原典講読『天界と地獄』について

 『天界と地獄』はスヴェーデンボリが1749年~56年にほぼ毎年1巻、計8巻の『天界の秘義』をロンドンで発刊した後、その創世記の前半の解説の前後で語った事柄のうち、霊界に関することをまとめ、書き改めて、1758年、70歳のとき、同じくロンドンで発行したものです。同じときに「ロンドン五部作」とした発刊した『宇宙間の諸地球』『新しいエルサレムとその天界の教え』『白い馬』もやはり『天界の秘義』にあるものを書き改めたものです(もうひとつは『最後の審判』、これはスヴェーデンボリが前年に経験した事柄です。すなわち、「最後の審判」霊界で1757年に起こりました)。
 これまで和訳書も多く出されてきましたが、それ以上に英訳書も多く(1778年に最初の英訳書が現われ、これまで最低でも20種あるといわれている)、また、各国語にも訳されていて、その翻訳書がどれほどの数になるかわかりません(その一つに私の訳がこれから仲間入りしようとしています)。
 内容については有名なので言うまでもないでしょう。本書の表題の副題に「ex auditus et visis」とあるように、霊界で「聞き、見たことから」の著作です。霊界の実相を、本書以上に詳しく、整然と述べたものは、これまでになく、今後もないでしょう。キリスト教界だけでなく、全宗教界、全世界から注目を集めた本であり、本書がその後、全世界へ及ぼした影響は計り知れません。
 さて、この講座では、(1)原文、(2)直訳、(3)訳文、と原典講読『信仰について』と同じ構成とします。関連して何か特別に語りたくなったとき(私は根からの雑談好きです)項目(4)を置きます。もちろんこの講座の特徴は、「(2)直訳」の部分です。ここがあるから「講座」といえるでしょう。
 「『天界の秘義』から」の部分について述べておきます。
 ラテン原典からの本邦初訳の長島訳では省略されています(長島氏は『天界の秘義』訳了後に完全版をつくる計画であった)。本講座ではもちろん取り上げます。そしてその(2)直訳部分では『天界の秘義』からの参照番号を省略し、また文章も簡単なものが多いので、(3)訳文も省略します。そして文頭のQuod「~こと」の訳出もしません。省略しても意味に変わりはなく、すっきりするからです。
 「『天界の秘義』から」の参照番号については、なぜこのように大量に付けられているのは疑問に思います。読者の便を思えば、代表的な個所だけをよいではないかと思ってしまいます。それとも、読者にじっくり『天界の秘義』を読み直すひと時を持ってもらいたかったのでしょうか。
 スヴェーデンボリは『天界の秘義』の「索引」をすでに個人用に作成していました(「索引」については『霊界体験記』でも作成しています)。それで、改めて、『天界の秘義』の著作を見直さないでも、この「『天界の秘義』から」の個所は、すぐさま執筆できたと想像しています。

天界と地獄の和訳について (2)

『天界と地獄』の和訳は、鈴木大拙以降、私が知る限り次のようなものがあります。個人的にすべて所有していたのですが、ある方に貸したところ返却してもらえたいため、発行年代など確認できませんし、記憶ちがいもあるかもしれません。詳しい情報をお持ちの方、情報提供や補足をお願いします。
河原萬吉(天理教の信者)
土井米造(牧師・東京新教会)
柳瀬芳意(牧師・日本新エルサレム教会)
渡会浩(大本教関係の方で医師)
鳥田四郎(牧師・新教会)
笹岡康男(おそらく大本教の信者)
長島達也(大学教授・初版・改訂版の2種類)
高橋和夫(大学教授・抄訳)
鈴木大拙は仏教学者であり、以降は、新宗教と呼ばれる天理教や大本教関係の方、それからキリスト教関係の人たちが、翻訳を手がけています。長島訳以外はラテン語原典からではなく、英訳を原本として翻訳されています。
このブログで公開される新訳は、ラテン語原典をいっしょに読みながら、翻訳を展開していくというこれまでにない画期的なこころみになると期待しています。

原典講読『天界と地獄』no.1

     PRAEFATIO.
      序文
(1) 原文
1. Ubi Dominus de consummatione saeculi, quae est ultimum tempus ecclesiae,{1} coram discipulis loquitur, ad finem praedictionum de successivis statibus ejus quoad amorem et fidem,{2} ita dicit:
“Statim.. post afflictionem dierum istorum sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de caelo, et potentiae caelorum commovebuntur. Et tunc apparebit signum Filii hominis in caelo; et tunc plangent omnes tribus terrae: et videbunt Filium hominis venientem in nubibus caeli cum potentia et gloria multa. Et emittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congregabunt electos Ipsius a quatuor ventis, ab extremo caelorum usque ad extremum illorum” (Matth. xxiv. 29-31).
Qui secundum sensum litterae illa verba intelligunt, non aliter credunt, quam quod omnia illa secundum descriptionem in illo sensu postremo tempore, quod vocatur Ultimum Judicium, eventura sint; ita non solum quod sol et luna obscurabuntur, et quod stellae cadent de caelo, quodque appariturum signum Domini in caelo, et quod visuri Ipsum in nubibus, et simul angelos cum tubis, sed etiam secundum praedictiones alibi, quod totus mundus aspectabilis periturus sit, ac postea novum caelum cum nova terra exstiturum: in hac opinione sunt plerique hodie intra ecclesiam. Sed qui ita credunt, non sciunt arcana quae latent in singulis Verbi; in singulis enim Verbi est sensus internus; in quo non naturalia et mundana, qualia sunt quae in sensu litterae, sed spiritualia et caelestia, intelliguntur; et hoc non modo quoad sensum plurium vocum, sed etiam quoad unamquamvis vocem;{3} Verbum enim conscriptum est per meras correspondentias,{4} ob finem ut in singulis sensus internus sit. Qualis ille sensus est, constare potest ex omnibus illis quae de eo sensu in Arcanis Caelestibus dicta et ostensa sunt; quae etiam inde collata videantur in explicatione De Equo Albo, de quo in Apocalypsi. Secundum eundem sensum intelligenda sunt quae Dominus in supra allato loco de adventu suo in nubibus caeli locutus est; per “solem” ibi, qui obscurabitur, significatur Dominus quoad amorem;{5} per “lunam” Dominus quoad fidem;{6} per “stellas” cognitiones boni et veri, seu amoris et fidei;{7} per “signum Filii hominis in caelo,” apparitio Divini veri; per “tribus terrae,” quae plangent, omnia veri et boni, seu fidei et amoris;{8} per “adventum Domini in nubibus caeli cum potentia et gloria,” praesentia Ipsius in Verbo, et revelatio,{9} per “nubes” significatur Verbi sensus litterae,{10} et per “gloriam” Verbi sensus internus;{11} per “angelos cum tuba et voce magna” significatur caelum unde Divinum verum.{12} Inde constare potest, quod per illa verba Domini intelligatur, quod in fine ecclesiae, quando amplius non amor et inde non fides, Dominus aperturus sit Verbum quoad sensum ejus internum, et quod revelaturus arcana caeli: arcana, quae in nunc sequentibus revelantur, sunt de Caelo et de Inferno, et simul de Vita hominis post mortem. Homo ecclesiae hodie vix aliquid novit de caelo et de inferno, nec de vita sua post mortem, tametsi omnia descripta exstant in Verbo; immo etiam multi, qui intra ecclesiam nati sunt, negant illa, dicentes corde suo, “Quis inde venit et narravit?” Ne itaque tale negativum, quod imprimis regnat apud illos qui multa e mundo sapiunt, etiam inficiat et corrumpat simplices corde et simplices fide, datum est mihi una esse cum angelis, et loqui cum illis sicut homo cum homine, et quoque videre quae in caelis, tum quae in infernis, et hoc per tredecim annos; ita nunc illa ex Visis et Auditis describere; sperans sic ignorantiam illustrari, et incredulitatem dissipari. Quod hodie immediata talis revelatio existat, est quia illa est quae per adventum Domini intelligitur.
(2) 直訳
Ubi Dominus de consummatione saeculi, quae est ultimum tempus ecclesiae,{1} coram discipulis loquitur, ad finem praedictionum de successivis statibus ejus quoad amorem et fidem,{2} ita dicit: その場所で主は代の完成(=世代の完了)について、それは教会の最後の時である{1}、弟子たちの前で話された、愛と信仰に関してその〔教会の〕継続的な状態についての予言の終わりで{2}、このように言われた――
☆「その場所で」とは「弟子たちの前で」なので、あえて訳出する必要はありませんね。
“Statim.. post afflictionem dierum istorum sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de caelo, et potentiae caelorum commovebuntur. 「直ちに・・・その日の苦難の後、太陽は暗くさせられ、月はその光を与えない、星は天から落ち、天の力は揺り動かされる。
Et tunc apparebit signum Filii hominis in caelo; その時、人の子のしるしが天の中に現われる。
et tunc plangent omnes tribus terrae: その時、地のすべての種族は泣き叫ぶ。
et videbunt Filium hominis venientem in nubibus caeli cum potentia et gloria multa. 人の子が力と大いなる栄光をもって天の雲の中に来るのを見る。
Et emittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congregabunt electos Ipsius a quatuor ventis, ab extremo caelorum usque ad extremum illorum” (Matth. xxiv. 29-31).  大きな音のらっぱをもったご自分の天使たちを送り出される、〔天使たちは〕その方の選ばれた者たちを四つの方向から集める、天の端からその端まで」(マタイ24:29-31)。
☆tuba et voce magnaは直訳なら「らっぱと大きな声」となりますが、ギリシア原典にetを意味する語はなく「大きな音のらっぱ」が原意であり、これにしたがいました。
Qui secundum sensum litterae illa verba intelligunt, non aliter credunt, quam quod omnia illa secundum descriptionem in illo sensu postremo tempore, quod vocatur Ultimum Judicium, eventura sint; 文字通りの意味にしたがって、それらのことばを理解する者らは、異なって信じない、それらすべてのものは、その意味での記述にしたがって最後の時に、それは「最後の審判」と呼ばれる、〔その時に〕起こるであろうこと以外に。
ita non solum quod sol et luna obscurabuntur, et quod stellae cadent de caelo, quodque appariturum signum Domini in caelo, et quod visuri Ipsum in nubibus, et simul angelos cum tubis, sed etiam secundum praedictiones alibi, quod totus mundus aspectabilis periturus sit, ac postea novum caelum cum nova terra exstiturum: したがって、太陽と月が暗くされること、星が天から落ちること、また主のしるしが天に現われること、その方が雲の中に見られること、らっぱをもった天使たちといっしょに、〔これらのこと〕だけでなく、他の場所の予言にしたがって、目に見える全世界が滅びること、そしてその後、新しい天が新しい地とともに存在するようになること〔を信じる〕。
in hac opinione sunt plerique hodie intra ecclesiam. この見解の中に、今日の教会の内部の極めて多数の者がいる。
Sed qui ita credunt, non sciunt arcana quae latent in singulis Verbi; しかし、このように信じる者は、みことばの個々のものの中に隠れている奥義を知らない。
in singulis enim Verbi est sensus internus; なぜなら、みことばの個々のものの中に内意があるから。
in quo non naturalia et mundana, qualia sunt quae in sensu litterae, sed spiritualia et caelestia, intelliguntur; その中では、文字通りの意味の中にあるようなものである、自然的なものや世俗的なものでなく、霊的なものや天的なものが、意味される。
et hoc non modo quoad sensum plurium vocum, sed etiam quoad unamquamvis vocem;{3} このことは多くの単語の意味についてだけでなく、それぞれの単語についてにもまた{3}〔いえる〕。
Verbum enim conscriptum est per meras correspondentias,{4} ob finem ut in singulis sensus internus sit. なぜなら、みことばは対応そのものによって書かれているから{4}、個々のものの中に内意があるようにとの目的のために。
Qualis ille sensus est, constare potest ex omnibus illis quae de eo sensu in Arcanis Caelestibus dicta et ostensa sunt; その意味がどんなものであるかは、『天界の秘義』の中でその意味について言われ、示されたそれらすべてから明らかにすることができる。
quae etiam inde collata videantur in explicatione De Equo Albo, de quo in Apocalypsi. それはまたここからも、『白い馬について』の解説の中に見られる集めたもの〔からも〕、「黙示録」の中でそれについて。
Secundum eundem sensum intelligenda sunt quae Dominus in supra allato loco de adventu suo in nubibus caeli locutus est; 同じ意味にしたがってそれを理解しなくてはならない、主が上の場所に引用された、天の雲の中にご自分の来臨(=到着)ついてを語られた〔ことを〕。
per “solem” ibi, qui obscurabitur, significatur Dominus quoad amorem;{5} そこの「太陽」によって、それは暗くさせられた、愛に関する主が意味される{5}。
per “lunam” Dominus quoad fidem;{6} 「月」によって信仰に関する主が〔意味される〕{6}。
per “stellas” cognitiones boni et veri, seu amoris et fidei;{7} 「星」によって善と真理の知識が、または愛と信仰の〔知識が意味される〕{7}。
per “signum Filii hominis in caelo,” apparitio Divini veri; 「天の中の人の子のしるし」によって、神的な真理の出現が。
per “tribus terrae,” quae plangent, omnia veri et boni, seu fidei et amoris;{8} 「地の種族」によって、真理と善のすべてが、または信仰と愛の{8}。
per “adventum Domini in nubibus caeli cum potentia et gloria,” praesentia Ipsius in Verbo, et revelatio ,{9} 「主の来臨、天の雲の中に力と栄光をもって」によって、みことばの中のその方の現在、それと啓示{9}。
per “nubes” significatur Verbi sensus litterae,{10} et per “gloriam” Verbi sensus internus;{11} 「雲」によって、みことばの文字通りの意味が{10}、「栄光」によって、みことばの内意が意味される{11}。
per “angelos cum tuba et voce magna” significatur caelum unde Divinum verum.{12} 「大きな音のらっぱをもった天使たち」によって、天界が意味される、そこから神的な真理{12}〔がやって来る〕。
Inde constare potest, quod per illa verba Domini intelligatur, quod in fine ecclesiae, quando amplius non amor et inde non fides, Dominus aperturus sit Verbum quoad sensum ejus internum, et quod revelaturus arcana caeli: ここから、明らかにすることができる、主のこれらのことばによって意味されることが、教会の最後に、もはや愛もそこで信仰もない時、主がみことばを開かれること、その内的な意味に関して、そして天界の奥義を啓示されること。
arcana, quae in nunc sequentibus revelantur, sunt de Caelo et de Inferno, et simul de Vita hominis post mortem. 〔その〕奥義は、それは今や続くものの中に啓示されるが、天界についてと地獄についてである、同時に死後の人間の生活について〔である〕。
Homo ecclesiae hodie vix aliquid novit de caelo et de inferno, nec de vita sua post mortem, tametsi omnia descripta exstant in Verbo; 今日の教会の人間は、天界について、地獄についてほとんど何も知らなかった、死後の自分の生活についても〔知ら〕ない、たとえすべてのことが書かれてみことばの中に公表されていても。
immo etiam multi, qui intra ecclesiam nati sunt, negant illa, dicentes corde suo, “Quis inde venit et narravit?” 実にまた多くの者が、その者は教会の内部に生まれているが、それらを否定する、「だれがここから来て、語ったか?」と自分の心で言って。
Ne itaque tale negativum, quod imprimis regnat apud illos qui multa e mundo sapiunt, etiam inficiat et corrumpat simplices corde et simplices fide, そこで、このような否定な原理が、〔それは〕特に世からの多くのものに賢明である者に支配しているもの〔であって〕、心において単純な者や信仰において単純な者をもまた汚し、害わないように、
datum est mihi una esse cum angelis, et loqui cum illis sicut homo cum homine, et quoque videre quae in caelis, tum quae in infernis, et hoc per tredecim annos; 私に天使たちとの一つの存在が与えられた、人間と人間のように彼らと会話すること、天界の中のものを見ることもまた、さらに地獄の中のもの、このことが13年の間。
☆una esseとはloqui以下を指すと思います。それであえて訳出する必要はないでしょう。
ita nunc illa ex Visis et Auditis describere; それゆえ、今や、それらを見て、聞いたことから記述すること〔が与えられた〕。
sperans sic ignorantiam illustrari, et incredulitatem dissipari. 期待して、こうして無知が照らされて、不信が消散されることを。
Quod hodie immediata talis revelatio existat, est quia illa est quae per adventum Domini intelligitur. 今日、このような直接の啓示が存在することは、それが主の来臨によって意味されることであるからである。
(3) 訳文
 主は、弟子たちの前で教会の最後の時である{1}代の完成について話されたとき、それは愛と信仰に関してその教会の継続的な状態{2}についての予言であって、その終わりで、次のように言われた――
 「その日の苦難の後、直ちに、太陽は暗くさせられ、月はその光を与えず、星は天から落ち、天の力は揺り動かされる。その時、人の子のしるしが天の中に現われる。その時、地のすべての種族は泣き叫び、人の子が力と大いなる栄光をもって天の雲の中に来るのを見る。〔人の子は〕 大きな音のらっぱをもったご自分の天使たちを送り出され、〔天使たちは〕その方の選ばれた者たちを、天の端から端まで、四つの方向から集める」(マタイ24:29-31)。
 文字通りの意味にしたがって、それらのことばを理解する者らは、それらすべてのものは、その意味での記述にしたがって、「最後の審判」と呼ばれる最後の時に起こるであろうとしか信じない。したがって、太陽と月が暗くされ、星が天から落ち、また主のしるしが天に現われ、らっぱをもった天使たちといっしょにその方が雲の中に見られることだけでなく、他の場所の予言にしたがって、目に見える全世界が滅び、そしてその後、新しい天が新しい地とともに存在するようになることしか信じない。今日の教会内には、この見解をもつ者が極めて多数いる。しかし、このように信じる者は、みことばの個々のものの中に隠れている奥義を知らない。なぜなら、みことばの個々のものの中に内意があるから。その中では、文字通りの意味の中にあるような自然的なものや世俗的なものでなく、霊的なものや天的なものが意味されている。このことは多くの単語〔からの語句〕の意味についてだけでなく、それぞれの単語についてにもまた言える{3}。なぜなら、みことばは、個々のものの中に内意があるようにとの目的から、対応そのものによって書かれているから{4}。その意味がどんなものであるかは、『天界の秘義』の中でその意味について言われ、示されたすべてのものから、また「黙示録」の中の白い馬について解説するために『白い馬について』の中に集めたものから見られるものからも、明らかにすることができる。前に引用した、主が天の雲の中にご自分が来られることについて語られた部分も、同じ意味にしたがって理解しなくてはならない。
 暗くさせられたそこの「太陽」によって、愛に関する主が意味され{5}、「月」によって信仰に関する主が{6}、「星」によって善と真理の知識が、または愛と信仰の知識が{7}、「天の中の人の子のしるし」によって、神的な真理の出現が、「地の種族」によって、真理と善のすべてが、または信仰と愛のすべてが{8}、「天の雲の中に力と栄光をもって主が来られること」によって、みことばの中のその方の現在と啓示が{9}、「雲」によって、みことばの文字通りの意味が{10}、「栄光」によって、みことばの内意が意味される{11}。「大きな音のらっぱをもった天使たち」によって、神的な真理がやって来る天界が意味される{12}。
 ここから、主のこれらのことばによって意味されることを明らかにすることができる。それは、もはや愛もそれゆえ信仰もない時である教会の最後の時に、主が、みことばを、その内的な意味について開かれ、天界の奥義を啓示されることである。今や続くものの中に啓示されるその奥義とは、天界と地獄について、同時に死後の人間の生活についてである。今日の教会の人間は、たとえみことばの中にすべてのことが書かれて示されていても、天界について、地獄について、ほとんど何も知らず、死後の自分の生活についても知らない。実にまた教会の内部に生まれている多くの者が、心の中で「だれがそこからやって来て、語ったか?」と言って、それらのことを否定する。そこで、このような否定な原理が、それは特に多くの世俗的なものについて賢いといわれる者に支配的であって、心においてや信仰において単純な者をも汚し、害わないように、天使たちと人間と人間のように会話すること、また天界の中のものを、さらに地獄の中のもの見ること、そしてこのことがこの13年の間続いており、それゆえ、今や、こうして無知が照らされて、不信が消散されることを期待して、それらを見て、聞いたことから記述することが私に与えられた。
 今日、このような直接の啓示が存在することは、それが主の来臨によって意味されることであるからである。
     (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Consummatio saeculi, quod sit ultimum tempus ecclesiae (n. 4535, 10672[? 10622]).
@2 Explicantur quae Dominus de consummatione saeculi, deque adventu Ipsius, ita de successiva vastatione ecclesiae et de ultimo judicio, praedixerat apud Matthaeum, cap., xxiv. et xxv., in initiis ad capita [a]xxvi. ad xxxix. Genes.; et ibi n. 3353-3356, 3486-3489, 3650-3655, 3751-3759[? 3757], 3897-3901, 4056-4060, 4229-4231, 4332-4335, 4422-4424, 4635-4638, 4661-4664, 4807-4810, 4954-4959, 5063-5071).
@3 Quod in omnibus et singulis Verbi sit sensus internus seu spiritualis (n. 1143, 1984, 2135, 2333, 2395, 2495, 4442, 9049[? 9048], 9063, 9086).
@4 Quod Verbum per meras correspondentias conscriptum sit, et quod inde omnia et singula ibi significent spiritualia (n. 1404, 1408, 1409, 1540, 1619, 1659, 1709, 1783, 2900, 9086).
@5 Quod “sol” in Verbo significet Dominum quoad amorem, et inde amorem in Dominum (n. 1529, 1837, 2441, 2495, 4060, 4696,{b}4996, 7083, 10809).
@6 Quod “luna” in Verbo significet Dominum quoad fidem, et inde fidem in Dominum (n. 1529, 1530, 2495, 4060, 4996[? 4696], 7083).
@7 Quod “stellae” in Verbo significent cognitiones boni et veri (n. 2495, 2849, 4697).
@8 Quod “tribus” significent omnia vera et bona in complexu, ita omnia fidei et amoris (n. 3858, 3926, 4060, 6335).
@9 Quod “adventus Domini” sit praesentia Ipsius in Verbo, ac revelatio (n. 3900, 4060).
@10 Quod “nubes” in Verbo significent Verbum in littera, seu sensum litterae ejus (n. 4060, 4391, 5922, 6343, 6752, 8106, 8781, 9430, 10551, 10574).
@11 Quod “gloria” in Verbo significet Divinum verum quale est in caelo, et quale est in sensu interno Verbi (n. 4809, {c}5292, 5922, 8267, 8427, 9429, 10574).
@12 Quod “tuba” seu “buccina” significet Divinum verum in caelo, et e caelo revelatum (n. 8815, 8823, 8915); [quod hoc] similiter [significetur] per “vocem” (n. 6971, 9926).
@a xxvi.-xxxix. pro “v. ad xxiv.” @b Hic forte est vitiosa numeri antececentis, “4696,” iteratio.
@c “5292” hic forte lapus calami scriptum est pro numero proxime succedente, “5922.”
(2) 直訳
@1 Consummatio saeculi, quod sit ultimum tempus ecclesiae. 代の完成、それは教会の最後の時である。
@2 Explicantur quae Dominus de consummatione saeculi, deque adventu Ipsius, ita de successiva vastatione ecclesiae et de ultimo judicio, praedixerat apud Matthaeum, cap., xxiv. et xxv., in initiis ad capita {a}xxvi. ad xxxix. Genes.. 主が代の完成について、ご自分の来臨についてもまた、このように教会の継続的な荒廃と最後の審判について、「マタイ福音書」第24,25章に予言されたことが解説されている、「創世記」の第26章から第34章の始めに。
@3 Quod in omnibus et singulis Verbi sit sensus internus seu spiritualis. みことばのすべてのものと個々のものの中に、内的な、または霊的な意味がある。
@4 Quod Verbum per meras correspondentias conscriptum sit, et quod inde omnia et singula ibi significent spiritualia. みことばは、対応そのものによって書かれている、それゆえ、そこのすべてのものとここのものは、霊的なものを意味する。
@5 Quod “sol” in Verbo significet Dominum quoad amorem, et inde amorem in Dominum. みことばの中の「太陽」は、愛に関する主を、ここから主への愛を意味する。
@6 Quod “luna” in Verbo significet Dominum quoad fidem, et inde fidem in Dominum. みことばの中の「月」は、信仰に関する主を、ここから主への信仰を意味する。
@7 Quod “stellae” in Verbo significent cognitiones boni et veri. みことばの中の「星」は、善と真理の知識を意味する。
@8 Quod “tribus” significent omnia vera et bona in complexu, ita omnia fidei et amoris. 「種族」は、統一体としての真理と善のすべてを、したがって信仰と愛のすべてを意味する。
@9 Quod “adventus Domini” sit praesentia Ipsius in Verbo, ac revelatio. 「主の来臨」は、みことばの中でのその方の現在、それと啓示である。
@10 Quod “nubes” in Verbo significent Verbum in littera, seu sensum litterae ejus. みことばの中の「雲」は、文字の中のみことばを、すなわちその文字通りの意味を意味する。
@11 Quod “gloria” in Verbo significet Divinum verum quale est in caelo, et quale est in sensu interno Verbi. みことばの中の「栄光」は、天界の中にあるような、みことばの内意の中にあるような、神的な真理を意味する。
@12 Quod “tuba” seu “buccina” significet Divinum verum in caelo, et e caelo revelatum; 「らっぱ」または「角笛」は、天界の中の神的な真理を、天界からの啓示を、意味する、
[quod hoc] similiter [significetur] per “vocem”. (このことは)同様に「声(=音)」によって(意味される)。
@a xxvi.-xxxix. pro “v. ad xxiv.” 注a 「5から24」の代わりに「24-26」。
@b Hic forte est vitiosa numeri antececentis, “4696,” iteratio. 注b これはおそらく先行する数字「4696」の腐敗である、再度。
@c “5292” hic forte lapus calami scriptum est pro numero proxime succedente, “5922.” 注c 「5292」これはおそらく筆の滑りである、すぐ後に続く数字「5922」の代わりに。
(4) やや驚きの著述
 ここの最後の文章は衝撃的である。主の再臨(ここでは来臨となっている)は、「このような直接の啓示」で、すなわちスヴェーデンボリの(この『天界と地獄』を含む)神学著作によってなされることが明言されている。

原典講読『天界と地獄』no.2

       [I.]
   QUOD DOMINUS SIT DEUS CAELI.
     主は天界の神であられる
(1) 原文
2. Primum erit scire quis Deus caeli est, quoniam reliqua inde pendent. In universo caelo non alius agnoscitur pro Deo caeli quam solus Dominus; dicunt ibi sicut Ipse docuit,
Quod unus sit cum Patre; quod Pater in Ipso, et Ipse in Patre; et quod qui videt Ipsum, videat Patrem: et quod omne sanctum ab Ipso procedat (Joh. x. 30, 38; cap. xiv. [9,] 10, 11; cap. xvi. 13-15).
Locutus sum cum angelis saepius de hac re, et constanter dixerunt, quod non possint in caelo distinguere Divinum in tria, quoniam sciunt et percipiunt quod Divinum unum sit, et quod unum sit in Domino: dixerunt etiam, quod qui ab ecclesia ex mundo veniunt, apud quos idea trium Divinorum est, non possint admitti in caelum, quoniam errat eorum cogitatio ab uno ad alterum, et non ibi licet cogitare tres et dicere unum,{1} quia quisque in caelo ex cogitatione loquitur, est enim ibi loquela cogitativa seu cogitatio loquens; quare qui in mundo distinxerunt Divinum in tria, ac separatam ideam de unoquovis acceperunt, et non illam in Domino unam fecerunt et concentraverunt, non recipi possunt; datur enim in caelo omnium cogitationum communicatio, quare si illuc veniret, qui cogitat tres et dicit unum, statim internosceretur et rejiceretur. Sed sciendum est, quod omnes illi qui non separaverunt verum a bono seu fidem ab amore, in altera vita, cum instructi, recipiant ideam caelestem de Domino, quod sit Deus universi; aliter vero qui fidem separaverunt a vita, hoc est, qui non vixerunt secundum praecepta verae fidei.
(2) 直訳
Primum erit scire quis Deus caeli est, quoniam reliqua inde pendent.  最初ものは天界の神がだれであるか知ることでなければならない、残りものはここからぶら下がるから。
☆eritはsumの未来形。すなわち「~である」ことを要求しています。
In universo caelo non alius agnoscitur pro Deo caeli quam solus Dominus; 全天界では、天界の神として他の者は認められない、主だけ以外に。
dicunt ibi sicut Ipse docuit, 〔天界の者たちは〕そこ〔=天界〕でその方が教えられたように言う、
Quod unus sit cum Patre; 御父と一つであること。
quod Pater in Ipso, et Ipse in Patre; その方の中に御父、また御父の中にその方〔がいる〕こと。
et quod qui videt Ipsum, videat Patrem: そして、その方を見る者は、御父を見ること。
☆直説法videtと接続法videatを使っています。、弟子たちの現在の経験「見ること」と「御父を見ること」を話題として取り上げている違いを文法上で区別しています。日本語では表現できませんね。
et quod omne sanctum ab Ipso procedat (Joh. x. 30, 38; cap. xiv. [9,] 10, 11; cap. xvi. 13-15). そして、すべての聖なるものはその方から発出すること(ヨハネ10:30,38、第14章9-11、第16章13-15)。
Locutus sum cum angelis saepius de hac re, et constanter dixerunt, quod non possint in caelo distinguere Divinum in tria, quoniam sciunt et percipiunt quod Divinum unum sit, et quod unum sit in Domino: 私は天使たちとしばしばこの事柄について話した、彼らは変わることなく言った、天界では神を三つに区別することはできないこと、神性が一つであることを知っていて、知覚しているので、そして主の中で一つであることを。
dixerunt etiam, quod qui ab ecclesia ex mundo veniunt, apud quos idea trium Divinorum est, non possint admitti in caelum, quoniam errat eorum cogitatio ab uno ad alterum, et non ibi licet cogitare tres et dicere unum,{1} さらにまた言った、教会に属して世から来た者は、その者に神性の三一性の観念がある、天界に入ることはできない、彼らの思考は一つのものから他のものへとさ迷うので〔(5)参照〕、
そしてそこでは三を考えて、一を言うことは許されない{1}。
☆triumの意味は「三重の実在、三重の存在、三位一体、三一性」です。
quia quisque in caelo ex cogitatione loquitur, est enim ibi loquela cogitativa seu cogitatio loquens; なぜなら、天界ではそれぞれが思考から話すから、なぜなら、そこでは思考の会話、または語る思考であるから。
quare qui in mundo distinxerunt Divinum in tria, ac separatam ideam de unoquovis acceperunt, et non illam in Domino unam fecerunt et concentraverunt, non recipi possunt; それゆえ、世で神性を三つに区別し、そして分離した観念をそれぞれ〔の神〕について取り入れ、そしてそれ〔観念〕を主の中に一つとし、集中させなかった者は、受け入れられることはできない。
datur enim in caelo omnium cogitationum communicatio, quare si illuc veniret, qui cogitat tres et dicit unum, statim internosceretur et rejiceretur. なぜなら、天界にはすべての思考の伝達が存在するから、それゆえ、もしそこへ来るなら、三を考えて、一と言う者が、直ちに区別され(=異なると知られ)、追い払われる。
Sed sciendum est, quod omnes illi qui non separaverunt verum a bono seu fidem ab amore, in altera vita, cum instructi, recipiant ideam caelestem de Domino, quod sit Deus universi; しかし、知られなくてはならない、真理を善から、または信仰を愛から分離しなかった者はすべて、来世で〔(4)参照〕、教えられるとき、主についての天界での観念を受け入れる、全世界の神〔である〕こと。
aliter vero qui fidem separaverunt a vita, hoc est, qui non vixerunt secundum praecepta verae fidei. しかし(=反対に)、信仰を生活から分離した者は、すなわち、信仰の真理の戒めにしたがって生きなかった者は、異なって〔いる〕
(3) 訳文
 天界の神がだれであるかを最初に知らなくてはならない、他のものはこのことにかかっているから。全天界では、天界の神として主おひとりしか認められていない。天界では、主が教えられたように言われている、
 主は御父と一つである、主の中に御父が、また御父の中に主がおられる。
 そして、主を見る者は、御父を見る。
 そして、すべての聖なるものは主から発出する(ヨハネ10:30,38、第14章9-11、第16章13-15)。
 私は天使たちとしばしばこの事柄について話したが、彼らは変わることなく、天界では神を三つに区別することはできないこと、神性が一つであることを知り、知覚しているので、主の中で一つであることを言った。さらにまた、教会に属して、神性の三一性の観念をもって世から来た者は、その思考は一つのものから他のものへとさ迷うので〔(5)参照〕、天界に入ることはできない、また、天界では三を考えて、一を言うことは許されない{1}とも言った。なぜなら、天界ではそれぞれが思考から話すからであり、そこでの会話は思考に属し、思考のままに語るからである。それゆえ、世で神性を三つに区別し、それぞれの神に分離した観念を取り入れ、その観念を主の中で一つとし、集中させなかった者は、受け入れられることはできない。なぜなら、天界ではすべての思考が伝達し、それゆえ、もし三を考えて、一と言う者がそこへ来るなら、直ちに識別され、追い払われる。
 しかし、知っておかなくてはならないことであるが、真理を善から、または信仰を愛から分離しなかった者はすべて、来世で、主が全世界の神であることを教えられるとき、天界での、主についての観念を受け入れること、これと反対に信仰を生活から分離した者は、すなわち、信仰の真理の戒めにしたがって生きなかった者は、これと異なることである。
     (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod Christiani in altera vita explorati, qualem ideam de Deo uno haberent, et quod compertum sit quod haberent ideam trium deorum (n. 2329, 5256, 10736, 10738, 10821).
Quod Divinum Trinum in Domino agnoscatur in caelo (n. 14, 15, 1729, 2005, 5256, 9303).
(2) 直訳
@1 Quod Christiani in altera vita explorati, qualem ideam de Deo uno haberent, et quod compertum sit quod haberent ideam trium deorum. キリスト教徒は、来世で調べられる、一つの神についてどんな観念を持っているか、そして三つの神の観念を持っていることがわかったこと。
Quod Divinum Trinum in Domino agnoscatur in caelo. 天界では、主の中に神的三一性が認められている。
   * * * * *
(4) alter vitaの訳語「来世」について
 直訳すれば「別の生活」または「もうひとつのいのち」といった訳になります。意味するものは「死後の世界」です。柳瀬訳これを「他生」としていますが、これは仏教用語であり、スヴェーデンボリが否定する「前世」の概念を含むのでふさわしくありません(長島訳は「来世」)。内容から「来世、あの世」と訳すのがよいと思います。
(5)「ひとつのものから他のものへ」
 文脈から、ここは「神を一つとする」ことから「他のもの」すなわち、「三神」や「多神」とすることへ迷い出ることを意味しています。長島訳の「このような人たちの思いは、あちらこちらへとさ迷います」では、そうしたことが全然わかりません。ab uno ad alterumはどのように解釈しても決して「あちらこちらへ」とはなりません。

原典講読『天界と地獄』no.3, no.4

(1) 原文
3. Qui intra ecclesiam negaverunt Dominum, et agnoverunt solum Patrem, et in tali fide se confirmaverunt, illi extra caelum sunt; et quia non datur apud illos aliquis influxus e caelo, ubi Dominus solus adoratur, privantur per gradus facultate cogitandi verum de quacunque re, et tandem fiunt vel sicut muti, vel loquuntur stolide, et in eundo errant, ac brachia eorum pendent et vibrantur sicut expertia virium in internodiis. Qui autem negaverunt Divinum Domini, et agnoverunt solum Humanum Ipsius, ut Sociniani, illi similiter extra caelum sunt, ac feruntur antrorsum paulo versus dextrum, ac in profundum demittuntur, et sic prorsus separantur a reliquis e Christiano orbe. Qui autem dicunt se credere in Divinum invisibile, quod nominant Ens universi a quo omnia exstiterant, ac rejiciunt fidem de Domino, illi experti sunt quod in nullum Deum credant, quia Divinum invisibile est illis quale est naturae in suis primis, in quod non cadit fides et amor, quia non cogitatio:{1} illi relegantur inter illos, qui vocantur naturalistae. Aliter fit cum illis qui extra ecclesiam nati sunt, qui Gentes vocantur; de quibus in sequentibus.
(2) 直訳
Qui intra ecclesiam negaverunt Dominum, et agnoverunt solum Patrem, et in tali fide se confirmaverunt, illi extra caelum sunt; 教会の内部で主を否定し、ただ御父だけを認め、そしてこのような信仰を自分自身に強めた者は、彼らは天界の外にいる。
et quia non datur apud illos aliquis influxus e caelo, ubi Dominus solus adoratur, privantur per gradus facultate cogitandi verum de quacunque re, et tandem fiunt vel sicut muti, vel loquuntur stolide, et in eundo errant, ac brachia eorum pendent et vibrantur sicut expertia virium in internodiis. そして彼らに天界からの何らの流入が存在しないので、そこでは主おひとりが崇拝される、徐々にどんな事柄についても真理(=真のこと)を考える能力を奪われ、ついにおしのようになるか愚鈍に語るかする、そして行く(=進む)中でさ迷う、そして彼らの腕をぶら下げて、関節の中の力を欠いたかのように。
Qui autem negaverunt Divinum Domini, et agnoverunt solum Humanum Ipsius, ut Sociniani, illi similiter extra caelum sunt, ac feruntur antrorsum paulo versus dextrum, ac in profundum demittuntur, et sic prorsus separantur a reliquis e Christiano orbe. しかしながら、主の神性を否定して、その方の人間性だけを認めた者は、ソッツィーニ主義者のように、彼らは同様に天界の外にいる、そして右の方向の少し前方に導かれる、そして深淵に降ろされる、こうしてキリスト教世界からの残り(=他)の者から完全に分離される。
Qui autem dicunt se credere in Divinum invisibile, quod nominant Ens universi a quo omnia exstiterant, ac rejiciunt fidem de Domino, illi experti sunt quod in nullum Deum credant, しかしながら、目に見えない神を(自分自身に)信じることを言う者は、〔それを〕全世界のエンス(=存在者)と呼んで、それからすべてのものが存在するようになる、そして主について信仰を拒否する〔者は〕、彼らは、神を信じていないことが経験から学ばれた(=わかった)、
quia Divinum invisibile est illis quale est naturae in suis primis, in quod non cadit fides et amor, quia non cogitatio:{1} なぜなら、目に見えない神性は、彼らに自然のようなものであるから、その最初における、その中に信仰と愛は適合しない(=落ち込まない)、なぜなら、思考〔の対象〕ではないから{1}。
lli relegantur inter illos, qui vocantur naturalistae. 彼らは彼らの間に追放される、自然主義者と呼ばれる者ら。
Aliter fit cum illis qui extra ecclesiam nati sunt, qui Gentes vocantur; 教会の外に生まれて、異教徒と呼ばれる者たちには、異なって〔事態が〕生ずる。
de quibus in sequentibus. その者たちについては、続きのものの中で〔述べよう〕。
(3) 訳文
 教会の内部にあって、主を否定し、ただ御父だけを認め、このような信仰を強固にした者は天界の外にいる。そして彼らには、主おひとりが崇拝される天界から何の流入ないので、どんな事柄についても徐々に真のことを考える能力を奪われ、ついにおしのように黙るか愚劣なことを語るかする、そして関節の中の力が欠けたかのように、腕をぶら下げてさ迷って進む。しかしながら、ソッツィーニ主義者のように、主の神性を否定して、その方の人間性だけを認めた者は、同様に天界の外にいて、右の方向の少し前方に導かれ、そして深淵に降ろされる。こうしてキリスト教世界の他の者から完全に分離される。
 しかしながら、目に見えない神を宇宙の存在者と呼んで、それからすべてのものが存在するようになる、その神を信じると言い、主についての信仰を拒否する者は、神を信じていないことが経験からわかった。なぜなら、目に見えない神性は、彼らにとって最初のものとしての自然のようなものであり、思考の対象とはならないので{1}、それに信仰と愛は適合しないからである。彼らは自然主義者と呼ばれる者らの間に追放される。
 教会の外に生まれて、異教徒と呼ばれる者たちは異なる。彼らについては、続きの中で述べよう。
     (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod Divinum non perceptibile aliqua idea, non receptibile sit fide (n. 4733, 5110, 5633 [? 5663], 6982, 6996, 7004, 7211, 9267[? 9356, 10267], 9359, 9972, 10067).
(2) 直訳
@1 Quod Divinum non perceptibile aliqua idea, non receptibile sit fide. 何らかの観念で知覚できない神性は、信仰で知覚できない。
(1) 原文
4. Omnes infantes, ex quibus tertia pars caeli, initiantur in agnitionem et fidem, quod Dominus sit eorum Pater, et postea quod sit omnium Dominus, ita Deus caeli et terrae. Quod infantes adolescant in caelis, et perficiantur per cognitiones, usque in angelicam intelligentiam et sapientiam, videbitur in sequentibus.
(2) 直訳
Omnes infantes, ex quibus tertia pars caeli, initiantur in agnitionem et fidem, quod Dominus sit eorum Pater, et postea quod sit omnium Dominus, ita Deus caeli et terrae. すべての幼児は、それらから天界の三分の一〔が形成される〕、主が彼らの父であること〔の〕、認知と信仰を手ほどきされる、その後、〔主が〕すべての者の主であること、したがって天と地の神であること。
Quod infantes adolescant in caelis, et perficiantur per cognitiones, usque in angelicam intelligentiam et sapientiam, videbitur in sequentibus. 幼児は天界で成長すること、知識を通して完成させられる、天使の知性と知恵にまで、〔このことは〕続くものの中で見られる。
(3) 訳文
 天界の三分の一をしめている、すべての幼児は、主が彼らの父であること、その後、主がすべての者の主であること、したがって天と地の神であることの認知と信仰の手ほどきをされる。幼児は天界で成長し、知識を通して、天使の知性と知恵にまで完成させられる、このことは続くものの中で見られる。