[III.]
QUOD DIVINUM DOMINO IN CAELO, SIT AMOR IN IPSUM ET CHARITAS ERGA PROXIMUM.
天界の中の主の神性は、その方への愛と隣人に対する仁愛であること
(1) 原文
13. Divinum a Domino procedens vocatur in caelo Divinum Verum, ex causa de qua in sequentibus. Divinum hoc verum influit in caelum a Domino ex Divino amore Ipsius. Divinus amor et inde Divinum verum, se habent comparative sicut ignis solis et lux inde in mundo, amor sicut ignis solis, et verum inde sicut lux e sole: ex correspondentia etiam ignis significat amorem, et lux verum inde procedens. {1} Inde constare potest, quale est Divinum verum ex Divino amore Domini procedens, quod sit in sua essentia Divinum bonum conjunctum Divino vero; et quia conjunctum est, vivificat omnia caeli, sicut calor solis conjunctus luci in mundo fructificat omnia telluris, ut fit tempore veris et aestatis; aliter quando calor non conjunctus est luci, ita quando lux frigida est, tunc torpent omnia et jacent exstincta. Divinum illud bonum, quod comparatum est calori, est bonum amoris apud angelos; ac Divinum verum, quod comparatum est luci, est per quod et ex quo bonum amoris.
(2) 直訳
Divinum a Domino procedens vocatur in caelo Divinum Verum, ex causa de qua in sequentibus. 主から発出する神性は天界では神的な真理と呼ばれる、そのことについて続きのものの中で〔示される〕理由から。
Divinum hoc verum influit in caelum a Domino ex Divino amore Ipsius. この神的な真理は天界の中に流入する、主により、その方の神的な愛から。
Divinus amor et inde Divinum verum, se habent comparative sicut ignis solis et lux inde in mundo, amor sicut ignis solis, et verum inde sicut lux e sole: 神的な愛とそこからの神的な真理は、比べれば世の中の太陽の光とそこからの光のようである、愛は太陽の火のような、そこからの真理は太陽からの光のような〔ものである〕。
☆se habereは「振る舞う、演ずる、~である」、comparativeは「比較的に」なので、まとめて「比べれば~である」としました。
ex correspondentia etiam ignis significat amorem, et lux verum inde procedens.{1} また対応((4)参照)からも、火は愛を、光はそこから発出する真理を意味する{1}。
Inde constare potest, quale est Divinum verum ex Divino amore Domini procedens, quod sit in sua essentia Divinum bonum conjunctum Divino vero; ここから明らかにすることができる、主の神的な愛から発出する神的な真理がどのようなものか、それは本質的には、神的な真理に結合した神的な愛である。
et quia conjunctum est, vivificat omnia caeli, sicut calor solis conjunctus luci in mundo fructificat omnia telluris, ut fit tempore veris et aestatis; そして結合しているので、天界のすべてのものに生命を与える(=生かす、生き生きとさせる)、光と結合した世の太陽の熱が、地のすべてのものに実を結ばせる(=繁殖させる)ように、春と夏の時に生じるように。
aliter quando calor non conjunctus est luci, ita quando lux frigida est, tunc torpent omnia et jacent exstincta. 熱が光と結合しない他の時は、したがって光が冷たい時は、その時、すべてのものは不活動であり、消滅が横たわる。
Divinum illud bonum, quod comparatum est calori, est bonum amoris apud angelos; その神的な善は、熱にたとえられるもの、天使たちのもとの愛の善である。
ac Divinum verum, quod comparatum est luci, est per quod et ex quo bonum amoris. そして神的な真理は、光にたとえられるもの、それを通して、それから愛の善が〔やって来る〕。
(3) 訳文
次に示す理由から、主から発出する神性は天界では神的な真理と呼ばれる。この神的な真理は、主により、その方の神的な愛から天界の中に流入する。神的な愛とそこからの神的な真理は、世の太陽の光とそこからの光にたとえられる、愛は太陽の火、そこからの真理は太陽からの光のようなものである。また対応によれば、火は愛を、光はそこから発出する真理を意味する{1}。ここから、主の神的な愛から発出する神的な真理がどのようなものか明らかにすることができ、それは本質的には、神的な真理に結合した神的な愛である。そして結合しているので、光と結合した世の太陽の熱が、春と夏の時に、地のすべてのものを繁殖させるように、天界のすべてのものを生かす。熱が光と結合しない他の時、したがって光が冷たい時は、すべてのものは不活動であり、消えたように横たわる。熱にたとえられるその神的な善は、天使たちのもとの愛の善である。そして光にたとえられる神的な真理は、それを通して、そこから愛の善がやって来るものである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod “ignis” in Verbo significet amorem in utroque sensu (n. 934, 4906, 5215).
Quod “ignis” sacer et caelestis significet Divinum amorem, et omnem affectionem quae illius amoris (n. 934, 6314, 6832).
Quod “lux” inde significet verum procedens ex bono amoris, et “lux in caelo” Divinum verum (n. 3395[? 3195], 3485, 3636, 3643, 3993, 4302, 4413, 4415, 9548, 9684).
(2) 直訳
@1 Quod “ignis” in Verbo significet amorem in utroque sensu. みことばの中で「火」は、両方の意味で愛を意味する。
Quod “ignis” sacer et caelestis significet Divinum amorem, et omnem affectionem quae illius amoris. 聖なる、また天界の「火」は、神的な愛を意味する、またその愛に属するすべての情愛を〔意味する〕。
Quod “lux” inde significet verum procedens ex bono amoris, et “lux in caelo” Divinum verum. そこからの「光」は、愛の善から発出する真理を意味する、「天界の光」は神的な真理〔である〕。
(4) 訳語「相応」について
correspondentia(英語correspondence)を柳瀬訳も長島訳も「相応」としている。これは鈴木大拙の訳語を踏襲したのであろう。仏教用語として「複数の事柄が親しく和合していたり、統一されていたりすること」の意味があるので、この意味で大拙の役は適当かもしれない。しかし、今日、相応といえば「ふさわしいこと、つりあっていること」の意味が普通である。「身分不相応」や「能力に相応した・・・」といった用い方をするのでこの訳語では「不相応」。特殊な意味合いをもってくる仏教用語は使わないですめば、そのほうがであろう、それでやや意味がぼやけるが「対応」でよいと思う。
(1) 原文
14. Quod Divinum in caelo, quod facit illud, sit amor, est quia amor est conjunctio spiritualis: conjungit ille angelos Domino, et conjungit illos inter se mutuo; ac ita conjungit, ut omnes sint sicut unum in conspectu Domini. Praeterea amor est ipsum Esse vitae cuique; quare ex illo est vita angelo, et quoque est vita homini. Quod ex amore sit intimum vitale hominis, quisque scire potest qui expendit; ex praesentia enim ejus calescit, ex absentia ejus frigescit, et ex privatione ejus emoritur. {1} Sed sciendum est, quod talis vita cuique sit, qualis ei amor.
(2) 直訳
Quod Divinum in caelo, quod facit illud, sit amor, est quia amor est conjunctio spiritualis: 天界の中の神性は、それはそれをつくるが、愛である、愛は霊的な結合であるから。
conjungit ille angelos Domino, et conjungit illos inter se mutuo; それは天使たちを主に結合させる、彼らを自分たち相互の間で結合させる。
ac ita conjungit, ut omnes sint sicut unum in conspectu Domini. そしてこのように結合する、すべての者が主の視野に一人のようであるかのように。
Praeterea amor est ipsum Esse vitae cuique; さらに、愛はだれに(とって)も、いのちの存在(エッセ)そのものである。
quare ex illo est vita angelo, et quoque est vita homini. それゆえ、それから天使にいのちがあり、また人間にいのちがある。
Quod ex amore sit intimum vitale hominis, quisque scire potest qui expendit; 人間の最内部の生命力(活力)が愛からであることは、だれも知ることができる、熟慮する者は。
ex praesentia enim ejus calescit, ex absentia ejus frigescit, et ex privatione ejus emoritur.{1} なぜなら、その現在から熱くなり、その不在から冷たくなる、またその奪取から死ぬから{1}。
Sed sciendum est, quod talis vita cuique sit, qualis ei amor. しかし、知られなくてはならない、だれにとってもそのようないのちであること、その愛がどのようなものか((4)参照)。
(3) 訳文
天界をつくる天界の神性が愛であるのは、愛は霊的な結合であるからである。愛は天使たちを主に結合させ、天使たちを自分たち相互の間で結合させる。すべての天使たちが主の目の前に一人の者であるかのように結合する。さらに、だれにとっても、愛はいのちの存在(エッセ)そのものである。それゆえ、愛から天使に、また人間にいのちがある。人間の最内部の生命力が愛からであることは、熟考する者ならだれも知ることができる。なぜなら、愛があれば熱くなり、なくなれば冷たくなり、また奪われれば死ぬから{1}。しかし、人間のだれであっても、その愛がどのようなものかによって、そのいのちもまたそうしたものであることは知っておくべきである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@ 1 Quod amor sit ignis vitae, et quod ipsa vita actualiter inde sit (n. 4906, 5071, 6032, 6314).
(2) 直訳
@ 1 Quod amor sit ignis vitae, et quod ipsa vita actualiter inde sit. 愛はいのちの火である、いのちそのものは実際にそこからのものである。
(4) 有名な相関文「qualis・・・talis~」について
スヴェーデンボリの著作に頻出します。直訳は「どのような・・・そのような~」の意味です。覚え方とその内容は「qがtを定める」です。すなわち、「・・・に応じて~である」または「talis~なのは、qualis・・・による」などいろいろな訳が考えられます。ここでは前後が入れ替わっていますが意味は変わりません。
その人の「いのち(生活)」がどのようなものかは、その人の「愛」がどのようなものかによる、という意味です。