(1) 原文
5. Quod Dominus sit Deus caeli, non ambigere possunt illi qui ab ecclesia sunt; docuit enim Ipse,
Quod omnia Patris, Ipsius sint (Matth. xi. 27: Joh. xvi. 15; cap. xvii. 2); Et quod Ipsi omnis potestas sit in caelo et in terra (Matth. xxviii. {a}18):
“in caelo et in terra” dicit, quoniam qui caelum regit etiam terram regit, unum enim pendet ab altero.{2} Regere caelum et terram, est recipere ab Ipso omne bonum quod amoris, et omne verum quod fidei, ita omnem intelligentiam et sapientiam, et sic omnem felicitatem; in summa, vitam aeternam. Hoc etiam Dominus docuit, dicendo,
“Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; qui vero non credit Filio, non videbit vitam” (Joh. iii. 36).
Alibi,
“Ego sum resurrectio et vita; qui credit in Me, etsi moritur, vivet; omnis qui vivit et credit in Me, non morietur in aeternum” (Joh. xi. {b}25, 26).
Et alibi,
“Ego sum via, veritas, et vita” (Joh. xiv. 6).
@a 18 pro “16” @b 25, 26 pro “24, 25”
(2) 直訳
Quod Dominus sit Deus caeli, non ambigere possunt illi qui ab ecclesia sunt; 主が天界の神であられることを、教会に属する者は疑うことができない。
docuit enim Ipse, なぜなら、(その方)ご自身が教えられた、
☆Ipseとあれば「主」を指します。通常は「その方」と訳しますが、文脈によっては「ご自身」(または「ご自分」)がよい場合があります。ここは「ご自身」がよいようです。
Quod omnia Patris, Ipsius sint (Matth. xi. 27: Joh. xvi. 15; cap. xvii. 2); 御父のすべてのものは、(その方)ご自身のものであること(マタイ11:27、ヨハネ16:15、第17章2)。
Et quod Ipsi omnis potestas sit in caelo et in terra (Matth. xxviii. {a}18): また天の中と地の中のすべての力は(その方)ご自身にあること(マタイ28:18{a})。
“in caelo et in terra” dicit, quoniam qui caelum regit etiam terram regit, unum enim pendet ab altero.{1} 「天の中と地の中」と言われる、天を支配する者は地もまた支配するので、なぜなら一方は他方に依存するから{1}。
Regere caelum et terram, est recipere ab Ipso omne bonum quod amoris, et omne verum quod fidei, ita omnem intelligentiam et sapientiam, et sic omnem felicitatem; 天と地を支配することは、その方から愛のものであるすべての善を、それと信仰のものであるすべての真理を受け取ることである、したがってすべての知性と知恵を、またこうしてすべての幸福を。
in summa, vitam aeternam. 要するに、永遠のいのちを。
Hoc etiam Dominus docuit, dicendo, このこともまた主は教えられた、言われている、
“Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; 「御子を信じる者は、永遠のいのちを持つ。
qui vero non credit Filio, non videbit vitam” (Joh. iii. 36). しかし、御子を信じない者は、いのちを見ない」(ヨハネ3:36)
Alibi, “Ego sum resurrectio et vita; 他の個所に、「わたしはよみがえり(復活)であり、いのちである。
qui credit in Me, etsi moritur, vivet; わたしを信じる者は、(たとえ)死んでも、生きる。
omnis qui vivit et credit in Me, non morietur in aeternum” (Joh. xi. {b}25, 26). 生きて、わたしを信じる者はすべて、死ぬことが永遠にない」(ヨハネ11:25,26{b})。
Et alibi, “Ego sum via, veritas, et vita” (Joh. xiv. 6). また他の個所に、「わたしは道、真理、いのちである」(ヨハネ16:6)。
@a 18 pro “16” @b 25, 26 pro “24,25 “ 注a 「25」の代わりに16 注b 「24,25」の代わりに25,26
(3) 訳文
教会に属する者は、主が天界の神であられることを疑うことができない。なぜなら、主ご自身が教えられているから、
御父のすべてのものは、自分のものであること(マタイ11:27、ヨハネ16:15、第17章2)。天の中と地の中のすべての力は、自分にあること(マタイ28:18)。
天を支配する者は地もまた支配するので、「天の中と地の中」と言われている、なぜなら、一方は他方に依存するから{1}。天と地を支配することは、その方から愛のものであるすべての善と信仰のものであるすべての真理を、したがってすべての知性と知恵を受け取ることである、またこうしてすべての幸福を、要するに、永遠のいのちを受け取ることである。
このこともまた、主は次のように言われて、教えられた、
「御子を信じる者は、永遠のいのちを持つ。しかし、御子を信じない者は、いのちを見ない」(ヨハネ3:36)
他の個所には、
「わたしはよみがえり(復活)であり、いのちである。わたしを信じる者は、死んでも、生きる。生きて、わたしを信じる者はすべて、死ぬことが永遠にない」(ヨハネ11:25,26)。
また他の個所には、
「わたしは道であり、真理であり、いのちである」(ヨハネ16:6)。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod universum caelum Domini sit (n. 2751, 7086). Quod Ipsi potestas in caelis et in terris (n. 1607, 10089, 10827). Quod quia Dominus regit caelum etiam regat omnia quae inde pendent, ita omnia in mundo (n. 2026, 2027, 4523, 4524). Quod Domino soli sit potestas removendi inferna, detinendi a malis, ac tenendi in bono, ita salvandi (n. 10019).
(2) 直訳
@1 Quod universum caelum Domini sit. 全天界は主のものである。
Quod Ipsi potestas in caelis et in terris. その方に天界の中と地の中の力が〔ある〕
Quod quia Dominus regit caelum etiam regat omnia quae inde pendent, ita omnia in mundo. 主は天界を支配されるので、ここからぶら下がるすべてのものもまた支配される、したがって世の中のすべてのものを。
Quod Domino soli sit potestas removendi inferna, detinendi a malis, ac tenendi in bono, ita salvandi. 主おひとりに、地獄を遠ざけ、悪を妨げ、善に保ち、このように救う力がある。
(1) 原文
6. Fuerunt quidam spiritus, qui, dum in mundo vixerunt, professi sunt Patrem, et de Domino non aliam ideam, quam sicut de alio homine habuerunt, et inde non crediderunt Ipsum esse Deum caeli; quapropter illis permittebatur circumvagari, et inquirere ubicunque vellent, num aliud caelum sit quam Domini; inquisiverunt etiam per aliquot dies, et nullibi invenerunt. Erant illi inter tales, qui felicitatem caeli ponebant in gloria ac in dominatu; et quia non potiri potuerunt quae cupiverunt, et dictum illis quod caelum non consistat in talibus, indignati sunt, et voluerunt caelum habere in quo possent dominari supra alios, et eminere gloria quali in mundo.
(2) 直訳
Fuerunt quidam spiritus, qui, dum in mundo vixerunt, professi sunt Patrem, et de Domino non aliam ideam, quam sicut de alio homine habuerunt, et inde non crediderunt Ipsum esse Deum caeli; ある霊らがいた、その者らは、世に生きた間、御父を告白した、そして主については何らの観念もなかった、他の人間がもつようなもの以上の、それゆえ、その方が天界の神であると信じなかった。
quapropter illis permittebatur circumvagari, et inquirere ubicunque vellent, num aliud caelum sit quam Domini; それゆえ、彼らにあちこち歩きまわることが許された、彼らが望むどこでも捜し求めることを、主の〔天界〕以外の何らかの天界があるかどうか。
inquisiverunt etiam per aliquot dies, et nullibi invenerunt. さらにまた☆何日かの間、捜し求めてみた、そしてどこにも見つけなかった。
☆etiamは追加事実をあらわすので、ここでは「それで」と訳すのがよいようです。
Erant illi inter tales, qui felicitatem caeli ponebant in gloria ac in dominatu; 彼らはこのような者らの間にいた、天界の幸福を栄光(=称賛)と支配に置いた(=見なす)者ら。
et quia non potiri potuerunt quae cupiverunt, et dictum illis quod caelum non consistat in talibus, indignati sunt, et voluerunt caelum habere in quo possent dominari supra alios, et eminere gloria quali in mundo. そして、望むものを得ることができなかったので、彼らに天界はそのようなものから成り立っていないと言われた〔ので〕、憤った、そして天界を得ようと欲した、そこでは彼らが他の者を支配し、世でのように栄光(=称賛)を得ることができる。
(3) 訳文
世に生きた間、御父を告白し、主については、他の人間がもつようなもの以上の何らの観念もなく、それゆえ、その方が天界の神であると信じなかった霊らがいた。それで、主の天界以外の何らかの天界があるかどうか、その者らにあちこち歩きまわり、彼らが望むならどこでも、捜し求めることが許された。それで何日かの間、捜し求めてみたが、どこにも見つけ出せなかった。彼らは、天界の幸福を称賛と支配と見なした者らであった。 そして、望むものを得ることができず、彼らに天界はそのようなものから成り立っていないと言われたので憤った。そして、世でのように、彼らが他の者を支配し、称賛を得ることができる天界を得ようと欲した。
月: 2008年6月
原典講読『天界と地獄』no.7, no.8
[II.]
QUOD DIVINUM DOMINUM FACIAT CAELUM.
主の神性が天界をつくっていること
(1) 原文
7. Angeli simul sumpti dicuntur caelum, quia constituunt illud; sed usque est Divinum procedens a Domino, quod influit apud angelos, et quod recipitur ab illis, quod facit caelum in communi et in parte. Divinum procedens a Domino est bonum amoris et verum fidei; quantum itaque boni et veri recipiunt a Domino, tantum angeli sunt, et tantum caelum sunt.
(2) 直訳
Angeli simul sumpti dicuntur caelum, quia constituunt illud; いっしょに取られた☆天使たちは、天界と言われる、なぜなら、〔彼らが〕それを構成するから。
☆「いっしょに取られた」は文字通りの直訳です。「ひとまとめにして」思考の対象とすることです。
sed usque est Divinum procedens a Domino, quod influit apud angelos, et quod recipitur ab illis, quod facit caelum in communi et in parte. しかしそれでも、主から発出している神性である、それが天使たちに流入すること、そして彼らにより受け入れられること、全体的☆にも部分的にも天界をつくること。
☆communisは「全般的な、普遍的な」の意味ですが、ここでは「部分的」に対して「全体的」としました。in parteを柳瀬訳は「「個別的」としていますが、これはおかしな表現です。すなわち「個別的につくる」とはどういうことなのか? という疑問がわきます。
Divinum procedens a Domino est bonum amoris et verum fidei; 主から発出している神性は、愛の善と信仰の真理である。
quantum itaque boni et veri recipiunt a Domino, tantum angeli sunt, et tantum caelum sunt. そこで、彼らが主からの受け入れる善と真理のどれほどのもの〔かによって〕、それほどのものの天使たちであり、またそれほどのものの天界である。
☆この「q~、t~」の相関文はスヴェーデンボリの著作に頻出します。「qはtを定める」と覚えておきましょう。
(3) 訳文
ひとまとまりとなった天使たちが天界を構成するので、ひとまとまりの天使たちは天界と言われる。しかしそれでも、全体的にも部分的にも、天界をつくっているものは主から発出している神性である、それが天使たちに流入し、彼らにより受け入れられている。主から発出している神性は、愛の善と信仰の真理である。それで、主から善と真理を受け入れれば受け入れるほど、それだけ天使なり、天界がつくられる。
(1) 原文
8. Unusquisque in caelis scit et credit, immo percipit, quod nihil boni ex se velit et faciat, et nihil veri ex se cogitet et credat, sed ex Divino, ita ex Domino; et quod bonum et verum quae a semet non sint bonum et verum, quia eis non vita a Divino inest. Angeli intimi caeli etiam clare percipiunt, et sentiunt influxum, et quantum recipiunt tantum videntur sibi in caelo esse, quia tantum in amore et fide, et tantum in luce intelligentiae et sapientiae, et in gaudio caelesti inde: quoniam omnia illa procedunt a Divino Domini, et in illis est caelum angelis, patet quod Divinum Domini faciat caelum, et non angeli ex aliquo proprio suo.{1} Inde est quod caelum in Verbo dicatur “Habitaculum Domini,” ac “Thronus Ipsius;” et quod illi qui ibi dicantur in Domino esse.{2} Quomodo autem Divinum procedit a Domino, ac implet caelum, in sequentibus dicetur.
(2) 直訳
Unusquisque in caelis scit et credit, immo percipit, quod nihil boni ex se velit et faciat, et nihil veri ex se cogitet et credat, sed ex Divino, ita ex Domino; 天界の中のそれぞれの者は知り、信じている、実に(むしろ)知覚している、自分自身から欲し、行なう善の何もないこと、また自分自身から考え、信じる真理の何もない〔こと〕、しかし神性から、したがって主から〔のものであること〕。
et quod bonum et verum quae a semet non sint bonum et verum, quia eis non vita a Divino inest. そして自分自身からの善と真理は善と真理ではないこと、なぜなら、それらに神性からのいのちは内在しないから。
Angeli intimi caeli etiam clare percipiunt, et sentiunt influxum, et quantum recipiunt tantum videntur sibi in caelo esse, quia tantum in amore et fide, et tantum in luce intelligentiae et sapientiae, et in gaudio caelesti inde: 最内部の天界の天使たちもまた、流入を明らかに知覚し、感じている、どれほど受け入れるか、それほど天界の中に存在すると自分自身に思える、なぜなら、それほど愛と信仰の中に、またそれほど知性と知恵の光の中に、それゆえ天界の楽しみの中に〔いるから〕。
quoniam omnia illa procedunt a Divino Domini, et in illis est caelum angelis, patet quod Divinum Domini faciat caelum, et non angeli ex aliquo proprio suo.{1} すべてのそれらは主の神性から発出し、そしてそれらの中に天界の天使たちはいるので、主の神性が天界をつくること、天使たちが自分の固有のものから〔つくるの〕ではないことが明らかである。
Inde est quod caelum in Verbo dicatur “Habitaculum Domini,” ac “Thronus Ipsius;” ここからである、みことばの中で天界が「主の住まい」そして「その方の御座」と言われること。
et quod illi qui ibi dicantur in Domino esse.{2} また、そこの中のものが、主の中に存在するといわれること。
Quomodo autem Divinum procedit a Domino, ac implet caelum, in sequentibus dicetur. しかし、どのように主から神性が発出し、天界を満たすか、続きもののの中で述べられる。
(3) 訳文
天界の中のだれもが、自分自身から欲し、行なう善は何もなく、また自分自身から考え、信じる真理も何もなく、善と真理は、神性からのもの、したがって主からのものであること、そして自分自身からの善と真理は、それらに神性からのいのちが内在しないので善と真理ではないことを知り、信じており、実に知覚している。最内部の天界の天使たちもまた、明らかに流入を知覚し、感じている。その流入とは、受け入れれば受け入れるほど自分が天界の中に存在する思えるものである。なぜなら、受け入れるほど、愛と信仰の中に、知性と知恵の光の中に、それゆえ天界の楽しみの中にいるからである。それらすべては主の神性から発出し、それらの中に天界の天使たちはいるので、主の神性が天界をつくるのであって、天使たちが自分の固有のものからつくるのではないことが明らかである{1}。ここから、みことばの中で、天界は「主の住まい」また「その方の御座」と言われる。また、天界の中のものは主の中に存在すると言われる{2}。しかし、どのように主から神性が発出し、天界を満たすかは、後で述べよう。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod angeli caeli agnoscant omne bonum esse a Domino, et nihil a semet; et quod Dominus in Suo habitet apud illos, et non in proprio illorum (n. 9338, 10125, 10151, 10157).
Quod ideo in Verbo per angelos intelligatur aliquid Domini (n. 1925, 2821, 3039, 4085, 8192, 10528).
Et quod ideo angeli dicantur dii a receptione Divini a Domino (n. 4295, 4402, 7268, 7873, 8301, 8192).
Quod etiam a Domino sit omne bonum quod bonum, ac omne verum quod verum, proinde omnis pax, amor, charitas et fides (n. 1614, 2016, 2751, 2882, 2883, 2891, 2892, 2904).
Et quod omnis sapientia et intelligentia (n. 109, 112, 121, 124).
@2 Quod qui in caelo sunt dicantur esse in Domino (n. 3637 3638).
(2) 直訳
@1 Quod angeli caeli agnoscant omne bonum esse a Domino, et nihil a semet et quod Dominus in Suo habitet apud illos, et non in proprio illorum. 天界の天使たちはすべての善は主から存在することを認めている、そして自分自身からは何も〔善は〕ない、主は彼らのもとのご自分の中に住まわれる、彼らの自己のものの中には〔住まわれ〕ない。
Quod ideo in Verbo per angelos intelligatur aliquid Domini. それゆえ、みことばの中で、天使たちによって主の何らかのものが意味される。
Et quod ideo angeli dicantur dii a receptione Divini a Domino. またそれゆえ、天使たちは神々と呼ばれる、主からの神性の受け入れることから。
Quod etiam a Domino sit omne bonum quod bonum, ac omne verum quod verum, proinde omnis pax, amor, charitas et fides. さらにまた主から善であるすべての善、また真理であるすべての真理、したがってすべての平和、愛、仁愛、信仰が存在する。
Et quod omnis sapientia et intelligentia. そしてずべての知恵と知性。
@2 Quod qui in caelo sunt dicantur esse in Domino. 天界の中にいる者は主の中に存在すると言われる。
原典講読『天界と地獄』no.9, no.10,no.11, no.12.
(1) 原文
9. Angeli ex sapientia sua adhuc ulterius progrediuntur; dicunt non modo quod omne bonum et verum sint a Domino, sed etiam omne vitae: confirmant id per hoc, quod nihil existere possit a se, sed a priori se, ita quod omnia existant a Primo, quod vocant ipsum Esse vitae omnium, et quod similiter subsistant, quoniam subsistere est perpetuo existere, et quod non in nexu continue tenetur per intermedia cum Primo, hoc illico dilabitur et prorsus dissipatur: aiunt insuper, quod modo unicus vitae fons {a}sit, et quod vita hominis sit rivus inde, qui si non a fonte suo continue subsistit, quod illico diffluat. [2] Porro quod ab unico illo fonte vitae, qui est Dominus, non procedat nisi quam Divinum bonum ac Divinum verum, et quod haec afficiant unumquemvis secundum receptionem; qui recipiunt illa fide et vita, quod in illis caelum sit; sed qui rejiciunt illa, vel suffocant illa, quod vertant illa in infernum, bonum enim vertunt in malum, et verum in falsum, ita vitam in mortem. Quod omne vitae a Domino sit, etiam confirmant per id, quod omnia in universo se referant ad bonum et verum, vita voluntatis hominis quae est vita amoris ejus ad bonum, et vita intellectus hominis quae est vita fidei ejus ad verum; quare cum omne bonum et verum desuper venit, sequitur quod etiam omne vitae. [3] Quia angeli ita credunt, ideo renuunt omnem gratiarum actionem propter bonum quod faciunt, ac indignantur et recedunt, si quis bonum illis tribuit: mirantur quod aliquis credat, quod sapiat ex se, et quod bonum faciat ex se: bonum facere propter se, hoc non vocant bonum, quia fit ex se; at bonum facere propter bonum, hoc vocant bonum ex Divino, et quod hoc bonum sit quod facit caelum, quia id bonum est Dominus. {1}
@a sit pro “fit”
(2) 直訳
Angeli ex sapientia sua adhuc ulterius progrediuntur; 天使たちは自分の知恵からさらにもっと先に進む。
☆長島訳「英知によって」は誤解を招きます。自分の知恵の状態「から」もっと深い段階へ進むのです。
dicunt non modo quod omne bonum et verum sint a Domino, sed etiam omne vitae: すべての善と真理は主からのものであることだけでなく、すべてのいのちもまた〔主からのものである〕と言う。
confirmant id per hoc, quod nihil existere possit a se, sed a priori se, ita quod omnia existant a Primo, quod vocant ipsum Esse vitae omnium, et quod similiter subsistant, quoniam subsistere est perpetuo existere, et quod non in nexu continue tenetur per intermedia cum Primo, hoc illico dilabitur et prorsus dissipatur: そのことをこのことによって確認する、何もそれ自体から存在することはできないこと、しかし以前のものからそれ自体は〔存在できる〕、したがってすべてのものは「最初のもの」から存在するようになること、それをすべてのいのちの「存在(エッセ)」そのものと〔天使たちは〕呼ぶ、また同様に存続すること、存続することは絶えず存在することであるので、また「最初もの」と中間のものを通して絶え間なく結びつきの中に保たれない〔とき〕、このものは直ちに分解し、完全に消散すること。
aiunt insuper, quod modo unicus vitae fons {a}sit, et quod vita hominis sit rivus inde, qui si non a fonte suo continue subsistit, quod illico diffluat. 加えて言う、ただ唯一のいのちの泉が存在すること、人間のいのちはそこからの流れであること、それがもしそのものの泉から絶え間なく存続しないなら、直ちに消滅すること。
[2] Porro quod ab unico illo fonte vitae, qui est Dominus, non procedat nisi quam Divinum bonum ac Divinum verum, et quod haec afficiant unumquemvis secundum receptionem; [2] さらに、唯一のそのいのちの泉から、それは主であるが、神的な善と神的な真理以外に発出しないこと、またこれらは受け入れにしたがってそれぞれの者に働きかける。
qui recipiunt illa fide et vita, quod in illis caelum sit; それらを信仰と生活で受け入れる者は、彼らの中に天界があること。
sed qui rejiciunt illa, vel suffocant illa, quod vertant illa in infernum, bonum enim vertunt in malum, et verum in falsum, ita vitam in mortem. しかし、それらを退ける者は、またはそれらを窒息させる者は、それらを地獄に変えること、なぜなら〔彼らは〕善を悪に、真理を虚偽に、いのちを死に変えるから。
Quod omne vitae a Domino sit, etiam confirmant per id, quod omnia in universo se referant ad bonum et verum, vita voluntatis hominis quae est vita amoris ejus ad bonum, et vita intellectus hominis quae est vita fidei ejus ad verum; すべてのいのちは主からのものであること、またさらにこのことによって確認している、全世界の中のすべてのものは善と真理に〔関係し〕、人間の意志の生活は、それは彼の愛の生活であるが、善に〔関係し〕、人間の理解力の生活は、それは彼の信仰の生活であるが、真理に関係すること。
quare cum omne bonum et verum desuper venit, sequitur quod etiam omne vitae. それゆえ、すべての善と真理が上方からやって来るとき、すべてのいのちもまた〔上方からやって来る〕ことが帰結される。
[3] Quia angeli ita credunt, ideo renuunt omnem gratiarum actionem propter bonum quod faciunt, ac indignantur et recedunt, si quis bonum illis tribuit: [3] 天使たちはこのよう信じているので、それゆえ、彼らの行なう善のためのすべての感謝の行為を拒否する、そして憤り、引き下がる、もしだれかが善を彼らに帰するなら。
mirantur quod aliquis credat, quod sapiat ex se, et quod bonum faciat ex se: ある者が信じることに驚く、自分自身から賢いこと、自分自身から善を行なうこと。
bonum facere propter se, hoc non vocant bonum, quia fit ex se; 自分自身のために善を行なうこと、これを善とは呼ばない、なぜなら、自分自身から行なうから。
at bonum facere propter bonum, hoc vocant bonum ex Divino, et quod hoc bonum sit quod facit caelum, quia id bonum est Dominus. {1} しかし、善のために善を行なうこと、これ〔この善〕を神性からの善と呼ぶ、そして天界をつくるものはこの善である、その善は主であるから。
@a sit pro “fit” 注a 「fit」の代わりにsit〔とした〕。
(3) 訳文
天使たちは自分の知恵からさらにもっと先に進んで行く。そして、すべての善と真理だけでなく、すべてのいのちもまた主からのものであると言う。このことを次のことから確認している。何であれ、ものはそれ自体から存在することはできず、それ以前のものからそれは存在するのであり、したがってすべてのものは、すべてのいのちの「存在(エッセ) そのもの」と呼ばれる、「最初のもの」から存在するようになり、また同じく存続すること、そして存続することは絶えず存在することであるので、中間のものを通して「最初もの」と絶え間ない結びつきの中に保たれないなら、それは直ちに分解し、完全に消散することである。これに加えて言うのは、ただ唯一のいのちの泉が存在し、人間のいのちはそこからの流れであること、そして人間のいのちがその泉から絶えず存続しないなら、直ちに消滅することである。
[2] さらに、主である唯一のそのいのちの泉からは、神的な善と神的な真理以外に何も発出せず、またそれらは、それぞれの者が受け入れることにしたがってに働きかけること。それらを信仰と生活で受け入れる者には、彼らの中に天界があること。しかし、それらを退ける者は、またはそれらを窒息させる者は、それらを地獄に変えてしまうこと、彼らは善を悪に、真理を虚偽に、いのちを死に変えるからである。そして、すべてのいのちは主からのものであることを、全世界の中のすべてのものは善と真理に関係し、人間の愛の生活である意志の生活は善に関係し、人間の信仰の生活である理解力の生活は真理に関係することから確認している。それゆえ、すべての善と真理が上方からやって来るとき、すべてのいのちもまた上方からやって来ることが帰結される。
[3] 天使たちはこのよう信じているので、それゆえ、自分たちの行なう善に対するすべての感謝の行為を拒否し、もしだれかが善を自分たちに帰するなら、憤り、引き下がってしまう。そして、自分自身から賢い、自分自身から善を行なう、と信じる者に驚く。自分自身のために善を行なうことを善とは呼ばない、なぜなら、自分自身から行なうから。しかし、善のために善を行なうとき、その善を神性からの善と呼ぶ。その善は主であるので、天界をつくるものはこの善である{1}。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod bonum a Domino intus in se habeat Dominum, non autem bonum a proprio (n. 1802, 3951, 8478[, 8480]).
(2) 直訳
@1 Quod bonum a Domino intus in se habeat Dominum, non autem bonum a proprio. 主からの善はそれ自体の内部に主を持っている(=ある)、しかし自己のものからの善は〔その内部に主を持ってい〕ない。
(1) 原文
10. Spiritus, qui dum in mundo vixerunt, in illa fide se confirmaverunt, quod bonum quod faciunt et verum quod credunt, sint a semet, aut appropriata sibi ut sua, in qua fide sunt omnes illi qui meritum ponunt in beneactis, ac justitiam sibi vindicant, illi non recipiuntur in caelum; angeli illos fugiunt, spectant illos ut stupidos ac ut fures, ut stupidos quia jugiter spectant ad se et non ad Divinum, ut fures quia auferunt Domino quod Ipsius est. Hi contra fidem caeli sunt, quod Divinum Domini apud angelos faciat caelum.
(2) 直訳
Spiritus, qui dum in mundo vixerunt, in illa fide se confirmaverunt, quod bonum quod faciunt et verum quod credunt, sint a semet, aut appropriata sibi ut sua, in qua fide sunt omnes illi qui meritum ponunt in beneactis, ac justitiam sibi vindicant, illi non recipiuntur in caelum; 霊らは、その者は世で生きた間、自分自身でその信仰を強固にした、〔その信仰とは〕行なう善や信じる真理は、自分自身からものである、または自分自身のものとして自分のものとした、その信仰の中で彼らは功績を善行の中に置き、義を自分自身に要求した、彼らは天界に受け入れられない。
angeli illos fugiunt, spectant illos ut stupidos ac ut fures, ut stupidos quia jugiter spectant ad se et non ad Divinum, ut fures quia auferunt Domino quod Ipsius est. 天使たちは彼らを避ける、彼らを愚鈍な者として、また泥棒として眺める、愚鈍な者として、常に自分へ目を向けて、主へ向けないので、泥棒として、主から取り去る、その方のものであるもの。
Hi contra fidem caeli sunt, quod Divinum Domini apud angelos faciat caelum. この者らは天界の信仰に反している、主の神性が天使たちに天界をつくること。
(3) 訳文
世で生きた間、行なう善や信じる真理は、自分自身からものである、または自分自身のものとして自分のものする、そうした信仰にこり固まり、その信仰の中で、功績を善行の中に置き、義を自分自身に要求した霊らは、天界に受け入れられない。天使たちは彼らを愚鈍な者として、また泥棒として眺め、避ける。愚鈍な者としてとは、常に自分へ目を向けて、主へ向けないからであり、泥棒としてとは、主から、その方のものを取り去るからである。この者らは、主の神性が天使たちに天界をつくる、という天界の信仰に反している。
(1) 原文
11. Quod illi in Domino sint, et Dominus in illis qui in caelo et in ecclesia, docet quoque Dominus dicendo,
“Manete in Me, et Ego in vobis; sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, ita nec vos nisi in Me manseritis: Ego sum Vitis, vos palmites; qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum; quia sine Me non potestis facere quicquam” (Joh. xv. 4-7).
(2) 直訳
Quod illi in Domino sint, et Dominus in illis qui in caelo et in ecclesia, docet quoque Dominus dicendo, 天界の中と教会の中の者〔である〕彼らは主の中に、また主は彼らの中におられることを、主もまた教えられている、〔次のように〕言われて、
“Manete in Me, et Ego in vobis; 「わたしにとどまりなさい、そしてわたしはあなたがたの中に。
sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, ita nec vos nisi in Me manseritis: 枝はそのもの自体から実を結ぶことができないように、もしぶどうの木にとどまらないなら、このようにあなたがたもまたない、もしわたしにとどまらないなら。
☆semeptimusはsemetの強調形(これ自体も強調形)にipse(これが変化する)がついたもの。
Ego sum Vitis, vos palmites; わたしはぶどうの木であり、あなたがたは枝。
qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum; わたしにとどまる者は、わたしはその者の中に〔いる〕、この者は多くの実を結ぶ。
quia sine Me non potestis facere quicquam” (Joh. xv. 4-7). わたしなしに、あなたがたは何もすることができない」(ヨハネ14:4-7)。
(3) 訳文
天界の中に、また教会の中にいる者は、主の中にいること、主もまた彼らの中におられることを、主は、次のように言われて、教えられている
「わたしにとどまりなさい、わたしもあなたがたの中にとどまります。枝は、もしぶどうの木にとどまらないなら、枝だけから実を結ぶことができないように、そのようにあなたがたもまた、もしわたしにとどまらないなら、実を結ぶことはできません。わたしはぶどうの木で、あなたがたは枝です。わたしにとどまり、わたしもその中にとどまる者は、多くの実を結びます。わたしなしに、あなたがたは何もすることができません」(ヨハネ14:4-7)。
(1) 原文
12. Ex his nunc constare potest, quod Dominus in Suo habitet apud angelos caeli, et sic quod Dominus sit omne in omnibus caeli; et hoc ex causa, quia bonum a Domino est Dominus apud illos, quod enim ab Ipso est Ipse est; proinde quod bonum a Domino sit angelis caelum, et non aliquod proprium illorum.
(2) 直訳
Ex his nunc constare potest, quod Dominus in Suo habitet apud angelos caeli, et sic quod Dominus sit omne in omnibus caeli; これらのことから今や明らかにすることができる、主は天界の天使たちのもとにご自分のもの中で住まわれること、こうして主は天界のすべてものの中のすべてであられること。
et hoc ex causa, quia bonum a Domino est Dominus apud illos, quod enim ab Ipso est Ipse est; そしてこのことの理由は、主からの善は彼らに主であるから、なぜならその方からものはその方であるから。
proinde quod bonum a Domino sit angelis caelum, et non aliquod proprium illorum. したがって、主からの善は天使たちにとって天界であり、彼らの自己のものは何ものでもないこと。
(3) 訳文
これらのことから今や次のことを明らかにすることができる。主は天界の天使たちのもとにご自分のもの中で住まわれ、こうして主は天界のすべてものの中のすべてであられることである。そしてこのことの理由は、主からの善が彼らにとって主であるから。なぜなら、主からものは主であり、したがって、主からの善は天使たちにとって天界であり、彼らの自己のものは何ものでもないからである。
原典講読『天界と地獄』no.13, no.14.
[III.]
QUOD DIVINUM DOMINO IN CAELO, SIT AMOR IN IPSUM ET CHARITAS ERGA PROXIMUM.
天界の中の主の神性は、その方への愛と隣人に対する仁愛であること
(1) 原文
13. Divinum a Domino procedens vocatur in caelo Divinum Verum, ex causa de qua in sequentibus. Divinum hoc verum influit in caelum a Domino ex Divino amore Ipsius. Divinus amor et inde Divinum verum, se habent comparative sicut ignis solis et lux inde in mundo, amor sicut ignis solis, et verum inde sicut lux e sole: ex correspondentia etiam ignis significat amorem, et lux verum inde procedens. {1} Inde constare potest, quale est Divinum verum ex Divino amore Domini procedens, quod sit in sua essentia Divinum bonum conjunctum Divino vero; et quia conjunctum est, vivificat omnia caeli, sicut calor solis conjunctus luci in mundo fructificat omnia telluris, ut fit tempore veris et aestatis; aliter quando calor non conjunctus est luci, ita quando lux frigida est, tunc torpent omnia et jacent exstincta. Divinum illud bonum, quod comparatum est calori, est bonum amoris apud angelos; ac Divinum verum, quod comparatum est luci, est per quod et ex quo bonum amoris.
(2) 直訳
Divinum a Domino procedens vocatur in caelo Divinum Verum, ex causa de qua in sequentibus. 主から発出する神性は天界では神的な真理と呼ばれる、そのことについて続きのものの中で〔示される〕理由から。
Divinum hoc verum influit in caelum a Domino ex Divino amore Ipsius. この神的な真理は天界の中に流入する、主により、その方の神的な愛から。
Divinus amor et inde Divinum verum, se habent comparative sicut ignis solis et lux inde in mundo, amor sicut ignis solis, et verum inde sicut lux e sole: 神的な愛とそこからの神的な真理は、比べれば世の中の太陽の光とそこからの光のようである、愛は太陽の火のような、そこからの真理は太陽からの光のような〔ものである〕。
☆se habereは「振る舞う、演ずる、~である」、comparativeは「比較的に」なので、まとめて「比べれば~である」としました。
ex correspondentia etiam ignis significat amorem, et lux verum inde procedens.{1} また対応((4)参照)からも、火は愛を、光はそこから発出する真理を意味する{1}。
Inde constare potest, quale est Divinum verum ex Divino amore Domini procedens, quod sit in sua essentia Divinum bonum conjunctum Divino vero; ここから明らかにすることができる、主の神的な愛から発出する神的な真理がどのようなものか、それは本質的には、神的な真理に結合した神的な愛である。
et quia conjunctum est, vivificat omnia caeli, sicut calor solis conjunctus luci in mundo fructificat omnia telluris, ut fit tempore veris et aestatis; そして結合しているので、天界のすべてのものに生命を与える(=生かす、生き生きとさせる)、光と結合した世の太陽の熱が、地のすべてのものに実を結ばせる(=繁殖させる)ように、春と夏の時に生じるように。
aliter quando calor non conjunctus est luci, ita quando lux frigida est, tunc torpent omnia et jacent exstincta. 熱が光と結合しない他の時は、したがって光が冷たい時は、その時、すべてのものは不活動であり、消滅が横たわる。
Divinum illud bonum, quod comparatum est calori, est bonum amoris apud angelos; その神的な善は、熱にたとえられるもの、天使たちのもとの愛の善である。
ac Divinum verum, quod comparatum est luci, est per quod et ex quo bonum amoris. そして神的な真理は、光にたとえられるもの、それを通して、それから愛の善が〔やって来る〕。
(3) 訳文
次に示す理由から、主から発出する神性は天界では神的な真理と呼ばれる。この神的な真理は、主により、その方の神的な愛から天界の中に流入する。神的な愛とそこからの神的な真理は、世の太陽の光とそこからの光にたとえられる、愛は太陽の火、そこからの真理は太陽からの光のようなものである。また対応によれば、火は愛を、光はそこから発出する真理を意味する{1}。ここから、主の神的な愛から発出する神的な真理がどのようなものか明らかにすることができ、それは本質的には、神的な真理に結合した神的な愛である。そして結合しているので、光と結合した世の太陽の熱が、春と夏の時に、地のすべてのものを繁殖させるように、天界のすべてのものを生かす。熱が光と結合しない他の時、したがって光が冷たい時は、すべてのものは不活動であり、消えたように横たわる。熱にたとえられるその神的な善は、天使たちのもとの愛の善である。そして光にたとえられる神的な真理は、それを通して、そこから愛の善がやって来るものである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod “ignis” in Verbo significet amorem in utroque sensu (n. 934, 4906, 5215).
Quod “ignis” sacer et caelestis significet Divinum amorem, et omnem affectionem quae illius amoris (n. 934, 6314, 6832).
Quod “lux” inde significet verum procedens ex bono amoris, et “lux in caelo” Divinum verum (n. 3395[? 3195], 3485, 3636, 3643, 3993, 4302, 4413, 4415, 9548, 9684).
(2) 直訳
@1 Quod “ignis” in Verbo significet amorem in utroque sensu. みことばの中で「火」は、両方の意味で愛を意味する。
Quod “ignis” sacer et caelestis significet Divinum amorem, et omnem affectionem quae illius amoris. 聖なる、また天界の「火」は、神的な愛を意味する、またその愛に属するすべての情愛を〔意味する〕。
Quod “lux” inde significet verum procedens ex bono amoris, et “lux in caelo” Divinum verum. そこからの「光」は、愛の善から発出する真理を意味する、「天界の光」は神的な真理〔である〕。
(4) 訳語「相応」について
correspondentia(英語correspondence)を柳瀬訳も長島訳も「相応」としている。これは鈴木大拙の訳語を踏襲したのであろう。仏教用語として「複数の事柄が親しく和合していたり、統一されていたりすること」の意味があるので、この意味で大拙の役は適当かもしれない。しかし、今日、相応といえば「ふさわしいこと、つりあっていること」の意味が普通である。「身分不相応」や「能力に相応した・・・」といった用い方をするのでこの訳語では「不相応」。特殊な意味合いをもってくる仏教用語は使わないですめば、そのほうがであろう、それでやや意味がぼやけるが「対応」でよいと思う。
(1) 原文
14. Quod Divinum in caelo, quod facit illud, sit amor, est quia amor est conjunctio spiritualis: conjungit ille angelos Domino, et conjungit illos inter se mutuo; ac ita conjungit, ut omnes sint sicut unum in conspectu Domini. Praeterea amor est ipsum Esse vitae cuique; quare ex illo est vita angelo, et quoque est vita homini. Quod ex amore sit intimum vitale hominis, quisque scire potest qui expendit; ex praesentia enim ejus calescit, ex absentia ejus frigescit, et ex privatione ejus emoritur. {1} Sed sciendum est, quod talis vita cuique sit, qualis ei amor.
(2) 直訳
Quod Divinum in caelo, quod facit illud, sit amor, est quia amor est conjunctio spiritualis: 天界の中の神性は、それはそれをつくるが、愛である、愛は霊的な結合であるから。
conjungit ille angelos Domino, et conjungit illos inter se mutuo; それは天使たちを主に結合させる、彼らを自分たち相互の間で結合させる。
ac ita conjungit, ut omnes sint sicut unum in conspectu Domini. そしてこのように結合する、すべての者が主の視野に一人のようであるかのように。
Praeterea amor est ipsum Esse vitae cuique; さらに、愛はだれに(とって)も、いのちの存在(エッセ)そのものである。
quare ex illo est vita angelo, et quoque est vita homini. それゆえ、それから天使にいのちがあり、また人間にいのちがある。
Quod ex amore sit intimum vitale hominis, quisque scire potest qui expendit; 人間の最内部の生命力(活力)が愛からであることは、だれも知ることができる、熟慮する者は。
ex praesentia enim ejus calescit, ex absentia ejus frigescit, et ex privatione ejus emoritur.{1} なぜなら、その現在から熱くなり、その不在から冷たくなる、またその奪取から死ぬから{1}。
Sed sciendum est, quod talis vita cuique sit, qualis ei amor. しかし、知られなくてはならない、だれにとってもそのようないのちであること、その愛がどのようなものか((4)参照)。
(3) 訳文
天界をつくる天界の神性が愛であるのは、愛は霊的な結合であるからである。愛は天使たちを主に結合させ、天使たちを自分たち相互の間で結合させる。すべての天使たちが主の目の前に一人の者であるかのように結合する。さらに、だれにとっても、愛はいのちの存在(エッセ)そのものである。それゆえ、愛から天使に、また人間にいのちがある。人間の最内部の生命力が愛からであることは、熟考する者ならだれも知ることができる。なぜなら、愛があれば熱くなり、なくなれば冷たくなり、また奪われれば死ぬから{1}。しかし、人間のだれであっても、その愛がどのようなものかによって、そのいのちもまたそうしたものであることは知っておくべきである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@ 1 Quod amor sit ignis vitae, et quod ipsa vita actualiter inde sit (n. 4906, 5071, 6032, 6314).
(2) 直訳
@ 1 Quod amor sit ignis vitae, et quod ipsa vita actualiter inde sit. 愛はいのちの火である、いのちそのものは実際にそこからのものである。
(4) 有名な相関文「qualis・・・talis~」について
スヴェーデンボリの著作に頻出します。直訳は「どのような・・・そのような~」の意味です。覚え方とその内容は「qがtを定める」です。すなわち、「・・・に応じて~である」または「talis~なのは、qualis・・・による」などいろいろな訳が考えられます。ここでは前後が入れ替わっていますが意味は変わりません。
その人の「いのち(生活)」がどのようなものかは、その人の「愛」がどのようなものかによる、という意味です。
原典講読『天界と地獄』no.15.
(1) 原文
15. Sunt bini amores distincti in caelo, amor in Dominum et amor erga proximum; in intimo seu tertio caelo est amor in Dominum, et in secundo seu medio caelo est amor erga proximum: uterque procedit a Domino, ac uterque facit caelum. Quomodo bini amores se distinguunt, et quomodo se conjungunt, patet in manifesta luce in caelo, at non nisi quam obscure in mundo. In caelo per amare Dominum non intelligitur amare Ipsum quoad personam, sed amare bonum quod ab Ipso, et amare bonum est velle et facere bonum ex amore; et per amare proximum non intelligitur amare socium quoad personam, sed amare verum quod ex Verbo, et amare verum est velle et facere verum: inde patet, quod bini illi amores se distinguant sicut bonum et verum, et quod se conjungant sicut bonum cum vero.{1} Sed haec aegre cadunt in ideam hominis, qui non scit quid amor, quid bonum, et quid proximus.{2}
(2) 直訳
Sunt bini amores distincti in caelo, amor in Dominum et amor erga proximum; 天界には二つの別々の愛がある、主への愛と隣人に対する愛〔である〕。
in intimo seu tertio caelo est amor in Dominum, et in secundo seu medio caelo est amor erga proximum: 最内部のまたは第三の天界には主への愛がある、第二のまたは中間の天界には隣人に対する愛がある。
uterque procedit a Domino, ac uterque facit caelum. 両方(二つ)とも主から発出する、そして両方とも天界をつくる。
Quomodo bini amores se distinguunt, et quomodo se conjungunt, patet in manifesta luce in caelo, at non nisi quam obscure in mundo. どのように二つの愛が互いに区別されるか、またどのように互いに結合するか、天界の中の明らかな光の中で明らかである、しかし、世の中では不明確に以外にない☆。
☆nisi quiamは否定の後に続いて「~を除いて、~以外に」の意味です。
In caelo per amare Dominum non intelligitur amare Ipsum quoad personam, sed amare bonum quod ab Ipso, et amare bonum est velle et facere bonum ex amore; 天界では、主を愛することによって人物に関してその方を愛することが意味されない、しかし、その方からの善を愛すること〔が意味される〕、そして善を愛することは、愛から善を意志し、行なうこと〔である〕。
et per amare proximum non intelligitur amare socium quoad personam, sed amare verum quod ex Verbo, et amare verum est velle et facere verum: 隣人を愛することによって人物に関して仲間を愛することを意味されない、しかし、みことばからの真理を愛すること〔が意味される〕、真理を愛することは真理を意志し、行なうことである。
inde patet, quod bini illi amores se distinguant sicut bonum et verum, et quod se conjungant sicut bonum cum vero.{1} ここから明らかである、これらの二つの愛は善と真理のようにそれ自体を区別すること、真理との善のようにそれ自体を結合すること{1}。
Sed haec aegre cadunt in ideam hominis, qui non scit quid amor, quid bonum, et quid proximus.{2} しかし、これらは人間の観念の中にほとんど落ち込まない、愛とは何か、善とは何か、隣人とは何か、知らない者{2}。
(3) 訳文
天界には二つの別々の愛、主への愛と隣人に対する愛がある。最内部のまたは第三の天界には主への愛があり、第二のまたは中間の天界には隣人に対する愛がある。両方とも主から発出し、両方とも天界をつくる。どのように二つの愛が互いに区別されるか、またどのように互いに結合するか、天界の中の明らかな光の中では明らかであるが、世では不明確でしかない。天界では、主を愛することによって人物としてその方を愛することではなく、その方からの善を愛することが意味され、そして善を愛することは、愛から善を意志し、行なうことである。隣人を愛することによって人物として仲間を愛することではなく、みことばからの真理を愛することが意味され、真理を愛することは真理を意志し、行なうことである。ここから、これらの二つの愛は善と真理のようにそれ自体を区別し、真理との善のようにそれ自体を結合することが明らかである{1}。しかし、これらのことは、愛とは何か、善とは何か、隣人とは何か知らない者の観念の中に、ほとんど入ってこない{2}。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod amare Dominum et proximum sit vivere secundum praecepta Domini (n. 10143, 10153, 10310, 10578, 10648).
@2 Quod amare proximum non sit amare personam, sed id quod est apud illum ex quo ille, ita verum et bonum (n. 5025[? 5028], 10336).
Qui amant personam, et non quod est apud illum ex quo ille, quod ament aeque malum ac bonum (n. 3820).
Quod charitas sit velle vera et affici veris propter vera (n. 3876, 3877).
Quod charitas erga proximum sit facere bonum, justum et rectum in omni opere et in omni functione (n. 8120, 8121, 8122).
(2) 直訳
@1 Quod amare Dominum et proximum sit vivere secundum praecepta Domini. 主と隣人を愛することは主の戒めにしたがって生きることである。
@2 Quod amare proximum non sit amare personam, sed id quod est apud illum ex quo ille, ita verum et bonum. 隣人を愛することは人物を愛することではない、しかしそれを、彼のもとの、それから彼〔が存在する〕ものである、このように真理と善を〔愛することである〕。
Qui amant personam, et non quod est apud illum ex quo ille, quod ament aeque malum ac bonum. 人物を愛する者は、それは彼のものと、それから彼〔が存在する〕もの〔を愛さ〕ない、悪と善を等しく愛する。
Quod charitas sit velle vera et affici veris propter vera. 仁愛は、真理を意志し、真理のために真理に感動させられることである。
Quod charitas erga proximum sit facere bonum, justum et rectum in omni opere et in omni functione. 隣人に対する仁愛は善を行なうことである、すべての働きで、すべての職務(任務)で、構成と正義を。