原典講読『信仰』67

(1) 原文
67. Explicatio illorum haec est:- “Aries,” cui duo cornua alta, quorum altius ascendit posterius, significat illos qui in fide ex charitate sunt: quod “cornu feriret versus occidentem, septentrionem et meridiem,” significat dissipationem mali et falsi: quod “magnum se faceret,” significat incrementum: “hircus veniens ab occidente super facies totius terrae,” significat illos qui in fide separata a charitate sunt, ac invasionem ecclesiae ab illis; “occidens” est malum naturalis hominis; “cui cornu inter oculos,” significat propriam intelligentiam: quod “cucurrerit ad arietem cum furore roboris,” significat quod vehementer impugnaverit charitatem et ejus fidem: quod “fregerit duo cornua ejus, projecerit eum in terram, et conculcaverit eum,” significat quod prorsus disperserit et charitatem et fidem, nam qui unam etiam alteram dispergit, unum enim faciunt: quod “fractum sit cornu magnum hirci,” significat non apparentiam propriae intelligentiae: quod “loco ejus ascenderint quatuor cornua,” significat applicationes sensus litterae Verbi ad confirmandum: quod “ex uno eorum exiret cornu exiguum,” significat argumentationem, quod nemo possit implere legem, et facere bonum a se ipso: quod “id cornu creverit versus meridiem, versus ortum et versus decus,” significat per id insurrectionem in omnia ecclesiae: “et usque ad exercitum caelorum, et dejecit de exercitu, et de stellis, et conculcavit illa,” significat sic destructionem omnium cognitionum boni et veri, quae charitatis et fidei essent: quod “extulerit se ad Principem exercitus, et ab Eo sublatum est juge, et habitaculum sanctuarii Ejus,” significat quod sic depopulatus sit omnia cultus Domini et ecclesiae Ipsius: quod “veritatem projecerit in terram,” significat quod vera Verbi falsificaverit; per “vesperam mane, quando justificabitur sanctum,” significatur finis ecclesiae istius, et principium novae.”
(2) 直訳
Explicatio illorum haec est:- それらの解説はこれらである――
“Aries,” cui duo cornua alta, quorum altius ascendit posterius, significat illos qui in fide ex charitate sunt: 二つの角をもった、その長いほうは後から生える「雄羊」は、仁愛から信仰の中にいる者たちを意味する。
quod “cornu feriret versus occidentem, septentrionem et meridiem,” significat dissipationem mali et falsi: 「角で東へ、西へと南の方へ突いた」ことは、悪と虚偽の追い散らすことを意味する。
quod “magnum se faceret,” significat incrementum: 「自分自身を大きくした」ことは、増大を意味する。
“hircus veniens ab occidente super facies totius terrae,” significat illos qui in fide separata a charitate sunt, ac invasionem ecclesiae ab illis; 「雄山羊が西から全地の面の上を来る」は、仁愛から分離した信仰の中にいる者、それと彼らによる教会への侵入を意味する。
“occidens” est malum naturalis hominis; 「西」は自然的な人間の悪である。
“cui cornu inter oculos,” significat propriam intelligentiam: 「目〔と目〕の間に角をもった」は、自己知性を意味する。
quod “cucurrerit ad arietem cum furore roboris,” significat quod vehementer impugnaverit charitatem et ejus fidem: 「羊に力強い激怒をもって突進した」は、猛烈に仁愛とその信仰を襲撃したことを意味する。
quod “fregerit duo cornua ejus, projecerit eum in terram, et conculcaverit eum,” significat quod prorsus disperserit et charitatem et fidem, nam qui unam etiam alteram dispergit, unum enim faciunt: 「二つの角を折り、それを地に投げ出し、それを踏みにじった」は、仁愛と信仰とを完全に消散させたことを意味する、なぜなら、一つを消散させる者はもう一つも〔消散させるから〕、なぜなら〔それらは〕一つをつくっているから。
quod “fractum sit cornu magnum hirci,” significat non apparentiam propriae intelligentiae: 「雄山羊の大きな角は折れた」ことは、自己知性の外観がない〔こと〕を意味する。
quod “loco ejus ascenderint quatuor cornua,” significat applicationes sensus litterae Verbi ad confirmandum: 「その場所に四つの角が生えた」は、確認することへと、みことばの文字通りの意味の適応を意味する。
quod “ex uno eorum exiret cornu exiguum,” significat argumentationem, quod nemo possit implere legem, et facere bonum a se ipso: 「その一つから小さい角が出た」は、論証を意味する、だれも律法を成就すること、自分自身から善を行なうことができないこと(そのことの)。
quod “id cornu creverit versus meridiem, versus ortum et versus decus,” significat per id insurrectionem in omnia ecclesiae: 「その角は、南に向かって、東に向かって、美観に向かって大きくなった」は、そのことによって教会のすべてのものに反乱〔すること〕を意味する。
“et usque ad exercitum caelorum, et dejecit de exercitu, et de stellis, et conculcavit illa,” significat sic destructionem omnium cognitionum boni et veri, quae charitatis et fidei essent: 「天の軍勢にまでも〔向かって大きくなり〕、軍勢について、星について、それらを踏みにじった」は、このように善と真理のすべての知識を破壊〔したこと〕を意味する、それらは仁愛と信仰のものであった。
quod “extulerit se ad Principem exercitus, et ab Eo sublatum est juge, et habitaculum sanctuarii Ejus,” significat quod sic depopulatus sit omnia cultus Domini et ecclesiae Ipsius: 「軍勢の「君主」にまでも自分を高めた、そして「その方」から常供のささげ物は取り去られた、「その方」の聖所の住まい〔は投げ捨てられた〕」ことは、このように主への礼拝とその方の教会のすべてのものが荒らされたことを意味する。
quod “veritatem projecerit in terram,” significat quod vera Verbi falsificaverit; 「「真理」を地に投げ捨てた」ことは、みことばの真理を虚偽化したことを意味する。
per “vesperam mane, quando justificabitur sanctum,” significatur finis ecclesiae istius, et principium novae.” 「夕〔と〕朝、その時、聖所は義とされる」によって、その教会の終わりと新しい〔教会の〕始まりが意味される。
(3) 訳文
 それらの解説はこれらである――
 その長いほうの角が後から生えてくる二つの角をもった「雄羊」は、仁愛から信仰の中にいる者たちを意味する。「角で東へ、西へと南の方へ突いた」ことは、悪と虚偽を追い散らすことを意味する。「自分自身を大きくした」ことは、増大を意味する。「雄山羊が西から全地の面の上を来る」は、仁愛から分離した信仰の中にいる者と彼らによる教会への侵入を意味する。「西」は自然的な人間の悪である。「目と目の間に角をもった」は、自己知性を意味する。
 「羊に強い怒りをもって突進した」は、仁愛とその信仰を猛烈に襲撃したことを意味する。「二つの角を折り、それを地に投げ出し、それを踏みにじった」は、仁愛と信仰とを完全に消散させたことを意味する、なぜなら、一方を消散させる者はもう一方も消散させるから、それらは一つとなっているからである。
 「雄山羊の大きな角は折れた」ことは、自己知性の外観がないことを意味する。〔(4)私見参照〕「その代わりに四つの角が生えた」は、みことばの文字通りの意味を適応して、確認することを意味する。
 「その一つから小さい角が出た」は、だれも律法を成就することが、それと自分自身から善を行なうことができないことの論証を意味する。「その角は、南に向かって、東に向かって、美観に向かって大きくなった」は、そのことによって教会のすべてのものに造反することを意味する。
 「天の軍勢にまでも。軍勢を、星を、それらを踏みにじった」は、仁愛と信仰のものであった善と真理のすべての知識を、このように破壊したことを意味する。
 「軍勢の「君」にまでも自分を高めた、それで「その方」から常供のささげ物は取り去られ、「その方」の聖所の住まいは投げ捨てられた」ことは、主への礼拝とその方の教会のすべてのものがこのように荒らされたことを意味する。
 「「真理」を地に投げ捨てた」ことは、みことばの真理を虚偽化したことを意味する。
 「夕と朝、その時、聖所は義とされる」によって、その教会の終わりと新しい教会の始まりが意味される。
(4) 私見:「外観がない」について
 8:8「(雄山羊の)大きな角が折れた」の意味を「外観がない」と説明しています。これではよくわからないので、スヴェーデンボリが他の「著作」ではどのように説明しているかな? と調べたのですが、『黙示録講解』418:6には、「大きな角」は信仰のみが救うという虚偽を、「折れた」は分かれてそこから多くの虚偽が生まれることを意味する、と別の説明がありました。他にこの個所を解説したものはなく、どうやらこの説明が、もっとも納得いくように思えます。
 すると「外観がない」とは何なのか? 疑問がそのまま残ります。ここは各自で解釈するしかないようです。私は、雄山羊が「自己知性を誇るようには見えなかった、見せなかった」と(素直に)解釈します。
 ついでに8:9「造反」のことばについて。
 意味は「組織や体制の中からそのあり方に対して批判・抵抗を行なうこと」であり、中国の文化大革命以来使われるようになったことばです。当時のカトリック教会に対して、プロテスタントは批判して立ち上がったのですから、「造反」のことばがここにちょうど適しているかと思い、用いました。

原典講読『信仰』68

(1) 原文
68. (iv.) Quod illi qui in fide separata a charitate sunt, intelligantur per “hircos;” ex omissione charitatis eorum apud Matthaeum. Quod non alii per “hircos” ac per “oves” intelligantur apud Matthaeum (cap. xxv. 31-46) quam qui per “hircum” et per “arietem” apud Danielem, patet ex eo, quod ad oves enumerentur opera charitatis, et dicatur, quod illa fecerint; et quod ad hircos enumerentur eadem opera charitatis, et dicatur quod illa non fecerint, et quod hi ideo damnentur: est enim apud eos qui in fide separata a charitate sunt, omissio operum, ex negatione quod nihil salutis et ecclesiae in illis sit; et cum removetur ita charitas, quae consistit in operibus, cadit etiam fides, quoniam fides est ex charitate; et cum non charitas et fides, est damnatio. Si omnes mali per “hircos” ibi intellecti fuissent, non opera charitatis quae non fecerunt, sed mala quae fecerunt, enumerata fuissent. Similes per “hircos” etiam intelliguntur apud Sachariam,
“Super pastores exarsit ira mea, et super hircos visitabo” (x. 3).
Et apud Ezechielem,
“Ecce Ego judicans inter pecudem et pecudem, inter arietes et inter hircos: num parum vobis, pascuum bonum depascitis, etiam reliquum pascuorum conculcatis pedibus vestris?… cornibus vestris feritis omnes oves infirmas, donec disperseritis illas: ideo salvabo gregem meum, ut non sit amplius in praedam” (xxxiv. 17, 18, (21,) 22, seq.).
(2) 直訳
(iv.) Quod illi qui in fide separata a charitate sunt, intelligantur per “hircos;” ex omissione charitatis eorum apud Matthaeum. (iv.) 仁愛から分離した信仰の中にいる者が、みことばの中で「雄山羊」によって意味されることは、「マタイ福音書」で、彼らの仁愛の無視から〔示される〕。
Quod non alii per “hircos” ac per “oves” intelligantur apud Matthaeum (cap. xxv. 31-46) quam qui per “hircum” et per “arietem” apud Danielem, patet ex eo, quod ad oves enumerentur opera charitatis, et dicatur, quod illa fecerint; 「マタイ福音書」(第25章31-46)に意味される「雄山羊」によってと「羊」によって、「ダニエル書」に「雄山羊」によってと「雄羊」によって〔意味される〕もの以外の他のものではないことは、それから明らかである、羊に仁愛の働きが列挙され(=数えられ)、それらを行なったと言われていること。
et quod ad hircos enumerentur eadem opera charitatis, et dicatur quod illa non fecerint, et quod hi ideo damnentur: そして、雄山羊に同じ仁愛の働きが列挙され、それらを行なわなかったと言われていること、そしてこのことそれゆえ〔地獄へと〕断罪されたこと。
est enim apud eos qui in fide separata a charitate sunt, omissio operum, ex negatione quod nihil salutis et ecclesiae in illis sit; なぜなら、仁愛から分離した信仰の中にいる者、その者に働きの無視〔があったから〕、その中には救いや教会のものは何もないこと〔とする〕否定からの。
et cum removetur ita charitas, quae consistit in operibus, cadit etiam fides, quoniam fides est ex charitate; そしてこのように仁愛が退けられるとき、それは働きの中にある、信仰もまた倒れる、信仰は仁愛からのものであるので。
et cum non charitas et fides, est damnatio. 仁愛と信仰がないとき、断罪がある。
Si omnes mali per “hircos” ibi intellecti fuissent, non opera charitatis quae non fecerunt, sed mala quae fecerunt, enumerata fuissent. もし、すべての悪人が「雄山羊」によってそこに意味されていたなら、行なわなかった仁愛の働きでなく、行なった悪が、列挙されていたであろう。
☆この部分について「(4) 長島訳を批評する」を参照してください。
Similes per “hircos” etiam intelliguntur apud Sachariam, 似たもの〔者〕が「雄山羊」によって、「ゼカリヤ書」に意味されている、
“Super pastores exarsit ira mea, et super hircos visitabo” (x. 3). 「羊飼いらの上にわたしの怒りが燃え上がる、雄山羊の上にわたしは罰する」(10:3)。
Et apud Ezechielem, 「エゼキエル書」に、
“Ecce Ego judicans inter pecudem et pecudem, inter arietes et inter hircos: 「見よ、わたしは家畜と家畜の間を、雄羊と雄山羊の間をさばく。
num parum vobis, pascuum bonum depascitis, etiam reliquum pascuorum conculcatis pedibus vestris? あなたがたに少ないか? よい牧場をあなたがたは牧草地とする、さらにまた牧草地の残りのものをあなたがたの足で踏みにじる。
… cornibus vestris feritis omnes oves infirmas, donec disperseritis illas: ・・・あなたがたの角ですべての羊の弱いものを突く、それらを追い散らしたまで。
ideo salvabo gregem meum, ut non sit amplius in praedam” (xxxiv. 17, 18, (21,) 22, seq.). それゆえ、わたしはわたしの群れを救う、もはや餌食でないように」(34:17, 18, 21,22)。
(3) 訳文
 (iv.) 仁愛から分離した信仰の中にいる者が、みことばの中で「雄山羊」によって意味されることは、「マタイ福音書」で、彼らの仁愛の無視から示される。「マタイ福音書」(第25章31-46)で「雄山羊」と「羊」によって意味されるものは、「ダニエル書」で「雄山羊」と「雄羊」によって意味されるものに他ならないことは、羊に対して仁愛の働きが列挙され、それらを行なった、と言われていること、そして、雄山羊に対して同じ仁愛の働きが列挙され、それらを行なわなかった、と言われ、このことゆえに断罪されたことから明らかである。なぜなら、仁愛から分離した信仰の中にいる者は、働きの中には救いや教会のものは何もないと否定して、働きを無視したからである。そしてこのように働きの中にある仁愛が退けられるとき、信仰は仁愛からのものであるので、信仰もまた崩れ去る。
 もし、すべての悪人が「雄山羊」によってそこに意味されていたなら、行なわなかった仁愛の働きでなく、行なった悪が、列挙されていたであろう。
 似た者が、「ゼカリヤ書」に「雄山羊」によって意味されている、
 「羊飼いらの上にわたしの怒りが燃え上がる、わたしは雄山羊を罰する」(10:3)。
 「エゼキエル書」に、
 「見よ、わたしは家畜と家畜の間を、雄羊と雄山羊の間をさばく。よい牧場をあなたがたは牧草地とする、それであなたがたに足りないのか? さらにまた牧草地の残りのものをあなたがたは足で踏みにじる。・・・あなたがたは角ですべての羊の弱いものを、追い散らすまで突いた。それゆえ、わたしはわたしの群れを救い、もはや餌食とならないようにする」(34:17, 18, 21,22)。
(4) 長島訳を批評する
Si omnes mali per “hircos” ibi intellecti fuissent, non opera charitatis quae non fecerunt, sed mala quae fecerunt, enumerata fuissent. の部分を私は「もし、すべての悪人が「雄山羊」によってそこに意味されていたなら、行なわなかった仁愛の働きでなく、行なった悪が、列挙されていたであろう」と訳しました。この意味は言うまでもないとは思いますが、「雄山羊」が意味するものは「悪人」でなく、「仁愛から分離した信仰の中にいる者」である、ということであり、これまで一貫した主張の説明の一部となっています。
 さて、長島訳は「もし山羊を表している人が、全部悪人のことなら、行わなかった仁愛ではなく、行った悪が問われるようになります」となっています。
 これでは何を言いたいのかわかりません、スヴェーデンボリはこんなわけのわからない文章は書きません。
 まず、①「全部悪人~」というと、山羊の表象する「悪人でない者」もいるように思えてしまう、しかし文脈から、そんなことひとつも言っていない。
 次に②「~なら、・・・となります」の文章構成からは文章がねじれている(仮定と結論が整合しない)。ここについても、スヴェーデンボリはこんな非論理的な文章は書かない。
 最後に③「行なった悪が問われるようになる」とは何のことなのか? だれが、どのように、問われるのか、問われた結果どうなるのか、すべて疑問が生じてくる。このように新たな疑問が生じるような、そして疑問のままに残すような文章をスヴェーデンボリは書かない。
 以上、あまりに、スヴェーデンボリの原文とかけ離れた翻訳をしているので、ここに批評しました。

原典講読『信仰』69

     (X.)
   QUOD FIDES SEPARATA A CHARITATE ECCLESIA ET OMNIA EJUS DESTRUAT.
   仁愛から分離した信仰は教会とそのすべてのものを破壊すること
(1) 原文
69. Fides separata a charitate nulla est fides, quoniam charitas est vita fidei, est anima ejus, et est essentia ejus; et ubi nulla fides est quia nulla charitas, ibi nulla ecclesia est. Quare dicit Dominus,
“Filius hominis cum venerit, num inveniet fidem super terra?” (Luc. xviii. 8.)
(2) 直訳
Fides separata a charitate nulla est fides, quoniam charitas est vita fidei, est anima ejus, et est essentia ejus; 仁愛から分離した信仰は信仰ではない、仁愛は信仰のいのちであり、その霊魂であり、その本質であるので。
et ubi nulla fides est quia nulla charitas, ibi nulla ecclesia est. そして仁愛がないので信仰のないところに、そこに教会はない。
Quare dicit Dominus, それゆえ、主は言われた、
“Filius hominis cum venerit, num inveniet fidem super terra?” (Luc. xviii. 8.) 「人の子が来るとき、〔その方は〕地の上に信仰を見つけるであろうか?」(ルカ18:8)。
(3) 訳文
 仁愛は信仰のいのちであり、その霊魂であり、その本質であるので、仁愛から分離した信仰は信仰ではない。そして仁愛がないので信仰のないところに、そこに教会はない。それゆえ、主は言われた、
 「人の子が来るとき、〔その方は〕地の上に信仰を見つけるであろうか?」(ルカ18:8)。