原典講読『信仰』20,21

(1) 原文
20. Quia charitas est amor erga proximum, dicetur etiam quid proximus. Proximus in naturali sensu est homo in composito et in individuo. Homo in composito est ecclesia, patria, et societas; et homo in individuo est concivis, qui in Verbo vocatur “frater” et “socius.” At proximus in spirituali sensu est bonum; et quia usus est bonum, est proximus in spirituali sensu usus. Quod usus sit spiritualis proximus, quisque agnoscet; quis enim amat hominem solum ut personam? sed amat illum ex eo quod in illo est, ex quo est talis, ita ex quali ejus, hoc namque est homo: hoc quale, quod amatur, est usus, et vocatur bonum; inde est hoc proximus. Quia Verbum in sinu suo est spirituale, ideo illud est amare proximum in spirituali ejus sensu.
(2) 直訳
Quia charitas est amor erga proximum, dicetur etiam quid proximus. 仁愛は隣人に対する愛であるので、隣人とは何か、もまた述べられる。
Proximus in naturali sensu est homo in composito et in individuo. 自然的な意味で隣人は、群れとして、また、個人的にも人間である。
Homo in composito est ecclesia, patria, et societas; 群れとしての人間は教会、祖国、社会である。
et homo in individuo est concivis, qui in Verbo vocatur “frater” et “socius.” 個人的に人間は同郷の市民であり、みことばで「兄弟」や「仲間」と呼ばれる。
At proximus in spirituali sensu est bonum; しかし、霊的な意味で隣人は善である。
et quia usus est bonum, est proximus in spirituali sensu usus. そして役立ちは善であるので、霊的な意味で隣人は役立ちである。
Quod usus sit spiritualis proximus, quisque agnoscet; 役立ちが霊的な隣人であることは、だれもが認めるべきである。
☆agnoscetはagnosco(認める)の未来形。スヴェーデンボリは未来形で「必要、義務、命令」を表現している。長島訳「だれもが認めている」は誤訳。この訳では論旨からもおかしい。
quis enim amat hominem solum ut personam? なぜなら、だれが人間を単に人物として愛するのか?
sed amat illum ex eo quod in illo est, ex quo est talis, ita ex quali ejus, hoc namque est homo: しかし、彼を愛する、彼の中にあるものから、このようなものから、彼の性質からのような、なぜなら、これが人間であるから。
☆直訳です。talisの中身がita以下です。
hoc quale, quod amatur, est usus, et vocatur bonum; この性質は、これが愛されるが、役立ちであり、善と呼ばれる。
inde est hoc proximus. そこで、これが隣人である。
Quia Verbum in sinu suo est spirituale, ideo illud est amare proximum in spirituali ejus sensu. みことばは、その内部では霊的であり、それゆえ、そのことがその霊的な意味で隣人を愛することである。
(3) 訳文
 仁愛は隣人に対する愛であるので、隣人とは何かもまた述べよう。自然的な意味で、隣人は、群れとしても、個人としても人間である。群れとしての人間は、教会、祖国、社会である。個人としての人間は、同郷の市民であり、みことばで「兄弟」や「仲間」と呼ばれる。しかし、霊的な意味で、隣人は善である。そして役立ちは善であるので、霊的な意味で、隣人は役立ちである。役立ちが霊的な隣人であることを、だれもが認めるべきである。というのは、だれが人間を単に人物として愛するのか? そうではなくて、彼の中にあるものから、彼の性質から、彼を愛するのである、なぜなら、それが人間であるから。この愛される性質が、役立ちであり、善と呼ばれる。そこで、これが隣人である。みことばは、その内部では霊的であり、それゆえ、役立ちや善を愛することが霊的な意味で隣人を愛することである。
(1) 原文
21. Sed aliud est amare proximum ex bono aut usu in illo erga se, et aliud est amare proximum ex bono aut usu in se erga illum. Amare proximum ex bono aut usu in illo erga se, potest etiam malus; sed amare proximum ex bono aut usu in se erga illum, non potest nisi bonus; nam hic ex bono amat bonum, seu ex affectione usus amat usum. Horum et illorum discrimen describitur a Domino apud Matthaeum (cap. v. {1}42-47, seq.). A multis dicitur, “Amo illum quia me amat et bonum mihi facit;” sed usque amare illum propter ea solum, non est interius amare illum, nisi ipse in bono sit, et ex illo amet bonum ejus; hic in charitate est, ille autem in amicitia est, quae non est charitas. Is qui ex charitate amat proximum, conjungit se cum bono ejus, et non cum persona nisi quantum et quamdiu in bono est; hic spiritualis est, et spiritualiter amat proximum; at qui ex sola amicitia amat alterum, is conjungit se cum persona, et simul tunc cum ejus malo; hic post mortem a persona, quae in malo est, aegre separari potest, alter autem potest. Charitas hoc facit per fidem, quia fides est veritas; et homo qui in charitate est, per veritatem scrutatur et videt, quid amandum est, et spectat quale usus in amando et benefaciendo.
@1 42-47 pro “32, 33, seq.”$
(2) 直訳
Sed aliud est amare proximum ex bono aut usu in illo erga se, et aliud est amare proximum ex bono aut usu in se erga illum. しかし、隣人を、自分自身に向けての彼の中の善または役立ちから愛することはあるものであり、隣人を、彼に向けての自分自身の中の善または役立ちから愛することはまた別のものである。
☆alius・・・et aliusは「あるもの・・・また別のもの」「一つは・・・他は」。ごちゃごちゃしていますが、役立ちの向かう方向を問題としています。
Amare proximum ex bono aut usu in illo erga se, potest etiam malus; 隣人を自分自身に向けての彼の中の善または役立ちから愛することは、悪人もまたできる。
sed amare proximum ex bono aut usu in se erga illum, non potest nisi bonus; しかし、隣人を彼に向けての自分自身の中の善または役立ちから愛することは、善人でなければできない。
nam hic ex bono amat bonum, seu ex affectione usus amat usum. なぜなら、後者は善から善を愛する、または役立ちの情愛から役立ちを愛するから。
Horum et illorum discrimen describitur a Domino apud Matthaeum (cap. v. {1}42-47, seq.). これらとそれらの相違が、主により「マタイ」(第5章42-47)に述べられている。
A multis dicitur, “Amo illum quia me amat et bonum mihi facit;” 多くの者により言われる、「私は彼を、私を愛し、私に善をなすので、愛する」。
sed usque amare illum propter ea solum, non est interius amare illum, nisi ipse in bono sit, et ex illo amet bonum ejus; しかし、それでも、そのことだけゆえに彼を愛することは、内的に彼を愛することではない、もし自分自身が善の中にいて、それ〔善〕から彼の善を愛するのでないなら。
hic in charitate est, ille autem in amicitia est, quae non est charitas. 一方は仁愛の中にいる、しかし他方は友情の中にいる、それは仁愛ではない。
☆hicはilleと組になって「これ・・・あれ・・・」「一方・・・他方・・・」「後者・・・前者・・・」として用いる。
Is qui ex charitate amat proximum, conjungit se cum bono ejus, et non cum persona nisi quantum et quamdiu in bono est; 仁愛から隣人を愛する者は、彼〔隣人〕の善を自分自身と結合する、人物とではない、それだけ、またそのかぎり、もし善の中にいないなら。
hic spiritualis est, et spiritualiter amat proximum; この者は霊的であり、霊的に隣人を愛する。
at qui ex sola amicitia amat alterum, is conjungit se cum persona, et simul tunc cum ejus malo; しかし、単なる友情から他の者を愛する者は、(彼は)自分自身を〔その〕人物と結合する、そしていっしょに(=同時に)その時、彼の悪と〔も結合する〕。
hic post mortem a persona, quae in malo est, aegre separari potest, alter autem potest. この者は、死後、人物から、その者は悪の中いるが、ほとんど分離されることができない、しかし、別の者はできる。
Charitas hoc facit per fidem, quia fides est veritas; 仁愛はこのことを信仰によってなす、なぜなら、信仰は「真理」であるから。
☆ここのquia(初版)は1889年のケンブリッジ大学版ではquaeとなっている。柳瀬訳はそこからの英訳にしたがっている。「真理」の原語がveritasであることに注意。7番の解説参照。
et homo qui in charitate est, per veritatem scrutatur et videt, quid amandum est, et spectat quale usus in amando et benefaciendo. そして仁愛の中にいる人間は、「真理」によって、何が愛されるべきか、調べ、見る、そして愛し、善を行なう(=恩恵を施す)中で役立ちの性質を考慮する。
☆spectoにはいろいろな意味があり、「眺める」も考えられます。
@1 42-47 pro “32, 33, seq.”$ 「32,33以降」に代えて42-47〔とした〕。
(3) 訳文
 しかし、隣人の中の善または役立ちが、自分に向けられているから、その隣人を愛することと、自分自身の中の善または役立ちを隣人に向けて、その隣人を愛することは、別のものである。隣人の中の善または役立ちが、自分に向けられているから、その隣人を愛することは、悪人にもできる。しかし、自分自身の中の善または役立ちを隣人に向けて、その隣人を愛することは、善人でなければできない。なぜなら、後者は善から善を愛し、または役立ちの情愛から役立ちを愛するから。前者と後者の相違が、主により「マタイ」(第5章42-47注(1))に述べられている。
 多くの者が、「私は彼を、私を愛し、私に善をなすので、愛する」と言う。それでも、そのことだけから彼を愛することは、自分自身が善の中にいて、その善から彼の善を愛するのでないなら、内的に彼を愛することにはならない。一方は仁愛の中にいるが、他方は仁愛ではない友情の中にいる。仁愛から隣人を愛する者は、隣人の人物とではなく、その善を自分自身と結合する、隣人が善の中にいるかぎり、それだけ結合する。この者は霊的であり、霊的に隣人を愛する。
 しかし、単なる友情から他の者を愛する者は、自分自身をその人物と結合し、そして同時に、彼の悪とも結合する。この者は、死後、悪の中いる人物からほとんど分離されることができない、しかし、これと別の者はできる。仁愛はこのことを信仰によって果たす、なぜなら、信仰は「真理」であるから。
そして仁愛の中にいる人間は、「真理」によって、何が愛されるべきか、調べ、知る。そして、愛し、善を行ないながら、役立ちの性質を考慮している。
     注(1)  「32,33以降」に代えて42-47とした。