc fecerunt antiqui; このことを古代人は行なった〔=考えた〕。
hoc etiam faciunt hodierni, tam extra quam intra ecclesiam; このことを今日の人々もまた行なう〔=考える〕、教会の外と同じく内で。
simplices Ipsum cogitatione vident sicut Antiquum in candore. 単純な者たちはその方を光輝の中の「古代人」☆のように考えて見ている。
☆意味は古代人ですが「古老」または意訳して「長老的人物」の訳語がよいようです。
Sed insitum hoc exstinxerunt omnes illi, qui removerunt influxum e caelo per propriam intelligentiam, et per vitam mali: しかし、この植えつけられたものを彼らはすべて消滅させた、天界からの流入を自己(固有)の知性によって遠ざけた者。
qui per propriam intelligentiam exstinxerunt, illi Deum invisibilem {a}volunt; 自己(固有)の知性によって消滅させた者は、彼らは目に見えない神を欲する☆。
☆原注にあるように「崇拝する」と読むほうがよいかもしれません。
qui autem per vitam mali, nullum Deum: しかしながら、悪の生活によって〔消滅させた〕者は、決して神を〔欲し、または崇拝し〕ない。
illi et hi non sciunt quod tale insitum detur, quia non apud illos, cum tamen hoc ipsum Divinum caeleste est, quod primario influit e caelo apud hominem, quia homo natus est ad caelum, et in caelum nemo venit absque idea Divini. 前者と後者は知らない、このような植えつけられたものが存在することを、彼らのもとにないので、(そのとき)それでもこれは天界の神的なものそのものである、それは天界から人間に流入する主要なもの〔である〕、なぜなら、人間は天界へと生まれており、だれも神の概念なしに天界に来ないから。
@a “volunt:”―sic editio princeps. Forte legeris colunt. 注a 「volunt」――このように初版に〔ある〕、おそらくcoluntと読む。
(3) 訳文
天界の中に神についてこのような認識があるので、それゆえ、天界から何らかの流入を受けるそれぞれの人間に、神について人間の姿の下に考えることが植えつけられている。古代人はこのように考えた。今日の人々もまた、教会の内外で、このように考えている。単純な者たちは、その方を輝き中の「古老」のように考え、見ている。しかし、この植えつけられたものを、天界からの流入を自己の知性によって遠ざけた者らはすべて消滅させた。自己の知性によって消滅させた者らは、目に見えない神を崇拝する。しかし、悪の生活によって消滅させた者らは、決して神を崇拝しない。両者とも、このような植えつけられたものが、彼らのもとにないので、その存在することを知らない。それでも、それは天界から人間に流入する主要なものであり、天界の神的なものそのものである。なぜなら、人間は天界へと生まれており、だれも神の概念なしに天界に来ないから。
(1) 原文
83. Inde est, quod qui non in idea caeli est, hoc est, in idea Divini ex quo caelum, non possit ad primum limen caeli elevari; ut primum illuc venit, percipitur resistentia et fortis renisus: causa est, quia interiora apud illum, quae receptura essent caelum, clausa sunt, quoniam non in forma caeli; immo illa, quo propius venit ad caelum, eo arctius clauduntur. Talis sors est illis intra ecclesiam, qui Dominum negant, et qui ut Sociniani Divinum Ipsius: qualis autem sors est illis qui extra ecclesiam nati sunt, quibus Dominus non est notus quia Verbum non habent, videbitur in sequentibus.
(2) 直訳
Inde est, quod qui non in idea caeli est, hoc est, in idea Divini ex quo caelum, non possit ad primum limen caeli elevari; ここからである、天界の観念の中にいない者、すなわち、神的なものの観念の中に〔いない者〕、その方から天界が〔存在する〕、天界の最初の入口(=敷居)に上げられることはできない。
ut primum illuc venit, percipitur resistentia et fortis renisus: そこに来ると直ぐに、反動と強い抵抗を知覚する。
causa est, quia interiora apud illum, quae receptura essent caelum, clausa sunt, quoniam non in forma caeli; その理由は、彼のもとの内的なものは、それは天界の受けるべきものであった☆、閉ざされていた、天界の形でないので。
☆recepturaは動形容詞(未来受動分詞)であり、「~べき」という必要性を表わします。
immo illa, quo propius venit ad caelum, eo arctius clauduntur. 実にそれ〔内的なもの〕は、さらに近く天界に来るほど、それだけぴったりと閉ざされる。
Talis sors est illis intra ecclesiam, qui Dominum negant, et qui ut Sociniani Divinum Ipsius: このような運命が教会内の彼らにある、〔御父でなくて〕主を否定した者、ソッツィーニ主義者のようにその方の神性を〔否定した〕者。
qualis autem sors est illis qui extra ecclesiam nati sunt, quibus Dominus non est notus quia Verbum non habent, videbitur in sequentibus. しかしながら、彼らにどんな運命があるかは、教会の外に生まれた者、みことばを持たないのでその者に主が知られていない、続くものの中で見られる。
(3) 訳文
ここから、天界の観念を持たない者、すなわち、天界を存在させる方である神についての観念を持たない者は、天界の最初の入口に〔すら〕上げられることはできない。そこに来ると直ぐに、反動と強い抵抗を覚える。その理由は、天界の受けるべきものであった彼の内的なものは、天界の形でなかったので、閉ざされていたからである。実にその内的なものは、天界の近くに来れば来るほど、それだけぴったりと閉ざされる。教会内で、主を否定した者、またソッツィーニ主義者のようにその方の神性を否定した者の運命はこのようである。しかし、教会の外に生まれ、みことばを持たないので、主を知らない者の運命がどんなものであるかは、続くものの中で見られる。