原典講読『信仰』13,14,15

     (II.)
  QUOD AGNITIO INTERNA VERI, QUAE FIDES,
  NON DETUR APUD ALIOS QUAM QUI IN CHARITATE SUNT.
  信仰である、内なる承認は、
  仁愛にいる者以外の他の者のともに存在しないこと
(1) 原文
13. Supra dictum est quid fides: hic dicetur quid charitas. Charitas in sua prima origine est affectio boni; et quia bonum amat verum, producit illa affectionem veri, per hanc agnitionem veri, quae est fides; per has in sua serie affectio {1}veri existit et fit charitas. Haec est progressio charitatis a sua origine, quae est affectio boni, per fidem quae est agnitio veri, ad finem suum qui est charitas; finis est actus. Ex his patet quomodo amor, qui est affectio boni, producit fidem, quae est idem cum agnitione veri, et per hanc producit charitatem, quae est idem cum actu amoris per fidem.
 @1 “veri”:- sic editio princeps. Forte est legendum boni.$
(2) 直訳
Supra dictum est quid fides: 上に、信仰とは何かを言った。
hic dicetur quid charitas. ここでは仁愛とは何かが言われる。
Charitas in sua prima origine est affectio boni; 仁愛は、その最初の起源は善への情愛にある。
et quia bonum amat verum, producit illa affectionem veri, per hanc agnitionem veri, quae est fides; 善は真理を愛するので、それ〔善への情愛〕は真理への情愛を生み出す、それ〔真理への情愛〕を通して、真理の承認を〔生み出す〕、それが信仰である。
per has in sua serie affectio {1}veri existit et fit charitas. これらによって、その連鎖の中で、真理への(1)情愛は存在するようになり、仁愛となる。
Haec est progressio charitatis a sua origine, quae est affectio boni, per fidem quae est agnitio veri, ad finem suum qui est charitas; これらが仁愛の前進である、その起源から、それは善への情愛である、真理の承認である信仰を通して、仁愛であるその目的へ。
☆もちろん、ほぼ逐語訳そのものです。
finis est actus. 目的は行動である。
Ex his patet quomodo amor, qui est affectio boni, producit fidem, quae est idem cum agnitione veri, et per hanc producit charitatem, quae est idem cum actu amoris per fidem. これらから愛がどのように、それは善への情愛である、信仰を生み出すか明らかである、それ〔信仰〕は、真理への内なる承認と同じものであり、これ〔内なる承認〕によって仁愛を生み出す、それ〔仁愛〕は信仰を通して愛の行動と同じものである。
@1 “veri”:- sic editio princeps. Forte est legendum boni.$ (1):初版はこのように〔ある〕。おそらく「善からの」と読まれるべきである。
(3) 訳文
 これまで、信仰とは何かを言った。これから、仁愛とは何かを言おう。仁愛の最初の起源は善への情愛にある。善は真理を愛するので、善への情愛は真理への情愛を生み、それ真理への情愛を通して、信仰である真理の承認を生み出す。その連鎖の中で、これらによって、善への(1)情愛は存在するようになり、仁愛となる。これらが、善への情愛である仁愛の起源から、真理の承認である信仰を通して、仁愛がその目的へと前むことである。目的とは行動である。
 これらから、善への情愛である愛がどのように、信仰を生み出すか明らかである。その信仰は、真理への内なる承認と同じものであり、この内なる承認によって仁愛を生み、その仁愛は信仰を通して愛の行動と同じものである。
   注(1) 初版には「真理への」とあるが、こう読むべきであろう。
(1) 原文
14. Sed clarius. Bonum non aliud est quam usus: quare charitas in sua prima origine est affectio usus; et quia usus amat media, producit illa affectionem mediorum, ex qua cognitio illorum; et per has in sua serie affectio usus existit et fit charitas.
(2) 直訳
Sed clarius. しかし、さらに明らかに〔しよう〕。
Bonum non aliud est quam usus: 善は役立ち以外の何ものでもない。
quare charitas in sua prima origine est affectio usus; それゆえ、仁愛はその最初の起源は役立ちへの(=に対する)情愛である。
et quia usus amat media, producit illa affectionem mediorum, ex qua cognitio illorum; そして役立ちは手段を愛するので、それは手段への情愛を生み出す、それ〔手段への情愛〕からそれらの思考を〔生み出す〕。
et per has in sua serie affectio usus existit et fit charitas. そしてその連鎖の中のこれらを通して、役立ちへの情愛が存在するようになり、仁愛となる。
(3) 訳文
 しかし、さらに明らかにしよう。善は役立ち以外の何ものでもない。それゆえ、仁愛はその最初の起源は役立ちへの情愛である。そして役立ちは手段を愛するので、それは手段への情愛を生み、その手段への情愛からそれらの思考を生み出す。その連鎖の中で、これらを通して、役立ちへの情愛が存在するようになり、仁愛となる。
(1) 原文
15. Progressio illorum est, quemadmodum est progressio omnium voluntatis per intellectum in actus in corpore. Voluntas nihil producit ex se absque intellectu, nec intellectu, aliquid ex se absque voluntate; agent in conjunctione ut aliquid existat. Seu quod idem; affectio quae est voluntatis, nihil producit ex se nisi per cogitationem quae est intellectus, nec vicissim; agent in conjunctione ut aliquid existat. Expende, si a cogitatione removeas affectionem, quae est alicujus amoris, num potes cogitare? aut si ab affectione removeas cogitationem, num potes affici aliqua re? aut, quod simile, si a cogitatione removeas affectionem, num poteris loqui? vel si ab affectione removeas cogitationem seu intellectum, num poteris agere aliquid? Simile est cum charitate et fide.
(2) 直訳
Progressio illorum est, quemadmodum est progressio omnium voluntatis per intellectum in actus in corpore. その前進は、あたかも意志のすべてのものが理解力を通して、からだの中の行動への前進のようである。
Voluntas nihil producit ex se absque intellectu, nec intellectu, aliquid ex se absque voluntate; 意志はそれ自体からでは理解力なしに何も生み出さない、理解力もまた、それ自体からでは意志なしに何も〔生み出さ〕ない。
agent in conjunctione ut aliquid existat. 結合して働く、何かが存在するようになるために。
Seu quod idem; または、ことは同じもの〔であるが〕。
affectio quae est voluntatis, nihil producit ex se nisi per cogitationem quae est intellectus, 意志のものである情愛は、理解力である思考によらないなら、それ自体からでは、何も生み出さない、
nec vicissim; そしてない、反対に。
☆直訳です、読むだけならこのままでわかりますが、訳すときには適当に言葉を補うんでしょうね。
agent in conjunctione ut aliquid existat. 結合して働く、何かが存在するようになるために。
Expende, si a cogitatione removeas affectionem, quae est alicujus amoris, num potes cogitare? 考慮せよ、もし思考から情愛をあなたが取り去るなら、それは何らかの愛に属するものであるが、あなたは考えることができるか?
aut si ab affectione removeas cogitationem, num potes affici aliqua re? または、もし情愛から思考をあなたが取り去るなら、何らかの事柄にあなたは情愛を感じることができるか?
aut, quod simile, si a cogitatione removeas affectionem, num poteris loqui? または、同じこと〔であるが〕、もし思考から情愛をあなたが取り去るなら、あなたは何かを話すことができるか?
vel si ab affectione removeas cogitationem seu intellectum, num poteris agere aliquid? またはもし、情愛から思考または理解力をあなたが取り去るなら、あなたは何かを行なうことができるか?
☆ここの四つの条件文で仮定節はどれもremoveasと接続法現在ですが、帰結節は前二つがpotesと直説法現在、後ろ二つがpoterisと直説法未来となっています。「結論がはっきりと予測できる場合、帰結節に直説法がくる」ことがあります。(4) 感想を参照。
Simile est cum charitate et fide. 同じことである、情愛と信仰に。
(3) 訳文
 その前進は、あたかも意志のすべてのものが理解力を通して、からだの中の行動へ進むようである。意志は、それ自体からでは理解力なしに何も生み出さず、理解力もまた、それ自体からでは意志なしに何も生み出さない。何かが存在するようになるためには〔この二つが〕結合して働くのである。または、同じことであるが、意志のものである情愛は、理解力である思考によらないなら、それ自体からでは、何も生み出さず、その逆もそうであり、何かが存在するようになるためには〔この二つが〕結合して働くのである。
 考えてみよ、もし何らかの愛に属するものである情愛を思考から取り去るなら、考えることができるだろうか? または、もし思考を情愛から取り去るなら、何らかの事柄に情愛を感じることができるだろうか? または、同じことであるが、もし思考を情愛から取り去るなら、何かを話すことができるだろうか? またはもし、思考または理解力を情愛から取り去るなら、あなたは何かを行なうことができるだろうか? 情愛と信仰についても同じことである。
(4) 感想
 最後のところでpotes(あなたはできる、直接法現在形)とpoteris(同じく、未来形)が出てきて、これは何だろう? と思いました。「条件文」で、帰結節に直接法が使われるとは思っていませんでしたが、結論がはっきりと予測できるからでした。それでも、もう一つの疑問が残りました。普通、時制は合わせます。それで未来形は〔文法上〕異様です。ここには著者の何か特別な思いなり、考えが反映されているはずです。
 前の二つが「考え」「情愛を感じる」ということで心の中(内面)で起こることです。すなわちremoveoとほぼ同時です。後の二つは「話し」「行なう」ので、ある程度時間をおいて、外側に行動として現われることです。それで、未来形なのでしょう。とすれば、ここからスヴェーデンボリは「内的なもの」と、「外的なもの」を厳密に(時制からも)意識していることがわかります。
 こうしたことは、原文を(注意深く)読まなければわかりません。そしてこのことをうまく区別して翻訳することは難しいことです(すなわち、訳文からでは決して汲み取れない)。