原典講読『信仰』41,42,43

(1) 原文
41. At usque ut videatur qualis fides separata a charitate est, et qualis fides non separata ab illa est, velim communicare quae ab angelo caeli audivi. Dixit ille quod locutus sit cum multis Reformatis, et audiverit qualis fides illorum est; et retulit quid cum uno qui in fide separata a charitate fuit, et quid cum altero qui in fide non separata, locutus est, et ab illis audivit. Dixit quod interrogaverit illos, et quod illi responderint. Quae quia illustrare possunt, velim collocutiones illorum hic afferre.
(2) 直訳
At usque ut videatur qualis fides separata a charitate est, et qualis fides non separata ab illa est, velim communicare quae ab angelo caeli audivi. しかしそれでも、仁愛から分離した信仰がどんなものか、またそれから分離しない信仰がどんなものか見られるために、私は天界の天使から私が聞いたことを伝えたい。
Dixit ille quod locutus sit cum multis Reformatis, et audiverit qualis fides illorum est; 彼〔天使〕は言った、改革派の多くの者と話し、彼らの信仰がどのようなものか聞いたこと。
et retulit quid cum uno qui in fide separata a charitate fuit, et quid cum altero qui in fide non separata, locutus est, et ab illis audivit. 仁愛から分離した信仰の中にいる者と何を、また分離しなかった信仰の中にいる他の者と何を話したか、そして彼ら〔両者〕から聞いた〔こと〕。
☆retulitはrefero(話す、物語る、述べる)の完了形。
Dixit quod interrogaverit illos, et quod illi responderint. 〔天使は〕言った、彼らに質問したこと、彼らが答えたこと。
Quae quia illustrare possunt, velim collocutiones illorum hic afferre. それらは説明(例証)することができるので、私は彼らの会話をここに引用したい。
(3) 訳文
 しかしそれでも、仁愛から分離した信仰がどんなものか、またそれから分離しない信仰がどんなものか知られる、私が天界の天使から聞いたことを伝えよう。その天使は、改革派の多くの者と話し、彼らの信仰がどのようなものか聞き、仁愛から分離した信仰の中にいる者と何を、また分離しなかった信仰の中にいる他の者と何を話したか、そして両者から聞いたことを語った。彼らに質問したこと、彼らが答えたことについて語った。それらはよい例証となるであろうから、私はその会話をここに引用しよう。
(1) 原文
42. Angelus dixit, quod cum illo qui in fide separata a charitate ita locutus sit; “Amice, quis es?” Respondit ille, “Sum Reformatus Christianus.” “Quae tua doctrina, et inde religio?” Respondit quod sit fides. Dixit, “Quae tua fides?” Respondit, “Fides mea est ‘Quod Deus Pater miserit Filium, ut satisfaceret pro Humano Genere, et quod salventur qui id credunt.'” Interrogavit tunc dicendo, “Quid scis plus, de salvatione?” Respondit, quod salvatio sit per solam illam fidem. Porro dixit, “Quid scis de redemptione?” Respondit quod facta sit per passionem crucis, et quod meritum Filii imputetur per illam fidem. Porro, “Quid scis de regeneratione?” Respondit quod fiat per illam fidem. “Quid scis de paenitentia et remissione peccatorum?” Respondit quod per illam fidem. “Dic quid scis de amore et charitate.” Respondit quod sint illa fides. “Dic quid scis de bonis operibus.” Respondit quod sint illa fides. “Dic quid cogitas de omnibus praeceptis in Verbo.” Respondit quod sint in illa fide. Tunc dixit, “Ergo nihil facies.” Respondit, “Quid faciam? non possum facere bonum, quod bonum est, a me.” Dixit, “Num fidem potes habere a te?” Respondit, “Non possum.” Dixit, “Quomodo tunc potes fidem habere?” Respondit, “In hoc non inquiro; habebo fidem.” Tandem dixit, “Omnino scis aliquid praeterea de salute.” Respondit, “Quid praeterea, cum per solam illam fidem salvatio?” Sed tunc dixit angelus, “Respondes sicut qui canit uno tono tibiae; non audio nisi fidem. Si illam scis, et non praeterea, nihil scis. Abi et vide socios.” Et abivit et offendit illos in deserto, ubi non gramen. Quaesivit cur ita; dixerunt, quia illis nihil ecclesiae.
(2) 直訳
Angelus dixit, quod cum illo qui in fide separata a charitate ita locutus sit; 天使は言った、仁愛から分離した信仰の中の者と、このように会話したことを。
“Amice, quis es?” 「友よ、あなたはだれ(何)か?」
Respondit ille, “Sum Reformatus Christianus.” 彼は答えた、「私は改革派のキリスト教徒である」。
“Quae tua doctrina, et inde religio?” 「あなたの教え、そこからの宗教は何か?」
Respondit quod sit fides. 信仰であることを答えた。
Dixit, “Quae tua fides?” 言った、「あなたの信仰とは何か?」
Respondit, “Fides mea est ‘Quod Deus Pater miserit Filium, ut satisfaceret pro Humano Genere, et quod salventur qui id credunt.'” 答えた、「私の信仰は『父なる神が人類のために贖罪として御子を送られたこと、そしてこのことを信じる者は救われること』である」。
Interrogavit tunc dicendo, “Quid scis plus, de salvatione?” その時、質問した、言って、「あなたはさらに多く何を知っているか、救いについて?」
Respondit, quod salvatio sit per solam illam fidem. 答えた、救いはその信仰だけによること。
Porro dixit, “Quid scis de redemptione?” さらに言った、「あがないについてあなたは何を知っているか?」
Respondit quod facta sit per passionem crucis, et quod meritum Filii imputetur per illam fidem. 十字架の受難によってなされたこと、御子の功績がその信仰を通して転嫁されることを答えた。
Porro, “Quid scis de regeneratione?” さらに、「再生についてあなたは何を知っているか?」
Respondit quod fiat per illam fidem. その信仰によって生じることを答えた。
“Quid scis de paenitentia et remissione peccatorum?” 「悔い改めと罪の許しについてあなたは何を知っているか?」
Respondit quod per illam fidem. その信仰によって〔生じる〕ことを答えた。
“Dic quid scis de amore et charitate.” 「愛と仁愛についてあなたは何を知っているか言え」。
Respondit quod sint illa fides. 〔それらは〕その信仰であることを答えた。
“Dic quid scis de bonis operibus.” 「善の働きについてあなたは何を知っているか言え」。
Respondit quod sint illa fides. 〔それらは〕その信仰の中にあることを答えた。
“Dic quid cogitas de omnibus praeceptis in Verbo.” 「みことばの中のすべての戒めについてあなたは何と考えるか言え」。
Respondit quod sint in illa fide. 〔それらは〕その信仰の中にあることを答えた。
Tunc dixit, “Ergo nihil facies.” その時、言った、「それゆえに、あなたのすべきことは何もない」。
Respondit, “Quid faciam? non possum facere bonum, quod bonum est, a me.” 答えた、「何を私は行なうべきなのか? 善である善を、私から、行なうことはできない」。
☆ここの問答は未来形。「~しなくてはならない」とも訳せる。「善である善を行なえない」とは「救いなどを意図した善行は偽善となってしまうから、ほんとうの善を行なえるのは神おひとりである」ということ。
Dixit, “Num fidem potes habere a te?” 言った、「あなたにより、信仰を持つことはできるのか?」
Respondit, “Non possum.” 答えた、「私はできない」。
Dixit, “Quomodo tunc potes fidem habere?” 言った、「その時、どのようにして信仰を持つことができるのか?」
Respondit, “In hoc non inquiro; habebo fidem.” 答えた、「このことを、私は詮索しない。私は信仰を持っている」。
Tandem dixit, “Omnino scis aliquid praeterea de salute.” 最後に言った、「確かに、救いについてさらに何かをあなたは知っている」。
Respondit, “Quid praeterea, cum per solam illam fidem salvatio?” 答えた、「さらに何を〔私が知っていようか〕、その信仰だけによって救い〔がある〕とき」。
Sed tunc dixit angelus, “Respondes sicut qui canit uno tono tibiae; しかしその時、天使は言った、「一つの音の笛で歌うかのように、あなたは答える。
non audio nisi fidem. 私は信仰以外に聞かない。
Si illam scis, et non praeterea, nihil scis. もしそれをあなたが知り、さらに〔他のことを知ら〕ないなら、何もあなたは知らない。
Abi et vide socios.” 立ち去れ、そして仲間らを見ろ」。
Et abivit et offendit illos in deserto, ubi non gramen. 彼は立ち去った、彼らと荒地で出くわした、そこに草はない。
Quaesivit cur ita; 質問した、なぜこのようなのか。
dixerunt, quia illis nihil ecclesiae. 言われた、なぜなら、彼らに教会はないから。
(3) 訳文
 天使は、仁愛から分離した信仰の中の者と次のように会話したと言った。
 「友よ、あなたは何者ですか」「私は改革派のキリスト教徒です」。
 「あなたの教えとそこからの宗教は何ですか?」 信仰であることを答えた。
 「あなたの信仰とは何ですか?」 「私の信仰は『父なる神が人類のために贖罪として御子を送られたこと、そしてこのことを信じる者は救われること』です」。
 その時、質問して言った、「あなたは救いについて他に何か知っていますか?」 救いはその信仰だけによることを答えた。
 さらに、「あがないについて、あなたは何か知っていますか?」 十字架の受難によってなされたこと、御子の功績がその信仰を通して転嫁されることを答えた。
 さらに、「再生について、あなたは何か知っていますか?」 その信仰によって生じることを答えた。
 「悔い改めと罪の許しについて、あなたは何か知っていますか?」 その信仰によって生じることを答えた。
 「愛と仁愛について、あなたの知っていることを言ってください」。それらはその信仰であることを答えた。
 「善の働きについて、あなたの知っていることを言ってください」。それらはその信仰の中にあることを答えた。
 「みことばの中のすべての戒めについて、あなたは何と考えているか言ってください」。それらはその信仰の中にあることを答えた。
 その時、「それでは、あなたのすべきことは何もありません」。「何を私は行なうべきのか? 善である善を私から行なうことはできません」。
 「あなたは自分から、信仰を持つことができるのですか?」 「私からはできません」。
 「その時、どのようにして信仰を持つことができるのですか?」 「このことを、私は詮索しません。私は信仰を持っているのです」。
 最後に、「救いについて、あなたは何か他に知っているはずです」。「その信仰だけによって救われるとき、さらに何を私が知る必要があるでしょう」。
 しかしその時、天使は、「あなたは一つの音色の笛を吹くかのように答えています。私には信仰のことばしか聞こえません。あなたが信仰を知っているとしても、他のことを知らないなら、何もあなたは知っていません。去りなさい、そして仲間に会いなさい」と言った。
 彼は立ち去り、草の生えていない荒地で仲間と会った。なぜこのようなことになったのか質問したとき、彼らに教会がないから、と言われた。
(1) 原文
43. Angelus cum illo qui in fide non separata a charitate, ita locutus est: “Amice, quis es?” Respondit, “Sum Christianus Reformatus.” “Quae tua doctrina, et inde religio?” Respondit, “Fides et charitas.” Dixit, “Haec sunt duo.” Respondit, “Non separari possunt.” Dixit, “Quid fides?” Respondit, “Credere quod Verbum docet.” Dixit, “Quid charitas?” Respondit, “Facere quod Verbum docet.” Dixit, “Num solum credideris illa, vel num etiam feceris?” Respondit, “Etiam feci.” Angelus caeli tunc aspexit illum, et dixit, “Mi amice, veni mecum, et habita nobiscum.”
(2) 直訳
Angelus cum illo qui in fide non separata a charitate, ita locutus est: 天使は、仁愛から分離しない信仰の中の者と、このように会話した――
“Amice, quis es?” 「友よ、あなたはだれ(何)か?」
Respondit, “Sum Christianus Reformatus.” 答えた、「私は改革派のキリスト教徒である」。
“Quae tua doctrina, et inde religio?” 「あなたの教え、そこからの宗教は何か?」
Respondit, “Fides et charitas.” 答えた、「信仰と仁愛」。
Dixit, “Haec sunt duo.” 言った、「それらは二つである」。
Respondit, “Non separari possunt.” 答えた、「分離されることはできない」。
Dixit, “Quid fides?” 言った、「信仰とは何か?」
Respondit, “Credere quod Verbum docet.” 答えた、「みことばが教えることを信じること」。
Dixit, “Quid charitas?” 言った、「仁愛とは何か?」
Respondit, “Facere quod Verbum docet.” 答えた、「みことばが教えることを行なうこと」。
Dixit, “Num solum credideris illa, vel num etiam feceris?” 言った、「あなたはそれらをただ信じただけなのか、それともまたあなたは行なったのか?」
Respondit, “Etiam feci.” 答えた、「私は行ないもした」。
Angelus caeli tunc aspexit illum, et dixit, “Mi amice, veni mecum, et habita nobiscum.” 天界の天使は、その時、彼を見つめ、言った、「私の友よ、私とともに来い、私たちとともに住め」。
(3) 訳文
 天使は、仁愛から分離しない信仰の中の者と次のような会話をした――
 「友よ、あなたは何者ですか?」「私は改革派のキリスト教徒です」。
 「あなたの教えとそこからの宗教は何ですか?」「信仰と仁愛です」。
 「それらは二つですね」「分離されることはできません」。
 「信仰とは何ですか?」「みことばに教えられていることを信じることです」。
 「仁愛とは何か?」「みことばに教えられていることを行なうことです」。
 「あなたはそれらをただ信じただけですか、それともあなたはまた行ないもしたのですか?」「私は行ないもしました」。
 その時、天界の天使は彼を見つめ、言った、「私の友よ、私とともに来て、私たちとともに住みなさい」。