原典講読『天界と地獄』no.54,no.55,no.56.

(1) 原文
54. Nusquam dici potest, quod caelum sit extra aliquem, sed intra; nam omnis angelus secundum caelum quod intra illum est, recipit caelum quod extra illum est. Inde patet, quantum fallitur qui credit quod venire in caelum, sit solum elevari inter angelos, qualiscunque sit quoad vitam interiorem suam; ita quod caelum detur cuique ex immediata misericordia;{1} cum tamen nisi caelum sit intra aliquem, nihil caeli quod extra est, influit et recipitur. Sunt multi spiritus, qui in tali opinione sunt, ac ideo quoque propter fidem suam, in caelum evecti sunt; sed cum ibi erant, quia interior vita eorum contraria erat vitae in qua angeli, coeperunt quoad intellectualia sua occaecari, usque ut facti sint sicut fatui, et quoad voluntaria sua cruciari usque ut gererent se sicut dementes: verbo, qui male vivunt, et in caelum veniunt, trahunt ibi animam et torquentur comparative sicut pisces extra aquas in atmosphaera; et sicut animalia in antliis pneumaticis in aethere extracto aere. Inde constare potest, quod caelum sit intra et non extra aliquem.{2}
(2) 直訳
Nusquam dici potest, quod caelum sit extra aliquem, sed intra; 決して言われることができない、天界がだれかの外にあること、しかし内に〔ある〕。
nam omnis angelus secundum caelum quod intra illum est, recipit caelum quod extra illum est. なぜなら、すべての天使は彼の内にある天界にしたがって、彼の外にある天界を受け入れるから。
Inde patet, quantum fallitur qui credit quod venire in caelum, sit solum elevari inter angelos, qualiscunque sit quoad vitam interiorem suam; ここから明らかである、どれほど欺かれているか、天界に来ることは、単に天使たちの間に上げられることであると信じる者は、自分の内的ないのちに関してどんな種類であっても。
ita quod caelum detur cuique ex immediata misericordia;{1} このように、天界がだれにでも直接の慈悲から与えられること〔を信じる〕
cum tamen nisi caelum sit intra aliquem, nihil caeli quod extra est, influit et recipitur. そのとき、それでも、天界がだれかの内にないなら、外にある天界の何も流入しない、受け入れられない。
Sunt multi spiritus, qui in tali opinione sunt, ac ideo quoque propter fidem suam, in caelum evecti sunt; 多くの霊たちがいた、その者はこのような見解の中にいた、そしてそれゆえ、自分の信仰ゆえにもまた、天界へ高められた。
sed cum ibi erant, quia interior vita eorum contraria erat vitae in qua angeli, coeperunt quoad intellectualia sua occaecari, usque ut facti sint sicut fatui, et quoad voluntaria sua cruciari usque ut gererent se sicut dementes: しかし、そこにいたとき、彼らの内的ないのちは天使たちの中のいのちに反していたので、自分の知的なもの(=知的能力)に関して盲目になり始めた、愚か者のようにまでもなった、そして自分の意志のものに関しては気が狂ったように自分を生み出す(=なる)までも苦しめられた。
verbo, qui male vivunt, et in caelum veniunt, trahunt ibi animam et torquentur comparative sicut pisces extra aquas in atmosphaera; 一言で言えば、悪く生きて、天界に来た者は、そこで息をやっと呼吸し(=あえぎ)、苦しめられる、比べれば水の外の大気の中の魚のように。
et sicut animalia in antliis pneumaticis in aethere extracto aere. また、空気ポンプの中の空気を抜き取ったエーテル☆の中の動物のように。
☆当時は空気よりもより希薄な想像上の気体であるエーテルの存在が信じられていました。
Inde constare potest, quod caelum sit intra et non extra aliquem.{2} ここから明らかにすることができる。天界は内にあって、だれかの外にないこと{2}。
(3) 訳文
 天界がだれかの外にあると決して言われるはできず、天界は内にある。すべての天使は内にある天界にしたがって、外にある天界を受け入れるからである。ここから、天界に来ることは、自分の内的ないのちがどんなものであっても、単に天使たちの間に上げられることであり、このように、天界がだれにでも直接の慈悲から与えられると信じる者は、どれほど欺かれているか明らかである{1}。だれかの内に天界がないなら、そのとき、外にある天界は何も流入せず、受け入れられない。
 このような見解の中にいた多くの霊たちがいた、そしてその信念ゆえに、天界へ高められた。しかし、天界にいたとき、彼らの内的ないのちは天使たちの中のいのちに反していたので、自分の知的なものに関して盲目になり始め、愚か者のようにまでもなった、また自分の意志のものに関して気が狂ったようにまでもなって苦しめられた。一言で言えば、悪く生きたのに、天界に来た者は、そこでは、水の外に出された大気中の魚のように、また、空気ポンプで空気を抜き取り、エーテル☆の中に残された動物のようにあえぎ、苦しめられる。
 ここから、天界はだれかの内にあって、その外にないことを明らかにすることができる{2}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod caelum non donetur ex immediata misericordia, sed secundum vitam, et quod omne vitae per quod homo a Domino ducitur ad caelum, sit ex misericordia, et quod id intelligatur (n. 5057, 10659).
Si caelum donaretur ex immediata misericordia, quod omnibus donaretur (n. 2401).
De quibusdam malis e caelo dejectis qui crediderunt caelum dari cuivis ex immediata misericordia (n. 4726 [? 4226]).
@2 Quod caelum sit in homine (n. 3884).
(2) 直訳
@1 Quod caelum non donetur ex immediata misericordia, sed secundum vitam, et quod omne vitae per quod homo a Domino ducitur ad caelum, sit ex misericordia, et quod id intelligatur. 天界は直接の慈悲から与えられない、しかし、いのちにしたがって〔与えられる〕、すべてのいのちは、それによって人間は主により天界へ導かれる、慈悲からのものである、そしてそのことが意味される〔=そのことが慈悲の意味である〕。
Si caelum donaretur ex immediata misericordia, quod omnibus donaretur. もし天界が直接の慈悲から与えられるなら、それはすべての者に与えられる。
De quibusdam malis e caelo dejectis qui crediderunt caelum dari cuivis ex immediata misericordia. 天界から投げ落とされたある悪者について、その者は天界がだれにでも直接の慈悲から与えられると信じていた。
@2 Quod caelum sit in homine. 天界は人間の中にある。
(1) 原文
55. Quia omnes recipiunt caelum quod extra illos est secundum quale caeli quod intra illos, ideo similiter recipiunt Dominum quoniam Divinum Domini facit caelum: inde est, quod cum Dominus Se praesentem sistit in aliqua societate, {a}ibi appareat secundum quale boni in quo est societas, ita non similiter in una societate ut in altera: non quod dissimilitudo illa sit in Domino, sed in illis qui vident Ipsum ex suo bono, ita secundum illud afficiuntur; etiam Ipso viso secundum quale sui amoris; qui intime amant Ipsum, intime afficiuntur, qui minus amant minus afficiuntur; mali qui extra caelum sunt, ad praesentiam Ipsius cruciantur. Cum Dominus apparet in aliqua societate, apparet ibi ut Angelus: sed dignoscitur ab aliis per Divinum quod translucet.
@a ibi pro “quod ibi”
(2) 直訳
Quia omnes recipiunt caelum quod extra illos est secundum quale caeli quod intra illos, ideo similiter recipiunt Dominum quoniam Divinum Domini facit caelum: すべての者は彼の外にある天界を彼の内にある天界の性質にしたがって受け入れるので、それゆえ、同様に主を受け入れる、主の神性が天界をつくるので。
inde est, quod cum Dominus Se praesentem sistit in aliqua societate, {a}ibi appareat secundum quale boni in quo est societas, ita non similiter in una societate ut in altera: ここからである、主がご自分をある社会の中に現在をもたらされるとき、そこに善の性質にしたがって現われること、その〔善の〕中に社会は存在する、このように一つの社会の中と他の社会の中のようにと同様にでなく。
non quod dissimilitudo illa sit in Domino, sed in illis qui vident Ipsum ex suo bono, ita secundum illud;  その同じでないことは主の中にあることではない、その方を自分の善から見る者の中にある、このようにそれ〔善〕にしたがって。
afficiuntur etiam Ipso viso secundum quale sui amoris; さらにまた、その方を自分の愛の性質にしたがって見て、情愛を感じさせられる。
qui intime amant Ipsum, intime afficiuntur, qui minus amant minus afficiuntur; 深くその方を愛する者は、深く情愛を感じさせられる、少なく愛する者は少なく情愛を感じさせられる。
mali qui extra caelum sunt, ad praesentiam Ipsius cruciantur. 天界の外にいる悪い者は、その方の現在に苦しめられる。
Cum Dominus apparet in aliqua societate, apparet ibi ut Angelus; 主が何らかの社会に現われるとき、そこに天使のように現われる。
sed dignoscitur ab aliis per Divinum quod translucet. しかし、他の者から区別される、光り貫く神性によって。
@a ibi pro “quod ibi” 注a 「quod ibi」の代わりにibi〔とした〕。
(3) 訳文
 すべての者は、外にある天界を彼の内にある天界の性質にしたがって受け入れる、それゆえ、同様に主を受け入れる、主の神性が天界をつくるからである。
 ここから、主がある社会の中に臨在されるとき、そこの善の性質にしたがって現われる。その善の中に社会は存在し、したがって一つの社会の中と他の社会の中では同じように臨在されることはない。 その同じでないことは、主にあることではなく、その方をそれぞれの善にしたがって見る者側にある。さらにまた、その方を自分の愛の性質にしたがって見て、感動する。主を深く愛する者は、深く感動し、愛することの少ない者は感動も少ない。天界の外にいる悪者は、その方の臨在に苦しめられる。主が何らかの社会に現われるとき、そこに天使のように現われる。しかし、光り貫く神性によって他の天使からは区別される。
(1) 原文
56. Caelum etiam est, ubi Dominus agnoscitur, creditur, et amatur; varietas cultus Ipsius ex varietate boni in societate una et altera, non fert damnum, sed fert emolumentum; nam perfectio caeli inde est. Quod perfectio caeli inde sit, aegre ad captum explicari potest, nisi in opem adhibeantur voces in litterato orbe sollennes et usitatae, et per illas exponatur quomodo unum quod perfectum ex variis formatur: omne unum ex variis existit, nam unum, quod non ex variis, non est aliquid, non habet formam, et ideo non habet quale: cum autem unum existit ex variis, et varia sunt in forma perfecta, in qua quodlibet adjungit se alteri ut amicum consentiens in serie, tunc habet quale perfectum: caelum etiam est unum ex variis in perfectissimam formam ordinatis; nam forma caelestis est omnium formarum perfectissima. Quod omnis perfectio inde sit, patet ab omni pulchritudine, amoenitate, et jucunditate, quae afficiunt tam sensus quam animos; illae enim non aliunde existunt et fluunt quam ex concentu et harmonia plurium concordantium et consentientium, sive ea in ordine coexistant, sive in ordine consequantur, et non ex uno absque pluribus: inde dicitur quod varietas delectet, et scitur quod delectatio sit secundum quale ejus. Ex his sicut in speculo videri potest, unde perfectio ex variis sit, etiam in caelo; nam ex illis quae in mundo naturali existunt, sicut in speculo videri possunt quae in mundo spirituali.{1}
(2) 直訳
Caelum etiam est, ubi Dominus agnoscitur, creditur, et amatur; さらにまた天界は存在する、主が認められ、信じられ、愛されるところに。
varietas cultus Ipsius ex varietate boni in societate una et altera, non fert damnum, sed fert emolumentum; 一つや他の社会の中の善の変化(=多様性)からのその方の礼拝の多様性は、害をもたらさない、しかし益をもたらす。
nam perfectio caeli inde est. なぜなら、天界の完全性はここからであるから。
Quod perfectio caeli inde sit, aegre ad captum explicari potest, nisi in opem adhibeantur voces in litterato orbe sollennes et usitatae, et per illas exponatur quomodo unum quod perfectum ex variis formatur: 天界の完全性はここからであることは、ほとんど理解に向けて説明されることができない、学界で習慣的によく使われる表現(=言葉)が利用される助けの中でないなら、それらによって説明される、どのように個体が多様なものから完全性を形作られること。
omne unum ex variis existit, nam unum, quod non ex variis, non est aliquid, non habet formam, et ideo non habet quale: すべての個体(=一つの存在物)は多様なものから存在するようになる、なぜなら、個体は、多様なものからでないものは、何ものでもなく、形を持たず、それゆえ、性質を持たないから。
cum autem unum existit ex variis, et varia sunt in forma perfecta, in qua quodlibet adjungit se alteri ut amicum consentiens in serie, tunc habet quale perfectum: しかしながら、個体が多様なものから存在するようになるとき、そして多様なものが完全な形の中に存在する、その中でどんなものでもそれ自体を他のものに友のように連続するものの中に一致させている、その時、完全な性質を持つ。
caelum etiam est unum ex variis in perfectissimam formam ordinatis; 天界もまた、最も完全な形に整えられた多様なものからの個体である。
nam forma caelestis est omnium formarum perfectissima. なぜなら、天界の形はすべての形の最も完全なものであるから。
Quod omnis perfectio inde sit, patet ab omni pulchritudine, amoenitate, et jucunditate, quae afficiunt tam sensus quam animos; すべてのものの完全性はここからであること、すべての美しさ、快さ、楽しさから明らかである、それは感覚と同じくアニムスも感動させる。
illae enim non aliunde existunt et fluunt quam ex concentu et harmonia plurium concordantium et consentientium, sive ea in ordine coexistant, sive in ordine consequantur, et non ex uno absque pluribus: なぜなら、それらは別の場所から存在しないし、流れ出ない、多くのものの和合と一致(consentientium)の一致(concentu)と調和から以外の、あるいはそれらは秩序の中で共存するか、あるいは秩序の中で続く〔かして〕、そして多くのものなしの一つからではない。
inde dicitur quod varietas delectet, et scitur quod delectatio sit secundum quale ejus. ここから「変化は〔人を〕悦ばす」☆と言われる、また喜びがその性質にしたがっていることが知られる。
☆varietas delectatはキケロの言葉です。
Ex his sicut in speculo videri potest, unde perfectio ex variis sit, etiam in caelo; これらから鏡の中のように見られることができる、多様なものからそこから完全性が存在する、天界の中でもまた。
nam ex illis quae in mundo naturali existunt, sicut in speculo videri possunt quae in mundo spirituali.{1} なぜなら、自然界の中に存在するものから、鏡の中のように、霊界の中のものは見られることができるから{1}。
(3) 訳文
 さらにまた天界は、主が認められ、信じられ、愛されるところに存在する。ある社会や他の社会の中の善の多様性により、その方の礼拝の多様性は害がもたらされずに、益がもたらされる。なぜなら、天界の完全性はこのことからであるから。天界の完全性がこのことからであることは、すなわち、どのように個体が多様なものから完全性を形作られるかは、学界で習慣的によく使われる表現を利用して、その助けの中で説明されるのでないなら、ほとんど理解されるように説明されることができない。
 すべての個体は多様なものから存在するようになる、なぜなら、個体は、多様なものからでないものは、何ものでもなく、形を持たず、それゆえ、性質を持たないから。しかし、個体が多様なものから存在するようになるとき、多様なものが完全な形の中に存在し、その中でどんなものでも友のようにそれ自体を他の連続するものの中に一致させている、そしてその時、完全な性質を持つ。
 天界もまた、最も完全な形に整えられた多様なものからなる個体である。なぜなら、天界の形はすべての形の最も完全なものであるから。すべてのものの完全性は、感覚と同じくアニムスも感動させるすべての美しさ、快さ、楽しさから明らかである。なぜなら、それらは、多くのものの和合と一致である、一致と調和から以外の、あるいは秩序の中でそれらが共存するか、秩序の中で続くかする以外の、別の場所からは存在しないし、流れ出ないから、そして多くのものでない一つのものからではないから。
 ここから「変化は〔人を〕悦ばす」☆と言われ、また喜びがその性質にしたがっていることが知られる。これらから、天界の中でもまた多様なものから完全性が存在することが、鏡の中のように見ることができる。なぜなら、鏡の中のように、自然界の中に存在するものから霊界の中のものを見ることができるから{1}。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod omne unum sit ex harmonia et consensu plurium, et quod alioqui non sit ei quale (n. 457).
Quod inde universum caelum sit unum (n. 457).
Et hoc ex quod omnes ibi spectent unum finem, qui est Dominus (n. 9828).
(2) 直訳
@1 Quod omne unum sit ex harmonia et consensu plurium, et quod alioqui non sit ei quale. すべてのものは多くのものの調和と一致から存在する、そうでなければ、それに性質は存在しない。
Quod inde universum caelum sit unum. ここから全天界は一つである。
Et hoc ex quod omnes ibi spectent unum finem, qui est Dominus. そしてこのことはすべてのものはそこで一つの目的を眺めていることから、それは主である。
(4) 感想:「なるほど」と思う
 ここの「56番」また『天界の秘義から』の「すべてのものは多くのものの調和と一致から存在する」は、なるほどそうかと思わされる。こうでなければ、ものに性質は存在しない。
 いろいろなものから成り立っても、そこに調和、一致がなけば、またそこまでにいたらなければ「性質」とはならない。「性質」とはこういうものかと思う。個体のように、何らかの組織体でもこのことがいえる。ばらばらでは組織の体(てい)をなさない。